کتاب‌های بختیار علی

زندگینامه بختیار علی

بختیار علی (Bachtyar Ali)، با نام کامل بختیار علی محمد، در سال 1960 در سلیمانیه‌ی عراق به‌ دنیا آمد. تا پیش از ورود به دانشگاه، در مدارس متعددی تحصیل کرد و پس از فارغ‌التحصیلی از دبیرستان، در دانشگاه سلیمانیه به تحصیل در رشته‌ی زمین‌شناسی پرداخت. بختیار علی به زبان‌های کردی، عربی، فارسی و آلمانی مسلط است.

بختیار علی نوشتن را به صورت جدی در سال 1983 با سرودن یک شعر بلند آغاز کرد. این شعر «نیشتمان» (در زبان کردی به معنای وطن) نام دارد. از سال 1989، مقالاتی از بختیار علی در روزنامه‌ها و نشریات عراق منتشر شد که مخاطبان را با نام او آشنا کرد. نخستین رمانی که از بختیار علی منتشر شد «مرگ تک‌فرزند دوم» نام داشت.

در سال 2017، جایزه‌ی نلی زاکس آلمان به بختیار علی رسید. او نخستین غیراروپایی‌ای بود که موفق به دریافت این جایزه شد.

بهترین کتاب‌های بختیار علی

کتاب‌های بختیار علی هم در بین کردزبانان و هم در بین مخاطبان سرتاسر جهان با استقبال بالایی روبه‌رو شده‌ است. آثار او تاکنون به چندین زبان زنده‌ی دنیا ترجمه‌ شده است و بسیاری از مخاطبان در انتظار انتشار کتاب‌های جدید او هستند. در ادامه، به معرفی فهرستی از بهترین کتاب‌های بختیار علی می‌پردازیم:

کتاب آخرین انار دنیا (The Last Pomegranate of the World) را شاید بتوان بهترین کتاب بختیار علی دانست. این کتاب تاکنون به زبان‌های آلمانی، روسی، انگلیسی، عربی، یونانی، ترکی و اسپانیایی ترجمه شده است. این کتاب روایت فردی به نام «مظفر صبحگاهی» است که پس از 21 سال اسارت، به جست‌وجوی پسرش «سریاس صبحگاهی» آمده است. او حزبی را رهبری می‌کند که حالا به قدرت رسیده و می‌توان ریشه‌های فساد را در آن مشاهده کرد. مظفر در مسیر خود با سه سریاس روبه‌رو می‌شود. یکی از آن‌ها در میدان گاری‌چی‌های شهر به قتل می‌رسد، دیگری سربازی‌ است که پس از سال‌ها جنگ به اسارت درمی‌آید، و آخری دوران کودکی بسیار سختی را در جنگ گذرانده و در این جنگ دچار سوختگی شده است. این کتاب، یک سال پس از انتشار و در سال 2003، برنده‌ی جایزه‌ی بهترین رمان از جشنواره‌ی گلاویژ شد.

کتاب دریاس و جسدها یکی دیگر از آثار شناخته‌شده‌ی بختیار علی است. این کتاب داستان مردمان شهری را روایت می‌کند که از دست حکومت فاسد و ستمگر به ستوه آمده‌اند. آن‌ها در آرزوی تغییر وضعیت و نابودی حاکمیت هستند. «الیاس» و «دریاس» دو شخصیت و دو برادر دوقلو در کتاب هستند که هر یک در بستر تحولات اجتماعی اطراف خود، مسیری متفاوت پیش می‌گیرند و به‌گونه‌ای منحصربه‌فرد با این فساد فراگیر روبه‌رو می‌شوند.

کتاب جمشید خان عمویم، که باد همیشه او را با خود می‌برد اثر دیگری از بختیار علی است که در سبک رئالیسم جادویی نوشته شده است. این کتاب داستان مردی به نام «جمشید خان» را روایت می‌کند که زمانی که تنها هفده سال داشته، به دلیل کمونیست بودن، به زندان بعثی‌ها می‌افتد و در آنجا تا جایی شکنجه و لاغر می‌شود که یک شب باد او را برای همیشه با خود می‌برد. راوی اتفاقات این کتاب «سالار خان»، برادرزاده‌ی جمشید خان، است.

سبک نگارش و دیدگاه‌های بختیار علی

بختیار علی با سبک نگارش رئالیسم جادویی در بین مخاطبان و منتقدان شناخته‌ می‌شود. عمده‌ی تمرکز او در کتاب‌هایش بر تاریخ و سرگذشت مردمان کرد است که در طول زمان، با وجود تمام شجاعت و دلیری‌شان، به نوعی در جنگ و استبداد گیر افتاده‌اند. بختیار علی در کتاب‌هایش با نگاهی روان‌شناختی به سراغ هر شخصیت می‌رود و به‌طور کلی به مخاطب می‌گوید که رفتار هر شخصیت در زمان حال برگرفته از چه رخدادهایی در گذشته‌ی اوست. نکته‌ی دیگر در آثار بختیار علی توجه او به پدیده‌ی فساد و استبداد است. او به سراغ موضوعات سیاسی می‌رود، اما نگاه او به سیاست نگاهی انسانی و به دور از تعصب و جبهه‌گیری رایج در کتاب‌های سیاسی است.

شیرکو بی‌کس، شاعر و نویسنده‌ی سرشناس کرد، بختیار علی را نویسنده‌ای می‌داند که جهان هر صد سال یک بار مانند او را به خود می‌بیند. وی معتقد است که بختیار علی با نوشته‌هایش روح تازه‌ای به ادبیات کردستان دمیده و این ادبیات را وارد دنیای جدیدی کرده است.