کتاب نفرین نوبهاران اثر بختیار علی با ترجمه مریوان حلبچه‌ای از نشر چشمه

کتاب نفرین نوبهاران تازه‌ترین رمان بختیار علی، نویسنده‌ی بزرگ کُرد، داستان عکسی است که از یک شی شخصی به ابزاری برای قدرت، تهدید و خشونت تبدیل می‌شود. تصویر گیلاس نوبهاران، همسر ارباب، پس از دزدیده‌شدن از گاوصندوق، دست‌به‌دست می‌گردد و هر بار سرنوشت خانواده و اطرافیان او را تغییر می‌دهد. بختیار علی از همین ایده، رمانی چندلایه درباره‌ی حافظه، بدن، میل، آبرو، خشونت، قدرت و رابطه‌ی پیچیده‌ی انسان با گذشته می‌سازد.

درباره‌ی کتاب نفرین نوبهاران

کتاب نفرین نوبهاران (Nefreti Newbaharan) نوشته‌ی بختیار علی (Bachtyar Ali) با عکاسی آغاز می‌شود که علاقه‌ای ویژه به ثبت تصویر زنان دارد. او از همسر ارباب، گیلاس نوبهاران، زنی بیمار و مهجور عکسی می‌گیرد تا چهره‌اش در برابر گذر زمان باقی بماند. ارباب عکس را در گاوصندوق می‌گذارد، اما خدمتکار آن را می‌دزدد و تصویر وارد مسیری پرپیچ‌وخم و غیرقابل تصور می‌شود؛ عکس این زن بخت‌برگشته فروخته شده، به دست آدم‌های مختلف می‌رسد و هر بار به ابزاری برای تهدید و باج‌گیری تبدیل می‌شود.

هرکس تصویر را در اختیار دارد، قدرتی تازه پیدا می‌کند؛ خانواده‌ی گیلاس برای جلوگیری از انتشار آن، ناچار به پذیرش خواسته‌هایی می‌شوند که زندگی‌شان را تغییر می‌دهد و این عکس کوچک در کتاب نفرین نوبهاران بختیار علی، به تدریج از یک یادگاری شخصی به مسئله‌ای با ابعاد اجتماعی، سیاسی و فلسفی تبدیل می‌شود.

عکسی که به ابزار قدرت تبدیل می‌شود

قدرت در جهان کتاب نفرین نوبهاران از توانایی کنترل تصویر و تعیین سرنوشت آن سرچشمه می‌گیرد و کسی که امکانِ نشان‌دادن، پنهان‌کردن یا انتشار یک تصویر را در اختیار دارد، می‌تواند بر زندگی دیگران اثر بگذارد. سوژه‌ای که مقابل دوربین قرار گرفته، تصویر خود را در اختیار دیگری می‌گذارد و پس از آن، تصویر می‌تواند مسیری مستقل از زندگی او پیدا کند.

تصویری که قرار بود گیلاس را در برابر فراموشی حفظ کند، به عاملی برای بازگشت مداوم گذشته بدل می‌شود. عکس هر بار ظاهر می‌شود و زنجیره‌ای از ترس، خشونت و انتقام را دوباره فعال می‌کند. در جهان کتاب نفرین نوبهاران، گذشته در حافظه‌ی فردی و جمعی باقی می‌ماند و هر نسل بخشی از پیامدهای آن را به ارث می‌برد و تکرار عکس، شکل روایی همین چرخه است؛ چیزی از گذشته وارد اکنون می‌شود و مناسبات امروز را دگرگون می‌سازد.

یکی از لایه‌های مهم رمان، انتخاب بدن به‌عنوان عرصه‌ی قدرت است. سلطه در کتاب نفرین نوبهاران در ساختارهای سیاسی و اجتماعی باقی نمی‌ماند و به بدن، روابط خصوصی، میل، آبرو و زندگی روزمره نفوذ می‌کند. به همین دلیل، خشونت در این داستان تجربه‌ای است که انسان آن را با بدن و زندگی شخصی خود لمس می‌کند.

چرخه‌ی خشونت در کتاب نفرین نوبهاران

بختیار علی در ادامه‌ی سنت روایی دیگر آثار شاخصش، واقعیت اجتماعی را با تخیل، استعاره و عناصر فراواقعی درمی‌آمیزد. عکس در رمان تقریبا به موجودیتی مستقل تبدیل می‌شود؛ بارها از میان می‌رود و دوباره ظاهر می‌شود، گویی حافظه‌ای زنده دارد. این کیفیت اسطوره‌ای، کتاب نفرین نوبهاران را از یک روایت سیاسی ساده فراتر می‌برد و آن را به تأملی درباره‌ی ماهیت تاریخ و تکرار خشونت تبدیل می‌کند.

