کتاب توصیف و درمان وسواس موکنی

معرفی کتاب توصیف و درمان وسواس موکنی

کتاب توصیف و درمان وسواس موکنی اثری از دکتر مهدی ربیعی و فاطمه قاسمی است که به طور تخصصی به بررسی جامع اختلال کندن مکرر مو (تریکوتیلومانیا) می‌پردازد. این کتاب با تکیه بر چارچوب طبقه‌بندی DSM-5 علل زیستی، رفتاری و فراشناختی این اختلال وسواسی را تشریح کرده و ضمن توضیح ملاک‌های تشخیص، به معرفی درمان‌های دارویی و روان‌شناختی آن می‌پردازد.

درباره‌ی کتاب توصیف و درمان وسواس موکنی

اختلال کندن مو یا TTM یکی از نمونه‌های شایع اختلال شخصیت وسواسی جبری‌ست که ممکن است به از دست رفتن بخش قابل توجهی از موهای سر، ابرو یا مژه‌ها منجر شود. افراد مبتلا به این اختلال معمولاً به هدف کاهش استرس و اضطراب، مدیریت افکار مزاحم و یا به عنوان یک پاسخ معکوس به برخی محرک‌های درونی، به این کار رو می‌آورند و کم‌کم آن را به یک عادت تبدیل می‌کنند.

کتاب مهدی ربیعی و فاطمه قاسمی در کتاب توصیف و درمان وسواس موکنی، با بررسی ریشه‌های ابتلای افراد به این بیماری، ابتدا طیف اختلالات وسواسی را مورد بررسی قرار داده و سپس در ادامه به تعریف دقیق اختلال کندن مو می‌پردازند. در این بخش، تاریخچه و نحوه‌ی بروز این مشکل در سنین مختلف شرح داده شده و ملاک‌های تشخیصی و تفاوت آن با سایر مشکلات روانی و پزشکی توضیح داده می‌شود.

روان‌درمانی برای درمان وسواس کندن مو

در ادامه و در فصول بعدی کتاب توصیف و درمان وسواس موکنی، نویسندگان مقیاسی حرفه‌ای را برای سنجش شدت اختلال معرفی کرده و همچنین مقیاس‌هایی را شرح می‌دهند که از طریق آن‌ها می‌توان میزان پیشرفت درمان بیماری را اندازه‌گیری کرد. علت‌شناسی ابتلا به این بیماری را نیز در فصل چهارم کتاب پیش‌رو شاهد هستیم که عوامل زیستی، مدل رفتاری و مدل‌های تکاملی این اختلال را بررسی می‌کنند.

یکی از اصلی‌ترین ویژگی‌های مثبت کتاب توصیف و درمان وسواس موکنی، توجه آن به درمان دارویی و روان‌شناختی این اختلال است. کتاب ضمن معرفی داروهایی که بر سیستم عصبی تأثیرگذار هستند، پنج گام اساسی برای معکوس‌سازی این عادت را نیز شرح می‌دهد. سپس در ادامه و در فصول نهایی یک برنامه خودیاری 10 مرحله‌ای ذکر شده که نقشه‌ی راهی را در اختیار بیماران قرار می‌دهد که بتوانند گام‌به‌گام با آن پیش رفته و خودشان فرایند درمان را مدیریت کنند.

پیشگیری از بازگشت بیماری وسواس فکری

فصل آخر کتاب نیز به خودنظارتی و ارائه‌ی راهنمایی‌هایی عملی اختصاص دارد که به بیماران یاد می‌دهد رفتارهای وسواسی خود را ثبت کرده و از طریق تکنیک‌هایی مانند استفاده از برچسب‌های هشداردهنده، از ابتلای مجدد به این مشکل پیشگیری کنند.

مدل درمانی ارائه شده در کتاب توصیف و درمان وسواس موکنی فراتر از مدیریت ساده‌ی رفتار است. این کتاب کمک می‌کند که باورهای عمیق فردی خود را تغییر داده و برای مدیریت افکار مزاحم و درمان وسواس فکری، ریشه‌ای وارد عمل شوید؛ نه این که صرفاً با سرکوب افکار و تلاش زوری برای کنترل آن‌ها، بیشتر به خودتان آسیب بزنید.

اثر پیش رو توسط انتشارات کتاب ارجمند منتشر شده است. اگر با پیامدهای ابتلا به وسواس فکری یا اختلال کندن مو دست به گریبان هستید، خرید کتاب توصیف و درمان وسواس موکنی می‌تواند گام بلندی برای درمان این مشکل و متوقف کردن آن باشد.

کتاب توصیف و درمان وسواس موکنی برای شما مناسب است اگر

• از جمله افراد مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی جبری، با اختلال کندن مو هستید و نیاز به منبعی دارید که به شما در درمان این بیماری کمک کند.
• به عنوان دانشجوی رشته‌های روان‌شناسی و پزشکی به کتاب‌هایی درباره‌ی وسواس فکری احتیاج دارید که شما را با طیف اختلالات وسواسی و سبب‌شناسی زیستی و رفتاری آن‌ها آشنا کنند.
• از روانشناسان، درمانگران و متخصصان حوزه سلامت روان هستید و به یک منبع بالینی برای تشخیص و درمان مراجعان خود نیاز دارید.

