زندگینامه و کتاب‌های رومن گاری

زندگینامه رومن گاری

رومن گاری (Romain Gary)، با نام اصلی رومن روسو، در سال 1914 در لیتوانی متولد شد. در کودکی، پدر و مادرش از هم جدا شدند و همین باعث شد رومن هیچ‌وقت پدر واقعی خود را نبیند. «روسو» نام‌ خانوادگی همسر دوم مادرش بود که رومن آن را بعدها به «گاری» تغییر داد. تغییر روسو به گاری به خاطر علاقه‌ی شدید رومن گاری به ستاره‌ی مشهور سینما، گاری کوپر، بود.

رومن گاری در چهارده‌سالگی همراه مادرش به نیس فرانسه رفت. وقتی تحصیلاتش را در رشته‌ی حقوق تمام کرد، به‌عنوان خلبان به نیروی هوایی ارتش فرانسه ملحق شد. در جنگ جهانی دوم، به خاطر علاقه‌اش به ژنرال شارل دوگل به نیروی آزاد فرانسه پیوست. پس از پایانِ جنگ، به‌عنوان دیپلمات شروع به کار کرد، اما پس از مدتی در سال 1956 سیاست را رها کرد و به نوشتن پرداخت.

رومن گاری دو بار ازدواج کرد. همسر اولش، لزلی بلانش، نویسنده‌ای انگلیسی بود که این ازدواج بعد از 17 سال به جدایی انجامید. پس از آن، رومن در سال 1962 با جین سیبرگ، هنرپیشه‌ی آمریکایی، ازدواج کرد. البته ازدواج دوم او هم پس از 7 سال، با خودکشی سیبرگ، به پایان رسید. رومن گاری در کتابی به نام «سگ سفید» داستان زندگی‌اش با سیبرگ را نوشته است.

رومن گاری در نهایت در 2 دسامبر 1980 با گلوله‌ای که به سر خود شلیک کرد، به زندگی‌اش خاتمه داد و در نامه‌ای نوشت: «به خاطر همسرم نبود، دیگر کاری نداشتم» و «به من خیلی خوش گذشت، متشکرم و خداحافظ».

سیر نویسندگی رومن گاری

رومن گاری نخستین رمانش، «تربیت اروپایی»، را زمانی که در ارتش بود نوشت. این کتاب در سال 1945 جایزه‌ی منتقدین (Prix des critique) را دریافت کرد. او بعد از کنار گذاشتن کار سیاسی، رمان خود را به نام «ریشه‌های آسمان» در سال 1956 منتشر کرد که جایزه‌ی گنکور را برایش به ارمغان آورد. رومن در طول زندگی خود 12 رمان تحریر و بسیاری از آن‌ها را با نام‌های مستعار منتشر کرد.

بهترین کتاب‌های رومن گاری

کتاب خداحافظ گاری‌ کوپر (Goodbye Gary Cooper) داستانِ شخصیتی به نامِ «لنی» است. پسری در آستانه‌ی جوانی که پس از مرگ پدرش در جنگ ویتنام، با نفرتی که از جنگ دارد، آمریکا را به مقصد کوه‌های آند سوئیس ترک می‌کند. این رمان به نوعی نشانگر حس قلبی رومن گاری به جنگ و زندگی در این وضعیت است.

کتاب زندگی در پیش رو (The Life Before Us) داستان کودک مسلمانی به نام «محمد» (مومو) است که با پیرزنی به نام «مادام رزا» زندگی می‌کند. مادام رزا پیرزنی در آستانه‌ی مرگ است که پیش‌تر تن‌فروش بوده و اکنون که پیرتر شده کارش بزرگ کردن کودکان فاحشه‌زاده است. رابطه‌ی میانِ محمد و مادام رزا رابطه‌ای خالصانه و احساسی است که مخاطب را مجذوب داستان می‌کند.

کتاب پرندگان می‌روند در پرو بمیرند (Les oiseauxvontmourir au Pérou) مجموعه‌داستانی است که شما را با خیال و نثری شاعرانه همراه می‌کند. رومن گاری در این کتاب به کافه‌ی ساحلی مردی تنها می‌رود که در آن تمام پرندگان تصمیم می‌گیرند در آنجا بمیرند.

کتاب مردی با کبوتر (L' homme à la colombe) داستانِ «جانی»، پسری است که ورود به سازمان ملل متحد را از اهداف خود در نظر گرفته است. او تصوری آرمان‌گرایانه از این سازمان در ذهن خود ساخته، اما پس از ورود به آن متوجه آشفتگی در آنجا می‌شود. به همین دلیل تصمیم می‌گیرد هر آنچه را در پشت پرده‌ی سازمان اتفاق می‌افتد برملا کند.

