کتاب خدای کشتار

وقتی دعوای کودکان، نقاب متمدن بودن بزرگ‌ترها را برمی‌دارد. کتاب خدای کشتار اثر یاسمینا رضا یک نمایشنامه‌ی کمدی سیاه است که با طنزی تلخ و دیالوگ‌هایی درخشان، از باریکیِ مرز تمدن و توحش می‌گوید. این اثر برنده‌ی جایزه‌ی تونی، داستانی را بازگو می‌کند که در آن قرار است افراد بالغ، متمدنانه و در کمال آرامش درباره‌ی رفتار خام و کودکانه‌ی بچه‌هایشان صحبت کنند اما ذره‌ذره اوضاع تغییر می‌کند و بحرانی بزرگ شکل می‌گیرد.

درباره‌ی کتاب خدای کشتار

دو کودک در پارک دعوا کرده‌اند و یکی از آن‌ها به دیگری آسیب زده است، حالا پدر و مادر کودک ضارب قرار است با والدین پسر آسیب‌دیده ملاقات کنند و این مشکل را به شکل منطقی با یکدیگر حل کنند. یاسمینا رضا (Yasmina Reza) با این ایده، نمایشنامه خدای کشتار (The God of Carnage) را آغاز می‌کند و به شکل غافلگیرکننده‌ای آن را بسط می‌دهد.

دو زوج نمایشنامه‌ی خدای کشتار روبه‌روی یکدیگر نشسته‌اند، هر دو طرف مؤدب و باشخصیت هستند که خویشتندارانه تلاش می‌کنند ماجرا را با رضایت دوطرفه فیصله بدهند. چای و قهوه سِرو می‌شود، جملات محترمانه است و به نظر می‌رسد که در این اوضاع آرام، همه چیز به نتیجه برسد اما آرامش مثل پوسته‌ی نازکی است که خیلی زود ترک برمی‌دارد.

مرز میان تمدن و خشونت در نمایشنامه‌ی خدای کشتار

کتاب خدای کشتار یاسمینا رضا با ظرافتی دقیق نشان می‌دهد که فاصله‌ی میان تمدن و توحش به شکل ناباورانه‌ای باریک و مویین است. در این نمایشنامه، گفتگویی که قرار بود یک اختلاف ساده‌ی کودکانه را حل کند، به میدان نبردی روانی بدل می‌شود که درآن غرور، خودخواهی، تعصب، اختلاف‌های زناشویی، ریاکاری و خشم مثل گلوله‌هایی آتشین شلیک می‌شوند.

با اینکه کودکان در این ماجرا غایب‌اند اما کودک نابالغ والدینشان جای آن‌ها را پر می‌کند. افراد به ظاهر بزرگسالی که رفتاری به مراتب کودکانه‌تر و غیرمنطقی‌تر از فرزندان خود نشان می‌دهند و در تناقضی غیرقابل انکار هر چه شخصیت‌ها تلاش می‌کنند، رفتار متمدنانه‌تری داشته باشند، چهره‌ی واقعی‌شان بیشتر آشکار می‌شود.

یک کمدی سیاه به روایت یاسمینا رضا

نمایشنامه خدای کشتار روی مرز کمدی و تراژدی پیش می‌رود. به طوری که با هر صحنه‌ی خنده‌آوری، احساس تأسف مخاطب را برمی‌انگیزد. چراکه به تلخی درمی‌یابد این واکنش‌ها برایش بسیار آشنا هستند. یاسمینا رضا بدون هیچ قضاوتی ماجرا را پیش می‌برد و برای ساخت قهرمان یا ضدقهرمان تلاشی نمی‌کند. از این روست که می‌توان اذعان کرد هیچ‌یک از شخصیت‌ها کاملاً محق نیستند و حتی هیچ‌کدام به طور مطلق مقصر نیستند.

شخصیت‌های خاکستری کتاب خدای کشتار به سادگی حس هم‌ذات‌پنداری خواننده را برمی‌انگیزند و تصویری جهانی‌شمول از روابط انسانی را پیش روی مخاطب قرار می‌دهند. تصویری که در هر زمانه‌ای آشنا، باورپذیر و قابل درک است.

واکاوی روابط انسانی در نمایشنامه‌ای روانشناختی

نمایشنامه‌ی یاسمینا رضا که اولین بار به زبان فرانسوی نگارش درآمده اما تاکنون به زبان‌های مختلفی ترجمه شده است و علیرضا کوشک جلالی آن را از زبان آلمانی به فارسی برگردانده است. کتاب خدای کشتار نشر افراز با ترجمه‌ای روان و دقیق به خوبی مهارت مثال‌زدنی نویسنده را به منصه‌ی ظهور می‌گذارد و خواننده را به تأمل در باب روابط انسانی و زیرلایه‌های روانی بشر دعوت می‌کند.

