کتاب باباگوریو اثر انوره دو بالزاک با ترجمه مهدی سحابی از نشر مرکز (بهترین ترجمه)

کتاب باباگوریو با ترجمه‌‌ی درخشان مهدی سحابی، یکی از مهم‌ترین آثار انوره دو بالزاک است که طبق اعلام انجمن کتاب نروژ، جزو 100 رمان برتر جهان قرار گرفته است. راوی این اثر، ما را به پانسیونی محقر در پاریس مشایعت می‌کند تا با زندگی گوریو پیر، دو دختر جوانش و اوژن فرصت‌طلب آشنا کند. این پانسیون، استعاره‌ای کوچک از فرانسه‌ی قرن نوزدهم است و نویسنده با رئالیسم اجتماعی خود، ما را با کمدی انسانی آن روبه‌رو می‌کند.

درباره‌ی کتاب باباگوریو

سقوط اخلاقی در کمدی انسانی؛ انوره دو بالزاک کتاب باباگوریو را سنگ بنای مجموعه‌ی کمدی انسانی خود قرار داده است. کمدی انسانی در جهان بالزاک، طعنه‌ای بر کمدی الهی دانته است و همان‌طور که دانته در مجموعه‌ی خود به سیروسلوک مادی در جهان پس از مرگ پرداخته، بالزاک نیز جستجویی همه‌جانبه و کاملا مادی را در فرانسه‌ی پس از ناپلئون آغاز می‌کند.

کتاب باباگوریو داستانی عظیم از جامعه‌ی بورژوازی فرانسه را روایت می‌کند که به شکل یک پانسیون حقیرانه درآمده است. این پانسیون به دست زنی میان‌سال اداره می‌شود و اگرچه بدنام نیست، اما به گفته‌ی راوی، هیچ دختر جوانی در چند دهه‌ی اخیر در آن رفت‌وآمد نداشته است!

انوره دو بالزاک، با توصیفات ابتدایی خود در کتاب باباگوریو، وضعیتی از جهان داستان گزارش می‌دهد که چندان عادی نیست و می‌تواند حامل اتفاقات عجیب و تراژیک بعدی باشد. شاید در نگاه اول، داستان این کتاب، زندگی فداکارانه‌ی پدری را نشان دهد که هر چه دارد فدای دختران خود می‌کند؛ اما در عمق این جهان، بازار مکاره‌ای به راه است که در آن همه چیز قابل‌معامله است!

معماری یک سقوط در کتاب باباگوریو

داستان کتاب باباگوریو از پانسیون محقر و متعفن خانم ووکر آغاز می‌شود؛ فضایی که نویسنده آن را با دقتی میکروسکوپی و رئالیستی بازسازی می‌کند. طبقات این پانسیون، استعاره‌ای تمام‌عیار از فرانسه‌ی قرن نوزدهم را ترسیم می‌کند که در قلب آن دو شخصیت داستانی کتاب یعنی باباگوریو و اوژن دو راستینیاک سکونت دارند.

اوژن جوانی شهرستانی است که در صدد حضور در محافل اشرافی به پایتخت آمده و باباگوریو پیرمردی منزوی و ازکارافتاده است که روزگاری کارخانه‌ی ورمیشل داشته و جزو ثروتمندان پاریس به شمار می‌آمده است. حالا او به فقر مطلق رسیده و تمام دارایی‌اش را فدای دخترانی کرده که هیچ مهری به گوریوی پیر ندارند.

انوره دو بالزاک با خلق چنین موقعیتی در کتاب باباگوریو موفق می‌شود که دندان‌های تیز پاریس را برای دریدن شرف و انسانیت به مخاطب نشان دهد. او نجابت و استعداد علمی اوژن را در برابر چرخ‌های کالسکه‌ی یک اشراف‌زاده، بی‌ارزش نشان می‌دهد تا خوی درنده‌ی جامعه را به نمایش بگذارد.

تراژدی پدرانه‌ی انوره دو بالزاک

بسیاری از منتقدان ادبی، رد شخصیت پدر را در آثار مختلف انوره دو بالزاک مشخص کرده‌اند و اوج آن را در کتاب باباگوریو نشر مرکز نشان داده‌اند. پیرمرد ورشکسته، در این رمان به معنای واقعی کلمه پدر است، پدری با همان مختصات کلاسیک که تمام آنچه را که دارد فدای دخترانش می‌کند. این فداکاری اما زمینه‌ی سقوط انسانی دختران را فراهم می‌کند تا جایی که آن‌ها گوریو را به شکل کیسه‌ای می‌بینند که تا وقتی پر از زر و سیم باشد، محترم و باارزش است.

نویسنده در کتاب باباگوریو وضعیت استعاری را ترسیم می‌کند که در آن کاهش بودجه گوریو مساوی با سقوط او از طبقات اشرافی پانسیون به طبقات تحتانی و نمور آن است. گوریو تمام دارایی‌اش را فدای کسانی کرده که حالا معاشرت با او را مایه‌ی شرمساری خود می‌دانند.