کتاب ریشه‌های آسمان (The Roots of Heaven) قصه‌ی «مول»، مردی تنها و غمگین در آفریقاست که تصمیم می‌گیرد برای نجات فیل‌ها دست به شورش بزند. او تبدیل به یاغی و شورشی معروف در آفریقا می‌شود. با اینکه مردم فکر می‌کنند مول برای استقلال آن‌ها تلاش می‌کند، او به تنها چیزی که فکر می‌کند فیل‌ها هستند.

بهترین کتاب‌های رومن گاری را می‌توانید در سایت و اپلیکیشن کتابراه به صورت کتاب الکترونیکی و کتاب صوتی بخوانید و بشنوید.

اقتباس‌های سینمایی از رومن گاری

• فیلم «پرندگان می‌روند در پرو بمیرند» با کارگردانی رومن گاری و هنرپیشگی همسر دومش، جین دوروتی سیبرگ، ساخته شد. این فیلم در سال 1968 اکران شده است.
• «مادام رزا» فیلمی از موشه میزراهی، فیلم‌ساز اسرائیلی، است که از کتاب زندگی در پیش رو اقتباس شده است. این فیلم در سال 1977 با بازی سیمون سینیوره به نمایش درآمد که در اسکار 1978 برنده‌ی دو جایزه‌ی «بهترین فیلم خارجی‌زبان» و «بهترین بازیگر نقش اول زن» شد.

• «لیدی ال» اولین فیلم اقتباس‌شده از آثار رومن گاری است. این فیلم به کارگردانی پیتر اوستینوف در ژانر کمدی به روایت داستان عشق دو مبارز سیاسی می‌پردازد و در سال 1965 به نمایش درآمده است.
• آخرین فیلم اقتباس‌شده از رومن گاری «زندگی در پیش رو» اثر ادواردو پونتی، کارگردان ایتالیایی، است با بازیگری سوفیا لورن، ابراهیما گوئی و بابک کریمی. این فیلم که در سال 2020 ساخته شد توانست سوفیا لورن، ستاره‌ی بزرگ سینما، را پس از 10 سال به پرده‌ی نقره‌ای سینما برگرداند.

حقایقی جالب درباره رومن گاری

• رومن گاری زمانی که در ارتش مشغول به خدمت بود برای مادر خود نامه می‌نوشت و جواب نامه‌هایش را دریافت می‌کرد. اما زمانی که به خانه بازگشت فهمید مادرش مدت‌ها پیش مرده و پیش از مرگش ده‌ها نامه نوشته و از همسایه‌ها خواسته تا بعد از مرگش هر هفته یکی را برای پسرش بفرستند تا از مرگش باخبر نشود.
• جایزه‌ی گنکور فقط یک‌بار به یک نویسنده تعلق می‌گیرد، اما رمان دوم گاری، زندگی در پیش رو، که با نام مستعار «امیل آژار» آن را منتشر کرده بود، برای بار دوم صاحبش را برنده‌ی این جایزه کرد. رومن گاری این راز را در کتاب «زندگی و مرگ امیل آژار» فاش کرد و به دست نزدیکانش سپرد تا بعد از مرگش آن را منتشر کنند.
• رومن گاری، به جز اسم مستعار امیل آژار، به اسم‌های مستعار «فوسکو سینی بالدی» و «شاتان بوگا» هم می‌نوشت.

جملات برگزیده رومن گاری

• قلبم هنوز هم سردترین و تنهاترین چیزی بود که در جهان یافت می‌شد. تقریباً هشت سال تمام خود را پشت دیوارهای ضخیم حبس کردم و برای به دست آوردن شادی و نشاط جنگیدم و شکست خوردم. (کتاب لیدی ال)
• آدم اگر حقیقتاً چیز گفتنی داشته باشد آن چیز‌ها، خود با هم حرف می‌زنند و احتیاجی به ما ندارند. (کتاب خداحافظ گری کوپر)
• ترس مطمئن‌ترین متحد ماست و بدون آن خدا می‌داند چه بر سرمان می‌آید. (کتاب زندگی در پیش رو)
• تنها وسوسه‌ای که کسی هرگز نتوانسته است بر آن غالب شود وسوسه‌ی امید است. (کتاب پرندگان می‌روند در پرو بمیرند)

رومن گاری در میان ایرانیان

خوشبختانه، بیشتر کتاب‌های رومن گاری به فارسی ترجمه شده‌اند. مترجمان برجسته‌ای مانند لیلی گلستان، سروش حبیبی، ابوالحسن نجفی، کیومرث پارسای و... آثار رومن گاری را به فارسی برگردانده‌اند. کتاب زندگی در پیش رو با ترجمه‌ی لیلی گلستان جزو پرفروش‌ترین کتاب‌های رومن گاری در ایران به شمار می‌رود. همچنین چندین مجموعه‌داستان کوتاه از او مانند «توفان»، «قلابی» و «مرگ و چند داستان دیگر» هم به ترجمه‌ی سمیه نوروزی و مارال دیداری منتشر شده‌ که سبب شده به داستان‌های کوتاه این نویسنده‌ی بزرگ ادبیات فرانسه هم بیشتر توجه شود.