زندگینامه و کتاب‌های مهدی سحابی

زندگینامه مهدی سحابی

مهدی سحابی (Mehdi Sahabi) در چهاردهم بهمن سال 1322 در شهر قزوین در محله‌ای معروف به «راه کوشک» به‌دنیا آمد. او تا ده‌سالگی در کنار پدر و مادرش، احمد سحابی و اقدس ساروخانی، در همان محله در دل خانه‌ای قدیمی با دالان‌هایی تودرتو زندگی کرد. بعد از آن خانواده‌ی سحابی رهسپار تهران شدند و محله‌ی شاپور را برای سکونت انتخاب کردند.

مهدی سحابی در کودکی بسیار آرام بود و برخلاف کودکان بازیگوش دیگر، سرگرمی اصلی‌اش مشاهده و تأمل در آثار طبیعت، و البته، آثار هنر انسانی بود. اولین طرح بصری‌ای که نظر مهدی سحابی را به خود جلب کرد، نقش رنگینی بود که پدرش از رستم، پهلوان ایرانی کشیده بود. پدری با سواد مکتبی اما خوش‌خط و خوش‌ذوق که به جبر روزگار به ‌شغل رانندگی مشغول بود.

نقاشی، سروکله زدن با اشیا یا ساختن کاردستی محبوب‌ترین سرگرمی‌های دوران کودکی مهدی سحابی بودند.

مهدی سحابی در سال 1342 بعد از دریافت دیپلم ریاضی از دبیرستان البرز، در رشته‌ی نقاشی قبول شد و توانست وارد دانشکده‌ی هنرهای تزیینی تهران شود. او در سال 1343 با ایفای نقش در نمایش «آهن» به کارگردانی خجسته کیا، برای اولین و آخرین بار بازیگری را هم تجربه‌ کرد.

مهدی سحابی و تحصیل در اروپا

سال 1344 مهدی سحابی دانشکده‌ی هنر را رها کرد و پس از گذراندن خدمت سربازی، روانه‌ی اروپا شد. در سال 1346 ایران را به مقصد ایتالیا ترک کرد و ابتدا در رشته‌ی سینما و سپس در آکادمی هنرهای زیبای رم در رشته‌ی نقاشی مشغول به تحصیل شد. سال 1348 به فرانسه رفت و با زنی فرانسوی به‌نام «اِوِلین» ازدواج کرد. حاصل این ازدواج سه پسر با نام‌های کیومرث، سهراب و کاوه بود.

مهدی سحابی در سال 1351 به ایران برگشت و علی‌رغم تلاش‌هایش نتوانست در حوزه‌ی سینما اقبالی بیابد، این شد که عطای فعالیت در سینما را برای همیشه به لقایش بخشید. او که به واسطه‌ی زندگی در اروپا به سه زبان ایتالیایی، فرانسوی و انگلیسی مسلط شده بود، در بخش سرویس خارجی روزنامه‌ی کیهان مشغول به کار شد.

در سال 1357 بعد از اعتصاب مطبوعات، مهدی سحابی به‌همراه تعدادی دیگر از روزنامه‌نگاران به‌عنوان اعضای شورای سردبیری روزنامه‌ی کیهان انتخاب شدند اما پس از سه ماه مجبور شدند تحریریه‌ی این روزنامه را ترک کنند. او از دهه‌ی 60 با قدرت وارد حوزه‌ی ترجمه شد و در کنار این حرفه به خلق آثار هنری و برگزاری نمایشگاه‌های مختلف پرداخت. مهدی سحابی با کوله‌باری سرشار از آثار حرفه‌ای در 18 آبان 1388 دنیا را برای همیشه ترک کرد.

سیر فعالیت‌های مهدی سحابی در عرصه‌ی نویسندگی و ترجمه

مهدی سحابی در سال 1359 با نگارش کتابی تحت عنوان «تسخیرشدگان» ماجرایی را که پس از انقلاب بر روزنامه‌ی کیهان گذشت، به‌طور کامل شرح داده است. او این کتاب را با نام مستعار «یونس جوانرودی» به انتشار رساند.

در سال 1352 مهدی سحابی به سراغ کتاب «نقاشی دیواری و انقلاب مکزیک» نوشته‌ی نویسنده‌ی ایتالیایی ماریو دمیکلی رفت و اولین ترجمه‌اش را ارائه کرد. در سال 1356 با ترجمه‌ی کتاب «مرگ وزیر مختار» اثر یوری نیکلایویچ تینیانوف، اثری خواندنی از ادبیات روسیه را به کتابخوان‌های ایرانی معرفی کرد.

مهدی سحابی از سال 1360 تصمیم گرفت مترجمی را به‌عنوان حرفه‌ای تمام‌وقت انتخاب کند. از آن پس بود که توانست با سرعت بیشتری کتاب‌های مختلفی را یکی پس از دیگری ترجمه کند. در همان سال کتاب «گارد جوان» نوشته‌ی الکساندر فادایف را با نام مستعار سهراب دهخدا به چاپ رساند. سال 1361 رمان‌های «دانه‌ی زیر برف» اینیاتسو سیلونه و «دوست بازیافته» به نویسندگی فرد اولمن را انتخاب و ترجمه کرد.

