کتاب علوم اعصاب مراقبه ذهن آگاهی: چگونه ذهن و بدن باهم کار می‌کنند تا رفتار ما را تغییر دهند

یی یوان تانگ در کتاب علوم اعصاب مراقبه ذهن آگاهی، از راز تاثیرات مایندفولنس بر مغز و بدن انسان پرده برمی‌دارد. این اثر با جمع‌آوری تازه‌ترین پژوهش‌های علمی، ارتباط میان مغز و بدن را شرح داده و توضیح می‌دهد که چگونه مراقبه‌ی ذهن آگاهی می‌تواند استرس را کاهش دهد، به تقویت تمرکز کمک کند و با بهبود و تنظیم احساسات، زندگی سالم‌تری برایمان بسازد.

درباره‌ی کتاب علوم اعصاب مراقبه ذهن آگاهی

شاید اخیراً اصطلاح مایندفولنس یا ذهن آگاهی خیلی به گوشتان خورده باشد. این مفهوم که در واقع به نوع خاصی از مراقبه یا مدیتیشن اطلاق می‌شود، طی چندین سال گذشته به یکی از پرطرفدارترین راه‌های تقویت سلامت ذهن و کاهش استرس تبدیل شده است. یی یوان تانگ (Yi-Yuan Tang) در کتاب علوم اعصاب مراقبه ذهن آگاهی (The Neuroscience of Mindfulness Meditation) باتکیه‌بر نتیجه‌ی تحقیقات جدید، قصد دارد تا تاثیر این تمرین را بر عملکردهای مغز، تنظیم هیجانات و در کل، بهبود کیفیت زندگی بررسی کند. در دیدگاه نویسنده، ذهن آگاهی حاصل همکاری مغز، بدن و دستگاه عصبی است و نباید آن را صرفاً به یک فعالیت ذهنی تقلیل داد.

یکی از بخش‌های مهم کتاب علوم اعصاب مراقبه ذهن آگاهی به این موضوع می‌پردازد که تمرین‌های ذهن آگاهی چگونه روی مغز و بدن اثر می‌گذارند. یی یوان تانگ ادعا می‌کند که مداومت در این تمرین‌ها می‌تواند به تقویت ارتباط میان بخش‌های مختلف مغز کمک شایانی کرده و در نتیجه، به تقویت توانایی خودکنترلی و تنظیم احساسات ما کمک کند. به گفته‌ی او، ذهن آگاهی حتی توانایی تاثیرگذاری روی واکنش‌های طبیعی بدن را دارد، واکنش‌هایی مثل ضربان قلب و الگوی تنفس.

تمرین‌های مدیتیشن تنفسی برای کنترل احساسات

از مهم‌ترین نکات کتاب علوم اعصاب مراقبه ذهن آگاهی می‌توان به توجه و تاکید آن به ارتباط میان ذهن و بدن اشاره کرد. نویسنده توضیح می‌دهد که برای تجربه بهتر ذهن آگاهی ، توجه به نشانه‌های بدنی اهمیت زیادی دارد و از همین رو، بسیاری از تکنیک‌های ذهن آگاهی بر تمرکز روی تنفس، اسکن احساسات جسمی و تغییرات درونی بدن تأکید دارند.

به لطف این تمرین‌ها، هرکسی قادر خواهد بود تا نسبت به اتفاقاتی که در ذهن و بدنش رخ می‌دهد شناخت و آگاهی بیشتری کسب کند. وقتی بتوانیم احساسات و واکنش‌های خود را بهتر تشخیص دهیم، روبرو شدن با شرایط مختلف هم برایمان راحت‌تر شده و می‌توانیم با آگاهی بیشتری تصمیم بگیریم. آموزش ذهن آگاهی نیز دقیقاً بر همین افزایش توجه و شناخت تمرکز دارد.

فواید مدیتیشن در کتاب علوم اعصاب مراقبه ذهن آگاهی

کتاب علوم اعصاب مراقبه ذهن آگاهی انتشارات ارجمند نشان می‌دهد که ذهن آگاهی مهارتی است که با تمرین مداوم تقویت می‌شود. یی یوان تانگ تاکید می‌کند که آشنایی با مفهوم ذهن آگاهی کافی نبوده و ما باید از طریق تمرین‌هایی اعم از تمرکز بر تنفس، اسکن بدن و مشاهده‌ی بدون قضاوت افکارمان، این مهارت را در خود پرورش دهیم.

پژوهش‌هایی که در کتاب علوم اعصاب مراقبه ذهن آگاهی بررسی شده‌اند، به مهم‌ترین فواید مدیتیشن اشاره می‌کنند؛ از کاهش استرس و افزایش تمرکز گرفته تا بهبود مدیریت احساسات و تقویت خودکنترلی. نتایج این تحقیقات ثابت می‌کند که مایندفولنس می‌تواند به افراد کمک کند رابطه‌ی آگاهانه‌تری با عادات روزمره خود داشته باشند و رفتارهای نامطلوبشان مانند پرخوری هیجانی را بهتر مدیریت کنند.