پس اگر می‌خواهید با یک نمایشنامه کمدی تراژدی، جهان پرظرافت روابط انسانی را بکاوید با خرید کتاب خدای کشتار می‌توانید روی مرز باریک تمدن بشری همراه با شخصیت‌های اثر بلغزید و با هر خنده به فکر فرو روید.

جوایز و افتخارات کتاب خدای کشتار

• برنده‌ی جایزه‌ی جایزه‌ی لارنس اولیویه در سال 2009 به‌عنوان بهترین کمدی
• برنده‌ی جایزه‌ی تونی به‌عنوان بهترین نمایشنامه در سال 2009

اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از کتاب خدای کشتار

• تئاتر خدای کشتار خیلی زود صحنه‌های بزرگ، از تئاتر لندن تا برادوِی را درنوردید و با استقبال گسترده‌ی مخاطبان و نقد مثبت منتقدان مواجه شد. اثری که از سادگی فریبنده‌ای برخوردار است و با چهار شخصیت در یک محیط آپارتمانی شکل می‌گیرد اما یک لحظه هم ریتم آن افت نمی‌کند و به این ترتیب یکی از بهترین نمایشنامه‌های کمدی سیاه معاصر را رقم می‌زند.
• رومن پولانسکی (Roman Polanski) ‌در سال 2011 با اقتباس از این نمایشنامه یاسمینا رضا، فیلم کشتار (Carnage) را روی پرده برد که جودی فاستر و کیت وینسلت در آن ایفای نقش کردند.

کتاب خدای کشتار برای شما مناسب است اگر

• طرفدار کتاب‌های یاسمینا رضا هستید و می‌خواهید از او یک نمایشنامه‌ی طنز بخوانید.
• دلتان می‌خواهد یک نمایشنامه روانشناختی درباره‌ی روابط انسانی بخوانید.
• به آن دسته از نمایشنامه‌های کمدی سیاه علاقه دارید که با خلق موقعیت‌های خنده‌دار، پوسته‌ی ظاهری تمدن بشری را به نقد می‌کشد.
• می‌خواهید یک نمایشنامه‌ی فرانسوی بخوانید که به مسئله‌ی اخلاق در جهان معاصر نظر می‌اندازد.

در بخشی از کتاب خدای کشتار می‌خوانیم

آنت: واقعاً! می‌خواستی سیگار برگ بکشی، آلن؟!

آلن: من هرکار که دلم بخواد می‌کنم، آنت. اگر دوست داشته باشم سیگار بکشم، می‌کشم. اما به‌خاطر این‌که ورونیک عصبی نشه، نمی‌کشم. آخه اون به اندازه کافی عصبی شده. حق با ورونیکه، انقدر هم دماغ تونو نکشید بالا، وقتی یه زن گریه می‌کنه، شوهرش برای آروم کردنش باید خودشو به آب و آتیش بزنه. گرچه با کمال تأسف باید بگم که از دید من نظر میشل منطقیتره. [موبایلش زنگ می‌زند] آره سرژ... بنویس پاریس، به تاریخ... و زمانشو هم دقیقاً ذکر کن...

آنت: این یه زندگی جهنمیه!

آلن: [به گوشه‌ای می‌رود، برای نشان دادن خشمش با صدای خفه حرف می‌زند.] آره دیگه، زمان دقیقی که می‌خواستی پست کنی. خب باید کاملاً تازه باشه، داغ... تنوری.... نه، «تعجب می‌کنه» خیلی شله، نه. باید بنویسی «رسوا می‌کنه.»

آنت: اینم اوضاع و احوال هر روزه ماست. از صبح زود تا بوق سگ چسبیده به موبایلش! این موبایل زندگی ما رو تیکه پاره کرده!

آلن: اه... یه لحظه... [جلوی موبایل را با دست می‌گیرد.]... آنت، خیلی مهمه!...

آنت: همیشه خیلی مهمه. مشکلات مردم همیشه از مشکلات ما مهم‌تره.

آلن: [دوباره با موبایل حرف می‌زند.]... خب، ادامه بده... آره... «اقدام» نه، «مانور، یه مانور مخرب، دو هفته قبل از انتشار بیلان سالانه» و غیره و غیره.

آنت: چه تو خیابون، چه موقع غذا خوردن، اصلاً براش بی‌تفاوته...

آلن:... بعد از گزارش علامت تعجب! بعد از کلمه گزارش علامت تعجب بذار...