در سال 1362، بار دیگر با نام سهراب دهخدا، کتاب «مزدک» نوشته‌ی موریس سیماشکو را به فارسی برگرداند. کتابی که در سال 1381 با نام اصلی مترجم به چاپ رسید. در سال 1362 کتابی از سیمون دوبووار به اسم «همه می‌میرند» را ترجمه کرد. اثری که به یکی از بهترین آثار مهدی سحابی در امر ترجمه تبدیل شد.

مهدی سحابی در سال 1363 کتاب‌های مختلفی از جمله «بارون درخت‌نشین» اثر مشهور ایتالو کالوینو، «مکتب دیکتاتورها» نوشته‌ی اینیاتسیو سیلونه و «بچه‌های نیمه‌شب» اثر سلمان رشدی را به فارسی ترجمه کرد. او ترجمه‌ی کتاب «مرگ آرتمیو کروز» تألیف کارلوس فوئنتس را در سال 1364 انجام داد و سال 1365 به سراغ ترجمه‌ی کتاب «توفان در مرداب» اثر لئوناردو شیاشا رفت.

مهدی سحابی در سال 1366 کتاب «شرم» سلمان رشدی، «واتیکان و فاشیسم ایتالیا» نوشته‌ی فرانسیس پالارد و اثری از گاوینو لدا به نام «آب، بابا، ارباب» را به فارسی برگرداند. در همان سال کتاب شرم با ترجمه‌ی مهدی سحابی با استقبال بی‌حدی مواجه شد و عنوان بهترین کتاب سال را از آن خود کرد.

مهدی سحابی در سال 1368 به عرصه‌ی داستان‌نویسی پا گذاشت و اولین داستانش را با نام «ناگهان سیلاب» به انتشار رساند. در همان سال مهدی سحابی رمان حجیم مارسل پروست یعنی «در جستجوی زمان از دست رفته» را برای ترجمه انتخاب کرد. اثری که از نظر برخی مترجمان غیرقابل ترجمه بود اما مهدی سحابی با خواندن چند پاراگراف از جلد اول این رمان، متوجه شد که این نظر از اساس باطل است. ترجمه‌ی این اثر سترگ به یکی از مشهورترین و بهترین آثار مهدی سحابی در عرصه‌ی ترجمه تبدیل شد.

مهدی سحابی در کنار ترجمه‌ی رمان در جستجوی زمان از دست رفته، طی دهه‌ی 70، آثار دیگری مثل «نخستین شهر» نوشته‌ی روث وایت هاوس، «خوشی‌ها و روزها» اثر مارسل پروست، «دور دنیا در 80 روز» شاهکار ژول ورن و «انقلاب صنعتی و قرون وسطی» به نگارش ژان گمپل را ترجمه کرد.

از میان مهم‌ترین آثار مهدی سحابی در حوزه‌ی ترجمه که در دهه‌ی 80 به انتشار رسیده‌اند، می‌توان به «تربیت احساسات» و «مادام بواری»، شاهکارهای گوستاو فلوبر، «مرگ قسطی» نوشته‌ی لویی فردینان سلین و «سرخ و سیاه» اثر استاندال اشاره کرد. سحابی در همین دهه دست به قلم شد و رمان «پیچک باغ کاغذی» و مجموعه داستان «خیابان مارگوتا، شماره 110» را روانه‌ی بازار کتاب کرد.

بهترین کتاب‌های مهدی سحابی

مهدی سحابی در طول زندگی‌اش از یکه‌تازان عرصه‌ی ترجمه بود. وسواس و دقت نظر او در انتخاب آثار مختلف باعث شد بسیاری از شاهکارهای ادبی جهان راهشان را به جامعه‌ی ادبی ایران باز کنند. در اینجا تعدادی از بهترین کتاب‌های مهدی سحابی را در زمینه‌ی ترجمه به شما معرفی می‌کنیم:

کتاب در جستجوی زمان از دست‌ رفته (In Search of Lost Time): این رمان چندجلدی که نام آن در کتاب رکوردهای گینس به‌عنوان طولانی‌ترین رمان جهان به ثبت رسیده، با تلاش‌های بی‌وقفه‌ی مهدی سحابی به بهترین شکل ممکن به زبان فارسی ترجمه شده است. در جستجوی زمان از دست رفته کتابی‌ست که به سبب شیوه‌ی روایت پیچیده و جمله‌های طولانی و پرتکلفش، هر کسی نمی‌تواند از پس ترجمه‌ی آن بربیاید.

کتاب بارون درخت‌نشین (The Baron in the Trees): این رمان مهم‌ترین اثر ایتالو کالوینو است که با ترجمه‌ی مهدی سحابی در میان ایرانیان شناخته شد. اثری که سبک خاص این نویسنده‌ی ایتالیایی را به‌خوبی نشان می‌دهد و مهدی سحابی، در انتقال این سبک به زبان فارسی بسیار موفق عمل کرده است.

کتاب دوست بازیافته (Reunion): رمان کوتاه دوست بازیافته نوشته‌ی فرد اولمن، اثری ماندگار در ادبیات آلمان است که داستان دو دوست صمیمی را روایت می‌کند که در جریان جنگ جهانی دوم از هم جدا می‌افتند. اثری که با دقت نظر مهدی سحابی به زیبایی و باظرافت به فارسی ترجمه شده است.

گفتنی‌ست که برخی از بهترین کتاب‌های مهدی سحابی، از جمله کتاب صوتی بارون درخت‌نشین و کتاب الکترونیک گارد جوان، در سایت کتابراه موجودند.