کتاب پیرمرد و دریا اثر ارنست همینگوی با ترجمه نجف دریابندری (بهترین ترجمه)

خون از دستان سانتیاگو روان شده، اما نخ ماهی‌گیری را رها نمی‌کند. کتاب پیرمرد و دریا اثر ارنست همینگوی روایتی از مبارزه و مقاومت در برابر شکست است. سانتیاگو به دریا می‌رود تا با یک ماهی غول‌پیکر بازگردد و این صید، سه روز به طول می‌انجامد و پیرمرد در این رمان کوتاه آمریکایی، به هر روشی که می‌تواند در برابر ماهی ایستادگی می‌کند تا او را به دام اندازد. ارنست همینگوی پس از تحریر این اثر، جایزه‌ی نوبل ادبیات سال 1954 را از آن خود کرد و در رده‌ی برترین نویسندگان تاریخ قرار گرفت.

درباره‌ی کتاب پیرمرد و دریا

هشتاد و چهار روز ناکامی؛ زمان کمی نیست. سانتیاگو هشتاد و چهار روز است که نتوانسته حتی یک ماهی کوچک صید کند. هیچ‌کس نمی‌تواند او را به چشم یک ماهی‌گیر ببیند. ماهی‌گیران ساحل، سانتیاگو را نحس و بدشانس می‌دانند. گویی در کنار او ایستادن نیز می‌تواند بخت را از زندگی آدم روی‌گردان کند. در میان ماهی‌گیران باور به شانس و اقبال رایج است و حالا سانتیاگو به بداقبالی مشهور شده است. او باید به همه ثابت کند هیچ‌کس نمی‌تواند این مرد را شکست دهد؛ حتی سرنوشت. کتاب پیرمرد و دریا (The Old Man and the Sea) اثر ارنست همینگوی (Ernest Hemingway) ما را همراه با سانتیاگو سوار بر قایق می‌کند.

حالا روز هشتاد و پنجم است. پیرمرد تصمیم خود را گرفته که دل به دریا بزند و با صیدی برگردد که تاکنون کسی نظیر آن را ندیده است. چشم‌های سانتیاگو برخلاف زندگی او، فاتحانه و ظفرمند است و گویی هیچ‌وقت شکست را باور نمی‌کند. رمان کوتاه پیرمرد و دریا ما را به سفری سخت و مرگبار می‌برد؛ باید بتوانیم با سرنوشت و خرافاتی که به قدرت انسان باور ندارند، بجنگیم.

ارنست همینگوی شخصیت دیگری را هم در این کتاب در کنار پیرمرد داستان قرار داده است. یکی از شخصیت‌های فرعی که نویسنده مسئولیت مهمی را بر عهده‌ی او گذاشته و نمادی از کودک درون سانتیاگو است، مانولین در کتاب پیرمرد و دریاست. او عناصر مهم این داستان است و در تحلیل و تفسیرهای روانکاوی ادبیات، بسیار نقش چشم‌گیری دارد.

نبرد با شکست در شاهکار ادبی ارنست همینگوی

سانتیاگو حالا در عمیق‌ترین و دورترین نقطه‌ی پهنه‌ی دریا ایستاده است و منتظر است تا یک ماهی تصمیم بگیرد طعمه‌ی او را ببلعد. ظهر همان روز، یک نیزه‌ماهی غول‌پیکر به قایق و قلاب ماهی‌گیری او نزدیک می‌شود و حالا زمان نبرد با شکست فرا می‌رسد؛ نبردی که سه شب و سه روز به طول می‌انجامد و حماسه‌ای شگرف از غلبه بر مفهوم شکست است. ارنست همینگوی در رمان پیرمرد و دریا یک ایده را به تصویر کشیده است. او علیه ناتوانی و باورِ شکست طغیان می‌کند و به ما ثابت می‌کند که انسان می‌تواند هیچ‌گاه شکست نخورد.

انسان می‌تواند نابود شود، اما مجبور نیست تسلیم و شکست را بپذیرد و می‌تواند در برابر هر قدرت برتر و بالاتری بایستد؛ همچون سانتیاگو که توانایی‌اش بسیار کمتر از ماهی عظیم‌الجثه است، اما نمی‌خواهد نخ ماهی‌گیری را رها کند. او زخمی شده و دست‌هایش بر اثر فشار شدید نخ ماهی‌گیری بریده‌بریده شده است؛ اما قهرمان کتاب پیرمرد و دریا نشر خوارزمی به اعماق دریا نیامده تا تسلیم شود؛ او بدون ماهی به ساحل برنمی‌گردد.

