کتاب در جستجوی زمان از دست رفته (جلد دوم) اثر مارسل پروست با ترجمه مهدی سحابی، نشر مرکز

عشق نوجوانی از بین نخواهد رفت. در کتاب در جستجوی زمان از دست رفته (جلد دوم) اثر مارسل پروست با جوانی همراه می‌شویم که دل به عشق باخته است؛ یک روز عشق به دختر اشراف‌زاده و روز دیگر عاشق دختر روستایی می‌شود. آنچه مهم است، عشق نیست، بلکه تغییر و دگردیسی یک انسان و رشد اوست که در دومین جلد از مجموعه‌ی هفت جلدی کتاب در جستجوی زمان از دست رفته آن را نظاره خواهیم کرد.

درباره‌ی کتاب در جستجوی زمان از دست رفته (جلد دوم)

ژیلبرت مثل یک روز بارانی نیست که در باد و باران، لطافت را نیز با خود همراه آورد. او مثل آب و هوای ساحلی است. یک روز آفتابی و نیمه خنک و روز دیگری مثل یک سونامی بدخلق می‌شود و روز بعد گویی کوه یخ است؛ سرد و بی‌روح و بی‌علاقه به همه چیز. زندگی راوی در کتاب در جستجوی زمان از دست رفته جلد دوم (In the Shadow of Young Girls in Flower) وابسته به حال و هوای ژیلبرت است؛ دختر آقای سوان و اودت که راوی او را در پارک شانزه‌لیزه ملاقات کرده است.

راوی کتاب در سایه دوشیزگان شکوفا که می‌دانیم خود مارسل پروست (Marcel Proust) است، سال‌ها درباره‌ی آقای سوان و همسرش شنیده بود اما تاکنون نتوانسته بود به سوان نزدیک شود و با دختر او که نگاهش مهربان و لبخندش شیطنت‌آمیز است، دیدار کند. اگر آقای سوان به جای اودت با زن دیگری ازدواج می‌کرد، خانواده‌ی راوی و سایر اهالی شهر با او معاشرت می‌کردند؛ اما از روزی که این اشراف‌زاده تصمیم گرفت با زنی از طبقه‌ی بسیار پایین اجتماع ازدواج کند، بورژواهای کومبره نسبت به او حس نفرت عجیبی پیدا کردند.

آن‌ها تصور می‌کنند سوان حیثیت و آبروی طبقه‌ی اجتماعی خود را نابود کرده و دیگر شایسته‌ی توجه نیست. جلد دوم کتاب در جستجوی زمان از دست رفته با ترجمه مهدی سحابی از نشر مرکز، ما را با نابرابری طبقاتی و خودبرتربینی بورژواها علیه کارگران، که انقلاب فرانسه نیز نتوانست آن را از بین ببرد، آشنا می‌کند.

در جستجوی زمان از دست رفته؛ از شاهکارهای ادبی جهان

خوب یا بد بودن روزهای زندگی راوی وابسته به این است که آن روز موفق می‌شود ژیلبرت را ببیند یا نه. او هر روز به پارک شانزه‌لیزه می‌رود تا شاید این دختر مو بور از پیش چشمانش بگذرد و نیم نگاهی به او بیندازد. البته اوضاع کمی بهتر می‌شود و ژیلبرت جملاتی معمولی مثل «چقدر امروز هوا خوب است» را ادا می‌کند؛ جملاتی که چون از دهان ژیلبرت بیرون می‌آیند در ذهن راوی مثل یک شعر عاشقانه بارها و بارها تکرار می‌شوند.

مارسل پروست توانسته در جلد 2 کتاب در جستجوی زمان از دست رفته، احساس و شرایطی را که دقیقا یک عاشق کارنابلد و خجالتی در آن قرار دارد، شرح دهد. گفت‌وگوهای کوتاه ژیلبرت و راوی کم‌کم به نامه‌نگاری ختم می‌شود و پسرک جوان به عشق خود اقرار می‌کند. البته ژیلبرت دختری نیست که به سادگی واکنش مثبت یا منفی نشان دهد.

مارسل پروست در جستجوی نخستین عشق

راوی جلد دوم کتاب در جستجوی زمان از دست رفته (تحت عنوان در سایه دوشیزگان شکوفا) آن‌قدر در سرما و گرمای پارک شانزه‌لیزه و زیر باران و برف منتظر ژیلبرت می‌ماند که بیمار می‌شود و تب و لرز اجازه نمی‌دهد از خانه خارج شود؛ در همین موقع، معجزه‌ی بزرگی رخ می‌دهد و عاشقانه‌ترین صحنه‌ی یکی از رمان‌های کلاسیک جهان رقم می‌خورد. ژیلبرت برای راوی نامه‌ای فرستاده و او را به خانه‌ی خود - یعنی خانه‌ی سوان و اودت - دعوت کرده است!

