کتاب پزشک دهکده اثر فرانتس کافکا با ترجمه فرامرز بهزاد از نشر خوارزمی (بهترین ترجمه)

کتاب پزشک دهکده اثر فرانتس کافکا مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه است که ما را به سرزمین‌ها و زمان‌های گوناگون می‌برد. در یک داستان به دربار امپراتوری در بستر مرگ می‌رویم و در داستان دیگر با پدری آشنا می‌شویم که یازده پسر با ویژگی‌های مختلف دارد و هیچ‌کدام کامل و بی‌نقص نیستند. در این داستان‌های کوتاه، با ادبیات کافکایی که فلسفی، اجتماعی و در عین حال طنزآلود است، مواجه می‌شویم.

درباره‌ی کتاب پزشک دهکده

به داستان وکیل مدافع جدید که نخستین اثر از مجموعه داستان پزشک دهکده (A Country Doctor) کافکا است، خوش آمدید. در این داستان با اسب اسکندر آشنا می‌شوید؛ او که شغلی ندارد. هیچ‌کس نمی‌خواهد سوار بر اسب به ایران و هند حمله کند و طبیعتاً یک اسب جنگی در چنین جهانی کاملاً بیکار و فاقد شغل و جایگاه است.

نمی‌توان از کسی که در روزگاری نه چندان پیشین، حدود دو هزار سال قبل، جنگاور بوده و مانند یک اشراف‌زاده زیسته توقع داشت حالا به اسب مسابقه، بارکش و یا شخصیتی در کتاب پزشک دهکده از فرانتس کافکا (Franz Kafka) تبدیل شود. اسب اسکندر هم از این قاعده مستثنا نیست و می‌خواهد در قرن بیستم، نفوذ و قدرت خود را حفظ کند.

اگر شما به جای اسب اسکندر بودید، چه شغلی را انتخاب می‌کردید؟ او تصمیم گرفت وکیل شود و حالا به کانون وکلا آمده است تا او را بپذیرند. با وجود اینکه به پاس خدمات پیشین و زحماتش در طول جنگ‌ها، در جامعه مورد احترام است، اما با این حال دقیقاً مشخص نیست باید چه کار کند و فعلاً باید صفحات کتاب‌های قدیمی را ورق بزند و مطالب حقوقی را از بر کند تا شاید در آینده بتواند به وکیلی قدرتمند تبدیل شود. داستان‌های کوتاه کافکا که در مجموعه‌ی پزشک دهکده با آن‌ها روبه‌رو می‌شویم، سبکشان نسبت به اغلب داستان‌های کوتاه فلسفی متفاوت است.

نقد داستان پزشک دهکده کافکا

فرامرز بهزاد مترجم کتاب پزشک دهکده، در یادداشت اول کتاب از ما می‌خواهد هنگام خواندن داستان‌های این اثر، چندان به دنبال معنایابی و تفسیر نباشیم و نکوشیم تا معانی ثانوی و مفهومی که در پس کلمات پنهان شده‌اند را درک کنیم؛ زیرا این آثار به قصد اثرگذاری بر مخاطب نوشته شده‌اند و برخی از آن‌ها صرفاً یک صحنه را توصیف می‌کنند یا ما را با شخصیتی خاص آشنا می‌کنند تا افکارمان را به رقص درآورد و یک پدیده‌ی تأثیرگذار را به ما نشان دهد.

داستان کوتاه پزشک دهکده دومین داستان کوتاهی است که فرانتس کافکا در این مجموعه ما را به خواندن آن دعوت می‌کند. داستانی که در یک دهکده‌ی عجیب می‌گذرد. به پزشک خبر می‌رسد که یک بیمار رو به مرگ در این دهکده زندگی می‌کند؛ بیماری که وقتی پزشک سراسیمه به بالین او می‌رود تا از مرگ نجاتش دهد، هیچ مشکلی ندارد جز یک زخم کوچک بر روی پهلویش.

بیمار از پزشک می‌خواهد که اجازه دهد او تنها بماند و پزشک هم اجازه می‌دهد، زیرا این جوان اصلاً مشکل و بیماری خاصی ندارد؛ اما مردم دهکده با خشن‌ترین روش‌های ممکن می‌خواهند تا پزشک را در کنار بیمار نگه‌دارند. پایان داستان پزشک دهکده بسیار ناامیدکننده است که با توجه به شناختی که از نوع اندیشه‌ورزی کافکا سراغ داریم، این موضوع چندان عجیب نیست و نباید توقعی جز تلخی از پایان داستان‌های کافکا داشته باشیم.

فرانتس کافکا؛ استاد واقع‌گرایی اغراق‌آمیز

امپراتور می‌خواهد با شما صحبت کند. او در بستر مرگ است و برای رعیتی که احتمالاً ما و شما هستیم، پیامی ارسال کرده است. این پیام چیست؟ چه مفهومی دارد؟ قرار نیست پاسخ این پرسش‌ها را بدانید. قاصدی که در حال حرکت به سوی شماست هیچ‌گاه به مقصد نمی‌رسد. بین دیوارهای قصر امپراتور و رعیت‌های عامی جامعه، فرسنگ‌ها کیلومتر و هزاران دیوار فاصله است.

