کتاب نشخوار فکری و سازههای مختلف روانشناسی، اثری جامع از گروه متخصصان روانشناسی است که با رویکردی علمی و کاربردی، یکی از مهمترین و پیچیدهترین پدیدههای شناختی-هیجانی یعنی نشخوار فکری را بررسی میکند. این کتاب، همزمان به جنبههای نظری و عملی پرداخته و ارتباطی موثر میان پژوهشهای علمی و فضای واقعی درمان برقرار میسازد.
دربارهی کتاب نشخوار فکری و سازههای مختلف روانشناسی
نشخوار فکری، گرچه بهعنوان یک اختلال روانی طبقهبندی نمیشود، اما بهوضوح یکی از عوامل تشدیدکننده و تداومبخش مشکلات روانی چون افسردگی، اضطراب و وسواس به شمار میرود. کتاب نشخوار فکری و سازههای مختلف روانشناسی از دکتر منیر کلانتر قریشی، پروانه جعفری نجفآبادی، فاطمه سلیمپور، مینا محمدیان، فاطمه تقیان جویباری، زهرا ابراهیمزاده نطنزی و فاطمه علیجعفری، با تکیه بر تازهترین یافتههای علمی و نظریههای معتبر، نخست به تعریف دقیق نشخوار فکری، مدلها و مکانیسمهای آن پرداخته و مرزهای آن را با مفاهیم مشابه همچون پردازش هیجانی و نگرانی روشن میسازد و در ادامه، با نگاهی جامع به ارتباط آن با مجموعهای از سازههای روانشناختی و ارائهی راهبردهای عملی، مسیر شناسایی، پیشگیری و مداخله مؤثر را هموار میسازد.
در این کتاب، مؤلفان با دقت علمی مثالزدنی به بررسی عوامل و پیامدهای نشخوار فکری در سطوح شناختی، هیجانی، رفتاری و فیزیولوژیکی پرداخته و علاوه بر تبیین آسیبها، نقش تفاوتهای فردی، ویژگیهای شخصیتی، سبکهای مقابله و شرایط اجتماعیفرهنگی را در بروز و تشدید آن تحلیل میکنند. سپس با رویکردی بینرشتهای، ارتباط نشخوار فکری با سازههای مهم روانشناسی همچون هوش معنوی، انعطافپذیری شناختی، عزت نفس، سبک حل مسئله، حمایت اجتماعی، احساس تنهایی، کارکردهای اجرایی، هوش هیجانی، شادکامی، سلامت معنوی، ذهنآگاهی، کیفیت خواب، فراشناخت، تنظیم هیجان و تمایزیافتگی خود بررسی میشود و در ادامه مرور انتقادی پیشینه پژوهشهای داخلی و خارجی، زمینهای برای شناسایی خلأهای علمی و ایدهپردازی پژوهشی فراهم میآورد.
در بخش عملی، مجموعهای از راهبردهای غلبه بر نشخوار فکری شامل تکنیکهای شناختیرفتاری، آموزش توجه، بهبود خواب، افزایش انعطافپذیری شناختی، تقویت تنظیم هیجان، ذهنآگاهی، هدفگذاری، مقابله با تنهایی و ارتقای شادکامی همراه با مثالهای کاربردی ارائه شده است. و کتاب در نهایت با معرفی ابزارهای سنجش معتبر و ویژگیهای روانسنجی آنها، منبعی جامع و کاربردی برای درمانگران، پژوهشگران و دانشجویان روانشناسی فراهم میسازد.
جامعیت، انسجام و پیوند عمیق میان مبانی نظری و راهکارهای عملی کتاب خواننده را پس از مطالعه، به درک عمیقی از مفهوم نشخوار فکری و روابط آن با دیگر سازههای روانشناختی میرساند و در نهایت به مجموعهای از ابزارها و راهبردهای اثربخش برای کاهش آن مجهز میکند. این کتاب با همکاری انتشارات حکمت و عرفان به چاپ رسیده و در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.
کتاب نشخوار فکری و سازههای مختلف روانشناسی برای چه کسانی مناسب است؟
این اثر برای روانشناسان، مشاوران، رواندرمانگران، پژوهشگران و دانشجویان رشتههای روانشناسی و علوم رفتاری منبعی ارزشمند است. همچنین افرادی که به دنبال شناخت و مدیریت بهتر افکار منفی خود هستند، میتوانند از مطالب و تمرینهای کاربردی این کتاب بهره ببرند.
در بخشی از کتاب نشخوار فکری و سازههای مختلف روانشناسی: از مبانی نظری تا عملی در اتاق درمان میخوانیم
نشخوار فکری چیز غیرعادی نیست و اگر گاهی اوقات وجود داشته باشد هنجار است بالاخص اگر درمورد یک تجربه استرس زا یا ناراحت کننده تفکر میکنید. افراد به این دلیل نشخوار میکنند که معتقدند میتوانند مسأله را حل کنند یا با تفکر در مورد آن بصیرتی کسب نمایند. داشتن سابقه تروما یا پرداختن به موقعیتهای پر استرس در زمان حال به نشخوار فکری دامن میزند (هافمن، 2016).
در بافت اختلال وسواس، نشخوار از نوع اجباری است. اجبار با هدف کاهش استرس و پریشانی روانشناختی حاصل از افکار مزاحم و ناخواسته انجام میگیرد. اجبارها به کاهش پریشانی در کوتاه مدت کمک میکنند اما گاهی اوقات، در درازمدت منجربه تداوم اختلال وسواس میشوند. نشخوار گاهی اوقات با اجبار اشتباه گرفته میشود چون افراد به اشتباه تصور میکنند که اجبارها رفتارهای عملی هستند که قابل مشاهده باشند مثل شستن مکرر دستها (آتلان آتالای، 2023).
از سوی دیگر، نشخوار یک اجبار روانی است و اصلاً قابل مشاهده نیست چون کاملاً درونی میباشد. برای مثال، اگر کسی وسواس آلودگی داشته باشد و این تفکر مزاحم را داشته باشدکه همه چیز کثیف و آلوده هستند پس اجبار برای شستن دستها تکرار میشود. برعکس، اگر کسی وسواس معنای زندگی داشته باشد و افکار مزاحمش در مورد بی معنا بودن زندگی است پس اجبارها همان نشخوار خواهند بود و به این شکل میباشد" اگر هدفی وجود ندارد چگونه آن را بیابم؟ اگر چیزی معنا ندارد چرا کاری انجام دهم؟" هر دو این اجبارها یک نوع پاسخ به تفکر مزاحم هستند که تلاش میشود تا مسأله حل شود (کرامر، 2016).
بله




