آینده‌ی پژوهش‌های ذهن آگاهی و مایندفولنس

فصول پایانی این اثر، نگاهی به آینده پژوهش‌های مربوط به ذهن آگاهی داشته و کاربردهای گسترده‌تر آن را در زندگی شخصی و حتی حوزه درمان بررسی می‌کند. از جمله موضوعاتی که در این قسمت مطرح می‌شوند، به شخصی‌سازی برنامه‌ها و تمرین‌های مایندفولنس و ترکیب آن‌ها با فعالیت‌های جسمی می‌توان اشاره کرد.

اگر می‌خواهید با مبنای علمی مراقبه‌ی ذهن آگاهی در روانشناسی و تاثیرات شگرف آن روی بخش‌های مختلف مغز و بدن آشنا شده و زندگی سالم‌تری داشته باشید، خرید کتاب علوم اعصاب مراقبه ذهن آگاهی انتخاب ایده‌آلی برای قدم گذاشتن به این مسیر است. ترجمه‌ی فارسی اثر حاضر توسط عبدالعظیم شهرویی، مهران شهرویی و اسماء مرادپور انجام شده است.

کتاب علوم اعصاب مراقبه ذهن آگاهی برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید از طریق یک کتاب مایندفولنس، با تأثیر مدیتیشن ذهن آگاهی بر مغز، بدن و سلامت روان آشنا شوید.
• به دنبال یادگیری تکنیک‌های ذهن آگاهی و انجام تمرین مایندفولنس برای کاهش استرس و افزایش تمرکز هستید.
• قصد دارید آموزش ذهن آگاهی را بر پایه یافته‌های علوم اعصاب دنبال کنید و آن را در زندگی روزمره به کار بگیرید.

در بخشی از کتاب علوم اعصاب مراقبه ذهن آگاهی: چگونه ذهن و بدن باهم کار می‌کنند تا رفتار ما را تغییر دهند می‌خوانیم

دیدگاه اخیر مراقبه یا مداخلۀ ذهن‌آگاهی را به این موارد تقسیم می‌کند: (1) ذهن‌آگاهی مبتنی بر کاهش استرس (MBSR) و مداخله‌های ذهن‌آگاهی مبتنی بر گروه مانند ذهن‌آگاهی مبتنی بر ‌شناخت درمانی (MBCT)؛ و (2) مداخله‌های مرتبط با ذهن‌آگاهی، مانند درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT)، رفتاردرمانی دیالکتیکی (DBT)، مداخلۀ شناختی رفتاری مدیریت استرس و IBMT (کریسول، 2017).

بااین‌حال، سردرگمی این است که جمله «مداخله‌های مربوط به ذهن‌آگاهی مبتنی بر گروه» و اصطلاح «مداخله‌های مرتبط با ذهن‌آگاهی» یکسان به نظر می‌رسند. حتی اگر نویسنده نشان دهد که جنبه «گروهی» آن متفاوت است، بسیاری از مداخله‌های دیگر، شامل MBSR و MBCT، نیز مبتنی بر گروه هستند. افزون بر این، مداخله‌های گروه اول به‌عنوان آموزش تقویت ذهن‌آگاهی تعریف می‌شوند، درحالی‌که مداخله‌های گروه دوم به‌عنوان آموزش‌هایی شناخته می‌شوند که ذهن‌آگاهی را به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های برنامه در خود جای می‌دهند. درواقع، این تعریف خیلی دقیق نیست، زیرا MBSR و MBCT چندین مؤلفه ازجمله ذهن‌آگاهی را نیز در برمی‌گیرند (کابات زین، 1990؛ دیویدسون و کابات زین، 2004؛ سگال و همکاران، 2002). بنابراین، پس از بررسی دقیق و افتراق نویسنده، و در نظر گرفتن تفاوت اصلی بین گروه‌های یک و دو به نظر می‌رسد که اولی اصطلاح «ذهن‌آگاهی» را به نام مداخله دارد و ازاین‌رو به‌عنوان مداخله‌های مبتنی بر ذهن‌آگاهی طبقه‌بندی می‌شوند اما گروه دوم این‌طور نیست. برای درک دقیق‌تر، در زیر برخی از شباهت‌ها و تفاوت‌های این مداخله‌ها را که توسط پژوهشگران برجسته در این زمینه موردبحث قرارگرفته است تشریح می‌کنم (کابات زین، ۱۹۹۰؛ دیویدسون و کابات زین، 2004؛ اسمیت، 2004؛ سگال و همکاران، 2002؛ لینهان، 2014؛ تانگ و همکاران، 2015؛ هیز و همکاران، 2016؛ تانگ، 2017؛ تانگ و همکاران، c2017).