در بخشی از کتاب توصیف و درمان وسواس موکنی می‌خوانیم

وقتی بیمار میل به انجام عادت موکنی دارد، بایستی خود را وادار کند تا به فعالیتی مشغول شود که از نظر جسمی او را از انجام آن عادت موکنی باز می‌دارد. اگر فرد ماهیچه‌هایی را که درگیر انجام عادت موکنی می‌باشد به یک کار دیگر مشغول کند باعث می‌شود که میل به موکنی نیز از ذهن فرد بیرون رود.

به‌عنوان پاسخ معارض در برابر وسواس موکنی، بایستی حرکتی انتخاب شود که دست فرد را از حرکت به‌طرف سر، صورت یا چشم‌ها بازدارد. سپس به مدت دو دقیقه تا زمانی که این میل فروکش کند در همین وضعیت بماند. به‌طورمعمول میل به موکنی و پوست‌کنی به‌صورت آنی رخ می‌دهد و بعد از گذر زمان فروکش می‌کند.

این روش، یادگیری پاسخ معارض نام‌گذاری شده است. برای مثال، اگر عادت دارید که به‌یک‌باره سر خود را به‌طرف عقب خم‌کنید، باید عضلات گردن خود را سفت کنید و چانه خود را به‌سوی پایین خم‌ کنید تا آنکه بتوانید سر خود را در حالت روبه‌جلو نگه‌دارید. سپس در همین وضعیت، به مدت دو دقیقه عضلات گردن خود را سفت نگه‌دارید تا آنکه میل شما فروکش کند.

بنابراین در برگردان عادت، شما به عضلات خود یاد می‌دهید تا حرکتی مخالف میل شما انجام دهند، حرکتی که شما را از انجام عادت موکنی بازدارد. به‌عنوان پاسخ معارض در برابر وسواس موکنی، حرکتی را انتخاب کنید که دست شمارا از حرکت به‌طرف سر، صورت یا چشم‌ها بازدارد. سپس به مدت دو دقیقه در همین وضعیت بمانید. اگر احساس کردید که به کندن موهای خود میل دارید، دست‌های خود را در یکدیگر قلاب کنید و به مدت دو دقیقه یا تا زمانی که این میل فروکش کند، در همین وضعیت باقی بمانید.

اگر این میل در زمان مطالعه به سراغ شما آمد، لبه کتاب را به مدت دو دقیقه فشار دهید. اگر چنین حالتی در زمان رانندگی اتفاق افتاد، دست خود را به دور فرمان محکم کنید و به مدت دو دقیقه یا تا زمانی که این میل فروکش کند، در همین وضعیت باقی بمانید.

فهرست مطالب کتاب

پیشگفتار
فصل اول: مقدمه‌ای بر اختلالات طیف وسواسی- اجباری
اختلال وسواسی-اجباری و اختلالات مرتبط با آن
اختلال وسواسی-اجباری
اختلال بدشکلی بدن
اختلال وسواس احتکار کردن
اختلال پوست‌کنی
اختلال وسواسی- اجباری به گونه دیگر مشخص نشده
اختلال وسواس موکنی
جمع‌بندی
فصل دوم: توصیف اختلال وسواس موکنی
تاریخچه و توصیف اختلال وسواس موکنی
همه‌گیرشناسی
اختلال در عملکرد فردی و اجتماعی
اختلالات همراه با اختلال وسواس موکنی
سیر اختلال وسواس موکنی
تشخیص افتراقی اختلال وسواس موکنی
فصل سوم: ارزیابی و تشخیص وسواس موکنی
روش‌های ارزیابی
پیشایندها
سؤالات MGH-HPS
فصل چهارم: سبب‌شناسی اختلال وسواس موکنی
رویکرد یکپارچه
مدل روانکاوی
مدل اعتیاد
دیدگاه زیست‌شناختی
مدل رفتاری
مدل کردارشناسی
مدل تنظیم محرک‌ها - یک رویکرد یکپارچه
مدل حساسیت به مخمر
فصل پنجم: درمان وسواس موکنی
درمان‌های دارویی اختلال موکنی
بازدارنده‌های بازجذب سرتونین
داروهای آنتاگونیستی بر روی گیرنده‌های دوپامین
گیرنده‌های مرفین
درمان‌های روان‌شناختی و غیردارویی
پنج گام اساسی درمان وسواس موکنی
1- آموزش آگاهی در مورد موکنی
2- یادگیری پاسخ معارض
3- اجرا و تمرین پاسخ معارض
4-کاهش و حل پیشایندهای موکنی
5-آموزش در حال زیستن
6- هیپنوتراپی
فصل ششم: برنامه‌های خودیاری
راهنمای برنامه‌های خودیاری
گام اول: به خود برچسب نزنید
گام دوم: افزایش آگاهی از اختلال
گام سوم: آموزش خودآرامش‌بخشی
مراحل و محتوای آرامش‌بخشی
گام چهارم: آموزش تنفس دیافراگمی
گام پنجم: آموزش خودآرامش‌بخشی (روش کوتاه)
تمرین کوتاه آرامش‌بخشی
گام ششم: آموزش پاسخ‌های ناهمساز
گام هفتم: گردآوری مراحل 4، 5، 6
گام هشتم: کنترل محرک و ایجاد انگیزه
گام نهم: مرور هفتگی و خودارزیابی
گام دهم: نگه‌داری و پیشگیری از عود
فصل هفتم: راهنمایی بیماران برای خودنظارتی
نگه‌داری موهای کنده‌شده
موانع خودنظارتی
خودنظارتی یک فرایند مستمر
جمع‌بندی
فصل هشتم: مدل رفتاری-شناختی-فراشناختی
تعریف افکار مزاحم و ناخواسته
جمع‌بندی
منابع