کتاب پزشک دهکده انتشارات خوارزمی ما را تا ابد در انتظار نگه می‌دارد تا این پیام به دستمان برسد، اما بین ما و امپراتور سدهای بی‌شمار و غیرقابل عبور بی‌شمار است.

از خودبیگانگی انسان در فلسفه‌ی فرانتس کافکا

هنگام برخورد با یک داستان کوتاه، بدون کمک مفسر و منتقد و ... نیز خواهید توانست تفاوت یک شاهکار با این اثر معمولی یا افتضاح را تشخیص دهید و داستان کوتاه گزارشی برای یک آکادمی قطعا شاهکار است.

فرانتس کافکا در داستان گزارشی از یک آکادمی در مجموعه کتب پزشک دهکده ما را با روایتی از سرگذشت خودمان مواجه می‌کند؛ از زمانی که یک میمون بدبو و محصور در قفس بودیم تا زمانی که مجبور شدیم برای طی کردن فرایند اجتماعی از خودبیگانه شویم و حتی بخش‌های میمون‌وار خود را لعن و نفرین کنیم؛ ما از موهای زائد و بوی عرق خود متنفریم و می‌کوشیم تا با کارهایی مثل با قاشق و چنگال غذا خوردن، سخن گفتن به زبانی دارای قاعده و گرامر مشخص و... به یک موجودی اجتماعی تبدیل شویم.

با خرید کتاب پزشک دهکده از فرانتس کافکا، با داستان‌های کوتاهی مواجه می‌شویم که قرار نیست در آن‌ها معنا را کشف کنیم و منظور فلسفی و اجتماعی کافکا را از دل کلمات بیرون بکشیم، بلکه باید در فضایی که کافکا ترسیم کرده قرار بگیریم و آنچه که می‌گوید را بدون هیچ تفسیر اضافه‌ای، درک کنیم.

اقتباس سینمایی و فرهنگی از کتاب پزشک دهکده

• کوجی یامامورا با الهام از داستان پزشک دهکده، یک اثر پویانمایی را در اختیار علاقه‌مندان به آثار نمایشی گذاشته است.
• هانس ورنر هنتسه اپرایی را با الهام گرفتن از مجموعه داستان‌های کوتاه کافکا در کتاب پزشک دهکده خلق کرده که این اثر در برنامه‌ی رادیویی «مراسم سیاه» ساخته‌ی اریک باورزفلد (Erik Bauersfeld) پخش شده است.

کتاب پزشک دهکده برای شما مناسب است اگر

• از خواندن کتاب‌های کافکا لذت می‌برید و می‌خواهید با داستان‌های کوتاهی که شما را به موقعیت‌هایی عجیب دعوت می‌کنند، روبه‌رو شوید.
• به داستان‌های کوتاه فلسفی که می‌تواند دریچه‌ای تازه رو به افکار شما بگشاید و دیدگاهتان را درباره‌ی پدیده‌های گوناگون تغییر دهد، علاقه دارید.
• می‌خواهید با داستان‌های کوتاه اجتماعی آشنا شوید که بدون کوشش برای نقد اجتماعی، فلاکت‌ها و پوچی زندگی را به شما نمایان می‌کنند.

در بخشی از کتاب پزشک دهکده: چند داستان کوچک می‌خوانیم

با دیدنش وسوسه می‌شوی گمان کنی که این موجود، سابق بر این به‌کاری می‌آمده‌است ولی حالا دیگر شکسته است. اما از قرار معلوم چنین نیست؛ لااقل نشانه‌ای برای این فکر در دست نیست؛ در هیچ جای آن شکستگی یا تکه‌ای بچشم‌نمی‌خورد که چنین چیزی را موجه بنماید؛ البته تمامش به‌نظر بی‌معنی می‌آید ولی در نوع خودش کامل است. بیشتر از این هم نمی‌شود درباره‌اش چیزی گفت، چون اودرادک عجیب چابک است و گرفتنی نیست.

بنوبت، گاه در پستوی زیر سقف می‌ایستد، گاه در پلکان، گاه در راهروها و گاه در سرسرا. بعضی اوقات ماهها پیدایش نمی‌شود؛ آن وقت لابد به‌خانه‌های دیگر نقل مکان کرده‌است؛ ولی بعد حتماً به‌خانۀ ما برمی‌گردد. گاهی، وقتی از در بیرون می‌روی، و او، از سر تصادف، پایین پله‌ها به‌نرده تکیه داده‌است، دلت می‌خواهد با او حرف بزنی. طبیعی است که سؤالهای مشکلی از او نمی‌کنی، بلکه با او چنان رفتار می‌کنی - کوچکی زیاده از حدش راه دیگری پیش پایت نمی‌گذارد - که با یک بچه. می‌پرسی: «اسمت چیست؟» می‌گوید: «اودرادک.» - «خانه‌ات کجاست؟»

می‌گوید: «مسکن معینی ندارم.» و می‌خندد. اما این فقط خنده‌ای است که بدون ریه می‌شود ایجادش کرد. کم و بیش مثل خش‌خش برگهای خشک. و صحبتت با او بیشتر اوقات به‌همین جا ختم می‌شود. در ضمن بگویم که حتی این جوابها را هم همیشه نمی‌شود گرفت؛ اغلب مدتها خاموش می‌ماند، مثل یک تکه چوب، که جز آن هم بنظر نمی‌آید.