کتاب قبالا و نمادپردازی آن

معرفی کتاب قبالا و نمادپردازی آن

کتاب قبالا و نمادپردازی آن پژوهشی ماندگار و ارزشمند به کوشش گرشوم شولم است که عرفان یهودی و مکتب کابالا را ریزبینانه مورد بررسی قرار می‌دهد. رویکرد نویسنده در تدوین این اثر عمدتاً تاریخی و انتقادی‌ست و تلاش دارد تحولات فکری و دینی عرفان یهودی را از منظری متفاوت بررسی کرده و آن‌ها را با توجه به زبان نمادین، اسطوره‌ای و تفسیری مورد بررسی قرار دهد.

درباره‌ی کتاب قبالا و نمادپردازی آن

عرفان یهودی یا قبالا (کابالا) را می‌توان یکی از مرموزترین فرقه‌هایی دانست که ریشه در یکی از ادیان دارند. از ارتباط کابالا و فراماسونری گرفته تا پیوند این مکتب با جریان‌های شیطان‌پرستانه، همواره این سؤال مطرح است که کابالا چیست، چطور شکل گرفته است و چطور به حیات خود ادامه می‌دهد؟

کتاب قبالا و نمادپردازی آن (On the Kabbalah and its Symbolism) به قلم گرشوم شولم (Gershom Scholem) یکی از آثار کلاسیک مرتبط با کشف رمز و رازهای آیین کابالا و شناخت بیشتر آن است. نویسنده در این کتاب مجموعه‌ای از مقالات را درباره‌ی نسبت تورات با عرفان یهود، اسطوره‌شناسی کابالا و جایگاه عارفان یهودی در جامعه‌ی یهود تدوین کرده است.

گرشوم شولم و بازخوانی کلاسیک عرفان یهودی

گرشوم شولم کتاب قبالا و نمادپردازی آن را با بررسی نسبت بین مرجعیت دینی و تجربیات عرفانی شروع می‌کند. او در این بخش با ژرف‌اندیشی قابل‌توجهی توضیح می‌دهد که عارفان چطور با بازتفسیر متون کتاب مقدس، برای خود مرجعیت جدیدی را تعریف کرده و در عین حال با سنت‌های قدیمی در تقابل یا تعامل باقی‌مانده‌اند.

بخش دوم کتاب بر معانی پنهان تورات برای پیروان قبالا متمرکز است. تورات در عرفان یهودی قبالا صرفاً یک کتاب ساده برای گردآوری فرامین و داستان‌های دینی نیست، بلکه آن‌ها جسورانه ادعا دارند که تورات را همچون بدنی زنده می‌بینند که دارای روح و اعضای مختلفی‌ست و موجودیتی قدسی و زنده دارد. گرشوم شولم در این بخش از کتاب این ادعا را بررسی کرده و توضیح می‌دهد که عارفان قبالا با چنین دیدگاهی چطور تورات و تعالیم آن را تفسیر می‌کنند.

کابالا چیست؟ بررسی مکتب‌های عرفانی یهودی

در ادامه کتاب قبالا و نمادپردازی آن به موضوع بازگشت اسطوره به قلب یکتاپرستی می‌پردازد و نمادهایی را معرفی می‌کند که عرفان قبالا با استفاده از آنها مسائلی مانند شر و دوگانگی بین جنبه‌های مذکر و مؤنث الوهیت را توضیح می‌دهد. در نهایت نیز توضیحات خود را با ارائه‌ی یک تحلیل روان‌شناختی و تاریخی از افسانه گولم به پایان می‌رساند و این‌طور نتیجه‌گیری می‌کند که در عرفان یهودی، نمادپردازی به مثابه نیرویی است که به آیین‌های کهن یهودی رنگی تازه بخشیده و استمرار حیات آن‌ها را ممکن کرده است.

گرشوم شولم در این کتاب بر جنبه‌های فلسفی دین تمرکز داشته و نشان می‌دهد که چطور عرفان و نمادهای یهودی در مقایسه با همتای مسیحی خود، پایبندی کمتری به آموزه‌های دینی دارد. این کتاب را انتشارات حکمت و عرفان با ترجمه‌ی دکتر حسین علی جعفری و آرش آبائی منتشر کرده است. اگر به اسطوره‌شناسی و مطالعات مذهبی علاقه داری خرید کتاب قبالا و نمادپردازی آن را به شما پیشنهاد می‌کنیم.