سوان دیگر جایگاه اجتماعی سابق را ندارد. در گذشته، اشراف‌زادگان و پادشاهان به خانه‌ی او رفت‌وآمد داشتند و پس از اینکه به اودت دل باخت و با این زن از طبقه پایین اجتماع ازدواج کرد، خانه‌اش به مقر مهمانی‌های هنرمندان نه چندان شاخص و برگ تبدیل شد. در خانه‌ی سوان همیشه مهمانی و دورهمی برقرار است و از بین خیل مهمانان، راوی کتاب در جستجوی زمان از دست رفته نشر مرکز توانست با دو نفر از هنرمندانی که در رویا هم آن دو را ملاقات نمی‌کرد، مواجه شد؛ لابرما و برگوت.

ادبیات کلاسیک: روایتگر عشق و اجتماع

شخصیت‌های رمان در جستجوی زمان از دست رفته مارسل پروست، بیهوده در این اثر حضور ندارد و هر کدام از آن‌ها نقشی در رشد و توسعه‌ی شخصیت راوی دارند. برگوت محبوب‌ترین نویسنده‌ی راوی است که البته ظاهر و چهره‌اش به هیچ وجه نشان نمی‌دهد او فردی نابغه و هنرمند است. راوی که بسیار کم سن و سال است و همیشه مقهور تصویر ذهنی خود از افراد می‌شود، انتظار دارد برگوت پیرمردی دانا با ریش سفید و چهره‌ی ملکوتی باشد، اما او مردی فربه با ریش مشکی و بینی خمیده است.

نمی‌توان گفت به طور دقیق موضوع کتاب در جستجوی زمان از دست رفته اجتماعی است یا عاشقانه و یا حتی فلسفی و روانشناسی؛ زیرا زندگی انسان خلاصه در یک بُعد نیست و مارسل پروست روند رشد یک انسان در تمام ابعاد را روایت کرده است. مهدی سحابی توانسته با کوشش خود، بهترین ترجمه‌ی کتاب در جستجوی زمان از دست رفته را به فارسی زبانان ارائه دهد تا یکی از بهترین رمان‌های کلاسیک فرانسوی را مطالعه کنیم.

سایه دوشیزگان شکوفا؛ شاهکار عاشقانه‌ی مارسل پروست

مواجه شدن با برگوت و تضاد تصور راوی با واقعیت، ذهن راوی را واقع‌بین‌تر می‌کند و به او می‌آموزد که نباید توقع داشته باشد هر آن‌چه در ذهنش ساخته است، محقق شود. راوی در رمان سایه دوشیزگان شکوفا، جلد دوم مجموعه کتاب در جستجوی زمان از دست رفته ترجمه مهدی سحابی با بازیگر محبوبش در تئاتر نیز مواجه و به شدت ناامید می‌شود.

بازی لابرما برخلاف تفسیرهایی که درباره او نوشته شده، از نظر راوی فاجعه است. پروست به ما نشان می‌دهد ارزش یک اثر هنری، به ذات آن نیست، بلکه ما باید بتوانیم هنرمندانه به آن بنگریم و در پی کشف هنر باشیم. ژیلبرت از زندگی راوی بیرون می‌رود. عشق به ژیلبرت مانند هر عشق پر دردسری که عاشق و معشوق نمی‌توانند یکدیگر را درک کنند و عشقشان چیزی جز یک هیجان زودگذر نیست، نابود می‌شود و راوی دومین جلد مجموعه در جستجوی زمان از دست رفته نشر مرکز به این واقعیت درباره‌ی خود پی می‌برد که الگوی عاشق شدنش سطحی است.

این پایان ماجرای عاشقانه‌ی راوی نیست. آلبرتین دختری است که در شهری ساحلی به تازگی با او دوستانش آشنا شده و شاید بتواند در قلب مارسل پروست، جای ژیلبرت را پر کند!

ترجمه‌ی مهدی سحابی؛ روایتی روان از شاهکار مارسل پروست

با خرید کتاب در جستجوی زمان از دست رفته جلد دوم از نشر مرکز (تحت عنوان در سایه دوشیزگان شکوفا) به تماشای دوران نوجوانی و ابتدای جوانی خود خواهید نشست و همراه با مارسل پروست که خود شخصیت اصلی این مجموعه است، یکی از طولانی‌ترین و ماندگارترین شاهکارهای ادبیات قرن بیستم را مطالعه خواهید کرد. ترجمه‌ی مهدی سحابی با نثری روان و ادبی، ظرافت‌های زبانی و پیچیدگی‌های روایت پروست را به فارسی منتقل کرده و خواندن این رمان کلاسیک را برای مخاطب فارسی‌زبان دلنشین‌تر کرده است.