کتاب نفرین نوبهاران ترجمه مریوان حلبچه‌ای در دوازده روایت به‌هم‌پیوسته پیش می‌رود و هر روایت، بخشی تازه از سرگذشت عکس و آدم‌هایی را آشکار می‌کند که در مسیر گردش آن قرار می‌گیرند. روایت‌ها به‌تدریج زنجیره‌ای از روابط، تهدیدها و خشونت‌ها را شکل می‌دهند و نشان می‌دهند که تصمیم و سرنوشت هر شخصیت چگونه به زندگی شخصیت‌های دیگر گره می‌خورد. در این میان، جایگاه آدم‌ها نیز ثابت نمی‌ماند؛ فردی که در یک موقعیت قربانی است، ممکن است در موقعیتی دیگر به عامل فشار و خشونت علیه دیگری تبدیل شود.

کتاب نفرین نوبهاران نشر چشمه در عمیق‌ترین سطوح خود می‌تواند درباره‌ی امکان رهایی از گذشته باشد؛ بختیار علی در طول این مسیر پرپیچ‌وخم پرسش‌هایی دشوار بسیاری را پیش روی خواننده می‌گذارد؛ اینکه انسان چگونه می‌تواند چرخه‌ی خشونت را متوقف کند؟ چه زمانی قربانی به بازتولیدکننده‌ی خشونت تبدیل می‌شود؟ و وقتی یک تصویر، یک خاطره یا یک زخم از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود، فاعلیت انسان چه معنایی پیدا خواهد کرد؟

خرید کتاب نفرین نوبهاران برای خواننده‌ای جذاب خواهد بود که از رمان‌های ادبی چندلایه و روایت‌هایی با مضمون قدرت، خشونت و سرنوشت انسان لذت می‌برد. بختیار علی در این اثر، داستانی پرکشش را با مجموعه‌ای از پرسش‌های فلسفی و اجتماعی همراه می‌کند و خواننده را از یک ماجرای ظاهرا ساده درباره‌ی یک عکس، به جهانی پیچیده از روابط انسانی، مناسبات قدرت و میراث تاریخی می‌برد.

کتاب نفرین نوبهاران برای شما مناسب است اگر

• به رمان‌های ادبی، فلسفی و اجتماعی با داستانی چندلایه علاقه‌مند هستید.
• به آثار بختیار علی و ادبیات معاصر کُرد علاقه‌مند هستید.
• از رمان‌هایی استقبال می‌کنید که تاریخ و واقعیت اجتماعی را با تخیل، استعاره و عناصر فراواقعی ترکیب می‌کنند.
• به رمان‌های عمیق، نمادین و تأمل‌برانگیز با مضامین انسانی و اجتماعی علاقه دارید.

در بخشی از کتاب نفرین نوبهاران می‌خوانیم

اگر جابو نبود، همه‌چیز عادی پیش می‌رفت. جابو شکست عشقی مرگ‌باری خورده بود. دیگر آن مرد آرامی نبود که مدتی پیش کنار پنج پسر فخرالدین نوبهاران نشسته بود. تمام نقشه‌هایش برای ازدواج و زندگی‌ای آرام با دختری از خانواده‌ای محترم نقش بر آب شده بود. دختر که نامش سوزان و از اقوام برادران نوبهاران بود ابتدا درخواست ازدواج جابو را می‌پذیرد و با او نامزد می‌کند. جابو با اشتیاق زیاد دنبال خانه‌ی مناسبی برای شروع زندگی‌ مشترک‌شان می‌گردد. با تمام وجود می‌خواهد زندگی خوب و آرامی برای سوزان فراهم کند.

هزاران امید و نقشه در سر دارد. برادران نوبهاران لطف جابو را به یاد داشتند و از هیچ تلاشی برای سر گرفتن آن ازدواج دریغ نکردند. پیش خانواده‌ی سوزان از جابو حسابی تعریف ‌می‌کردند و از جوانمردی و رازنگه‌داری و سخاوتش دادِ سخن سر می‌دادند. هر کس پشت‌سر جابو بد می‌گفت برادران نوبهاران از او دفاع می‌کردند و می‌گفتند‌ از سر حسادت و بدخواهی است. اما بدبختی جابو این بود که ناگهان پسری بلندبالا و بسیار خوش‌سیما، که در نگاه اول دل هر زنی را می‌رباید، دل به عشق سوزان می‌سپارد. پسر آن‌قدر جذاب و خوش‌سروزبان بود که سوزان دل‌ودینش را می‌بازد.

چنان دل‌باخته‌اش می‌شود که جابو از چشمش می‌افتد و حتی در نظرش دیوی بدسیرت می‌آید. بی‌اعتنا به عشق آتشین جابو و نقشه‌هایش برای زندگی آینده،‌ با حالتی تحقیرآمیز حلقه‌ی ازدواج‌شان را در دستمالی کثیف می‌گذارد و برایش پس می‌فرستد. دلداری‌های برادران نوبهاران برای التیام قلب شکسته‌ی جابوی بیچاره کارگر نمی‌افتد. سوگند می‌خورند دست روی هر دختر دیگری از عشیره‌شان که بگذارد فوری پادرمیانی کنند و سوروسات عروسی‌شان را راه بیندازند و همه‌ی هزینه‌هایش را از جیب خودشان بپردازند.