نکوداشت‌های کتاب قبالا و نمادپردازی آن

• کتاب قبالا و نمادپردازی آن در کنار دیگر کتاب گرشوم شولم، یعنی کتاب جریانات بزرگ در عرفان یهودی، هر دو از بهترین و معتبرترین آثار کلاسیک حوزه‌ی خود به شمار می‌روند. (مجله‌ی Choice)
• این اثر مجموعه‌ای از عمیق‌ترین و جامع‌ترین تأملات فکری گرشوم شولم را در بر داشته و به موضوعات بنیادینی مانند خلاقیت و سنت، کتاب مقدس و شیوه‌های تفسیر آن، ماهیت مرجعیت دینی و دین و اسطوره می‌پردازد. (آرتور گرین، از اساتید دانشگاه تحقیقاتی برندایس)
• کتاب قبالا و نمادپردازی آن دنیای پیچیده و در عین حال جذاب نمادها و اسطوره‌های کابالا را برای طیف وسیعی از مخاطبان قابل‌فهم‌تر می‌کند. همچنین با وجود این که یک اثر کلاسیک است، زبان و لحن بیانی که دارد برای خوانندگان معاصر نیز جذاب و قابل‌درک خواهد بود. (الیوت آر. وولفسان، از اساتید دانشگاه نیویورک)

کتاب قبالا و نمادپردازی آن برای شما مناسب است اگر

• دانشجوی رشته‌های ادیان و عرفان، فلسفه دین، تاریخ و یا عرفان و مطالعات تطبیقی هستید و به کتابی نیاز دارید که با رویکردی بنیادین، اندیشه‌های عرفانی یهودی را مورد بررسی قرار داده باشد.
• به مباحث مرتبط با نمادشناسی و اسطوره‌شناسی علاقه دارید.
• از مخاطبان عمومی کتاب‌های عرفانی و فلسفی هستید و از مطالعه‌ی آثار کلاسیک این حوزه لذت می‌برید.

در بخشی از کتاب قبالا و نمادپردازی آن می‌خوانیم

تشبیه تورات به ‌گردو‌ در ادبیات یهودی تازگی ندارد. این تشبیه پیش‌تر نیز در میان ‌حَسیدی‌های آلمانی و فرانسوی اوایل قرن سیزدهم‌ به کار رفته بود، به‌ویژه در ارتباط با ‌مرکبه (ارابه) ‌ توصیف‌شده در فصل اول کتاب حزقیال. این استعاره بسیار مناسب بود، زیرا گفته می‌شد گردو نه تنها پوسته‌ای سخت در بیرون دارد، بلکه ‌دو پوشش درونی ظریف‌تر‌ نیز دارد که مغز آن‌را محافظت می‌کنند.

جالب آن‌که همین تصویر در قرن دوازدهم، توسط یوآخیمِ فلورِسی، راهبِ نامدارِ کالابریایی، در اثر خود دست‌نامه‌ای بر مکاشفه نیز به کار رفته است.

تقریباً همین مجموعه از معانی، اما با بیانی روشن‌تر، در بخشی مشهور از زوهر مطرح شده است؛ بخشی که بعدها برای قَبّالاییان به متن مرجع تبدیل شد.

به‌راستی تورات گاه کلمه‌ای بر زبان می‌آورد و اندکی از غلاف خود بیرون می‌آید، و سپس دوباره خود را پنهان می‌کند. اما این کار را تنها برای کسانی انجام می‌دهد که او را می‌شناسند و از او پیروی می‌کنند. زیرا تورات به بانویی زیبا و باشکوه می‌ماند که در حجره‌ای پنهان در کاخ خود اقامت دارد و دلداده‌ای رازآلود دارد که برای دیگران ناشناخته است.

از سر عشق به او، این دلداده پیوسته از کنار دروازه‌ی خانه‌ی او می‌گذرد و به این‌سو و آن‌سو می‌نگرد تا شاید او را بیابد. آن بانو می‌داند که دلداده‌اش در کنار دروازه‌ی خانه‌اش پرسه می‌زند. پس چه می‌کند؟ اندکی درِ حجره‌ی پنهان خود را می‌گشاید و برای لحظه‌ای چهره‌ی خویش را به دلداده‌اش می‌نمایاند، و بی‌درنگ دوباره آن‌را پنهان می‌کند.

اگر کسی همراه آن دلداده بود، چیزی نمی‌دید و چیزی درنمی‌یافت. تنها خودِ او آن‌را می‌بیند، و با دل و جان و تمام وجود به سوی او کشیده می‌شود، و می‌داند که آن بانو از سر عشق به او، برای لحظه‌ای خود را بر او آشکار ساخت، درحالی‌که از عشق به او شعله‌ور بود.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه مترجمین
مقدمه نویسنده
بخش اول: مرجعیت دینی و عرفان
بخش دوم: معنای تورات در عرفان یهودی
بخش سوم: قَبّالا و اسطوره
بخش چهارم: سنّت و آفرینش نو در قَبّالا
بخش پنجم: اندیشه‌ی گولِم در قَبّالا