جملات زیبای کتاب در جستجوی زمان از دست رفته

• ذهن ما زنجیر روزهای گذشته را می‌گذارد که بگذرد، و تنها بر واپسین حلقه‌های آن چنگ می‌زند که اغلب از فلز دیگری غیر از حلقه‌هایی است که در تیرگی شب ناپدید شده است، و در سفر دراز زندگی تنها سرزمینی را واقعی می‌داند که اکنون در آنیم.
• خطوط چهره ما چیزی جز حرکاتی نیستند که بر اثر عادت ماندگار و همیشگی شده‌اند. طبیعت، همانند آتشفشان پمپیی، همانند دگردیسی برخی حشرات، ما را در حرکتی عادت‌آور ساکن کرده است.
• درونم به یکی از آن زائده‌های انگلی می‌مانست که شاید در هر حال صلاح باشد که دفعشان کنیم امّا سستی و انزوایشان در یک محیط بیگانه موقتاً چنان بی‌آزارشان می‌کند که کاری به کارشان نداریم و آن‌ها را به حال خودشان می‌گذاریم.

اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از مجموعه کتاب 7 جلدی در جست و جوی زمان از دست رفته

• هارولد پینتر در دهه 1970 فیلمنامه‌ای بر اساس رمان در جستجوی زمان از دست رفته مارسل پروست نوشت که در سال 1978 منتشر شد؛ این فیلمنامه هرگز ساخته نشد، اما از اقتباس‌های سینمایی برجسته و وفادار به اثر پروست به شمار می‌رود.
• در فیلم در جستجوی زمان از دست رفته (À la recherche du temps perdu, 2011) فیلم تلویزیونی فرانسوی دو قسمتی به کارگردانی نینا کمپانز که اقتباسی از مجموعه هفت‌جلدی مارسل پروست است و بخش‌هایی از جلد اول، طرف خانه سوان، را نیز دربرمی‌گیرد.

کتاب در جستجوی زمان از دست رفته (جلد دوم) برای شما مناسب است اگر

• از خواندن رمان‌های اجتماعی، عاشقانه و فلسفی لذت می‌برید و می‌خواهید با مسیری که یک انسان برای کشف خود و امیال و درونیاتش طی می‌کند، همراه شوید.
• به ادبیات کلاسیک و یکی از ماندگارترین مجموعه رمان‌های فرانسوی علاقه‌مندید.
• می‌خواهید کتاب‌های مارسل پروست را که بدون شک از برترین نویسندگان قرن بیستم است، مطالعه کنید.

در بخشی از کتاب در جستجوی زمان از دست رفته (جلد دوم): در سایه دوشیزگان شکوفا می‌خوانیم

امّا گاهى به جاى رفتن به اینجاها، به بالاى پرتگاه مى‌رفتیم، و آن جا روى سبزه‌ها مى‌نشستیم، بسته ساندویچ‌ها و شیرینى‌هایمان را باز مى‌کردیم. دوستانم ساندویچ را دوست‌تر داشتند و تعجب مى‌کردند از این که من تنها یک شیرینى شکلاتى که به نقش و نگار قندىِ گوتیک‌وارى مصور شده بود یا یک کلوچه زردآلویى مى‌خوردم.

این از آن رو بود که ساندویچ پنیر انگلیسى و سالاد، این خوراک تازه و بى‌فرهنگ، با من هیچ رابطه‌اى برقرار نمى‌کرد. حال آن که شیرینى‌ها فرهیخته، کلوچه‌ها پرحرف بودند. این‌یکى بیمزگى خامه و آن یکى خنکاى میوه‌هایى را داشت که از کومبره، از ژیلبرت، بسیار چیزها مى‌دانستند، نه‌تنها از ژیلبرت کومبره، که همچنین ژیلبرت پاریس که در عصرانه‌هاى او نیز آن‌ها را دیده بودم.

بشقاب‌هاى شیرینى‌خورى «هزار و یک شبى» را به یادم مى‌آورند که «موضوع» شان مایه سرگرمى عمه لئونى مى‌شد هنگامى که فرانسواز روزى علاءالدین و چراغ جادو، روز دیگر على‌بابا و بیدارى ازخواب، یا سندباد بحرى در حال بار کردن گنجینه‌هایش در بصره را براى او مى‌برد. دلم مى‌خواست دوباره ببینمشان امّا مادربزرگم نمى‌دانست چه به سرشان آمده است، وانگهى آن‌ها را بشقاب‌هاى مبتذلى مى‌دانست که از ده خریده بودند.

امّا هرچه بودند، تصویرهایشان بر کومبره خاکسترىِ دهاتى نقش و نگارى رنگارنگ مى‌افزود، همچنان که بر سیاهى کلیسا شیشه‌نگاره‌ها که رنگ به رنگ مى‌شدند، یا بر غروب اتاقم بازتابهاى چراغ جادو بر دیوار، یا دربرابر چشم‌انداز ایستگاه راه‌آهن دگمه‌هاى طلایى گلهاى اشرفى هندى یا یاس‌هاى ایرانى، یا مجموعه چینى‌هاى قدیمى عمه بزرگم در خانه تاریک خانمى پیر و شهرستانى.