سلوک معکوس اوژن و مانیفست شر

اگر داستان باباگوریو را محور عاطفی و احساسی رمان بدانیم، بی‌شک داستان اوژن محور سقوط و شر است. نویسنده در این خط داستانی، سقوط اخلاقی یک جوان شهرستانی را در مناسبات اشرافی پاریس ترسیم کرده است. او در ابتدا به دختر بزرگ گوریو نزدیک می‌شود اما پس از آنکه مناسبات اشرافی را در منزل اشرافی‌شان رعایت نمی‌کند، دور انداخته می‌شود.

مرحله‌ی بعدی سقوط اوژن در کتاب باباگوریو جایی است که با راهنمایی دخترعمویش، وارد زندگی دختر کوچک‌تر گوریو می‌شود تا با ابراز عشق و توجه، مجوزی برای ورود به طبقه اشراف داشته باشد. ماجرای عاشقانه‌ی او با دختران متأهل گوریو، نمایشی تمام‌عیار از روابطی است که بر پایه‌ی منافع مادی شکل گرفته و تاروپود اشرافیت فرانسه را تشکیل می‌داده است.

نویسنده در ادامه‌ی کتاب باباگوریو، وضعیتی را پیش چشمان مخاطب قرار می‌دهد که تماماً تأسف و تأثر است. این تراژدی بزرگ، نقدی است که انوره دو بازاک، هنرمندانه و خلاقانه نسبت به جامعه‌ی خود ایراد کرده است.

این اثر توسط مهدی سحابی به فارسی برگردانده شد و به همت نشر مرکز به دست علاقه‌مندان به رمان‌های کلاسیک رسیده است. با خرید کتاب باباگوریو، یکی از بهترین کتاب‌های انوره دو بالزاک را در اختیار خواهید داشت و از ترجمه روان آن لذت خواهید برد. باباگوریوی سحابی یکی از موفق‌ترین ترجمه‌های موجود از این کتاب ارزشمند است.

نکوداشت‌های کتاب باباگوریو

• باباگوریو بیش از هر اثر دیگری نماینده هنر بالزاک است؛ رمانی جذاب که فداکاری گوریو و جاه‌طلبی رستینیاک را ماهرانه در هم می‌آمیزد. (سامراست موام)
• باباگوریو یکی از سه اثر محبوب من است؛ سه کتابی که متعلق به سه پادشاه داستان‌نویسی هستند. (ویلکی کالینز)

اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از کتاب باباگوریو

• فیلم سینمایی Père Goriot به کارگردانی تراورس ویل (1915)
• فیلم سینمایی Le Père Goriot به کارگردانی Robert Vernay (1945)
• تئاتر Le Père Goriot به کارگردانی Louis Cirefice (1978)

کتاب باباگوریو برای شما مناسب است اگر

• به ادبیات کلاسیک و آثار بالزاک علاقه دارید و قصد دارید رمانی تراژیک از ادبیات فرانسه مطالعه کنید.
• به دنبال بهترین ترجمۀ کتاب باباگوریو بالزاک از مترجمی نام‌آشنا و مشهور هستید.
• فیلم‌ها یا نمایش‌های اقتباس شده از رمان باباگوریو را دیده‌اید و قصد دارید این شاهکار ادبی را به صورت مکتوب مطالعه کنید.
• دانشجوی ادبیات هستید و قصد دارید به بررسی کتاب باباگوریو بپردازید.

در بخشی از کتاب باباگوریو می‌خوانیم

خانم ووکر که اسم دختری‌اش دوکنفلان بوده، پیرزنی است که از چهل سال پیش در پاریس، در کوچه نوو - سنت ژنه‌ویو، میان محله‌های «فوبور سن مارسو» و «کارتیه‌لاتن» یک پانسیون خصوصی را اداره می‌کند. این پانسیون، معروف به «سرای ووکر»، درش به روی مرد و زن، جوان و پیر باز است و هرگز شنیده نشده که درباره محیط اخلاقی این مؤسسه آبرومند کسی بدی گفته باشد. امّا از سی‌سال پیش هیچ زن جوانی در آن دیده نشده بود و یک مرد جوان باید ماهانه خانوادگی خیلی کمی داشته باشد که در همچو جایی ساکن شود. بااین‌همه در سال 1819، زمان آغاز این درام، دختر بینوایی آنجا می‌نشست. گرچه در این دوران ادبیات دردآلود، کثرت استفاده نابجا و دژخیمانه از واژه درام آن را بی‌اعتبار کرده، کاربردش اینجا ضرورت دارد: نه این‌که داستان به معنی واقعی کلمه دراماتیک باشد؛ بل ازآن‌جهت که در پایانش، شاید کسانی در این شهر، در داخل و در بیرونش اشکی به چشم بیاورند. آیا در ورای پاریس مفهوم آن را در خواهند یافت؟ جای شک باقی است. ویژگی‌های این ماجرای آکنده از مشاهدات و رنگ‌وبوی محلی فقط در محدوده میان تپه‌های «مونمارتر» و بلندی‌های «مونروژ» قابل‌درک خواهد بود، در این دره معروفِ گچ و نخاله هر آن در خطر فروریختن و جوی‌های سیاه از لجن؛ دره پر از رنج‌های واقعی، شادی‌های اغلب دروغین، دره وحشتناکْ آشوب‌زده‌ای که نمی‌دانم چه چیز حیرت‌آوری می‌تواند آنجا حسّی بینگیزد که اندک دوامی داشته باشد.