جدال میان پیرمرد و دریا؛ تمثیلی از نبرد انسان و سرنوشت

سانتیاگو سه روز است که بی‌آب و غذا و بدون دقیقه‌ای خواب و استراحت نخ ماهی‌گیری را در دست گرفته و نمی‌گذارد تا نیزه‌ماهی از او بگریزد. او تسلیم نمی‌شود و ماهی با وجود اینکه واضح است زور و قدرت بسیار بیشتری نسبت به این پیرمرد دارد، خسته می‌شود و از تقلا دست برمی‌دارد. سانتیاگو خنجر خود را در بدن ماهی فرو می‌کند و او را صید می‌کند؛ او ظاهراً پیروز شده، اما قرار نیست قهرمان کتاب پیرمرد و دریا به‌سادگی به ساحل برسد.

بوی خون ماهی، کوسه‌ها را به سوی قایق او کشانده و حالا سانتیاگو باید برای نجات جان خود و صیدش بجنگد و سرنوشت محتوم خود را که همه تصور می‌کنند چیزی جز شکست خوردن و ناکامی نیست، دگرگون کند؛ جنگی که نمی‌دانیم پایان آن چیست و قایق قرار است خالی به ساحل برسد یا سانتیاگو را دوباره خواهیم دید.

نجف دریابندری از بهترین مترجمان فارسی‌زبان است و بدیهی است که بهترین ترجمه‌ی کتاب پیرمرد و دریا را متعلق به او بدانیم. در بخش ابتدایی این رمان کلاسیک، با شرح و توضیحات نجف دریابندری درباره‌ی ادبیات آمریکا و شاهکار ارنست همینگوی روبه‌رو می‌شوید تا به مفاهیم ثانویه‌ی این اثر پی ببرید. با خرید کتاب پیرمرد و دریا ترجمه نجف دریابندری، قدرت نهفته‌ی انسان و شکست‌ناپذیری بشر را نظاره خواهید کرد.

جملات زیبای کتاب پیرمرد و دریا

• پیرمرد همیشه در اندیشه‌اش دریا را همچون زن می‌انگاشت، یا همچون چیزی که مهر و قهر می‌ورزد، و هر گاه کار زشت یا وحشیانه‌ای از او سرمی‌زند از آن رو است که اختیارش با خودش نیست. می‌پنداشت که مهتاب دریا را می‌گیرد، چنانکه زنان را می‌گیرد.
• با خود گفت البته ظلم است، ولی به‌او نشان‌می‌دهم که آدمیزاد چه کارها می‌تواند بکند و چقدر تاب می‌آورد.
• همه چیز پیرمرد کهن بود، مگر چشمهایش، و چشمهایش به‌رنگ دریا بود و شاد و شکست‌نخورده بود.

اقتباس‌های سینمایی از کتاب پیرمرد و دریا

• جان استرجس در سال 1958 فیلم پیرمرد و دریا را با اقتباس از شاهکار ارنست همینگوی ساخت و کوشید تا تمام صحنه‌های توصیف‌شده در این رمان کوتاه را در فیلم خود بگنجاند. اسپنسر تریسی برای هنرآفرینی در این فیلم نامزد دریافت اسکار بهترین بازیگر مرد شد.

• در سال 1990 جود تیلور با اقتباس و الهام‌گیری از داستان پیرمرد و دریا، فیلمی را تولید کرد و به نمایش درآورد. آنتونی کوئین، گری کول و پاتریشیا کلارکسون از بازیگران این فیلم هستند.

جوایز و افتخارات کتاب پیرمرد و دریا

• برنده‌ی نهایی جایزه کتاب ملی آمریکا
• برنده‌ی جایزه‌ی پولیتزر در سال 1953
• برنده‌ی جایزه‌ی بانکارلا در سال 1953
• از برترین آثار آمازون به انتخاب ویراستاران

نکوداشت‌های کتاب پیرمرد و دریا

• می‌توانیم در این رمان کوتاه، تمثیلی از هنر و تجربه را بیابیم؛ اما در هر صورت، «کتاب پیرمرد و دریا» آخرین صید بزرگ دوران حرفه‌ای همینگوی است. (جیمز مارکوس)

• ارنست همینگوی نمونه‌ای درخشان و بی‌نظیر از هنر روایت را به ما نشان می‌دهد. نثر کتاب پیرمرد و دریا دقیق و منسجم است و وقایع داستان نیز روان و ماهرانه پیش می‌روند؛ درست مانند نخ ماهیگیری‌ای که پیرمرد با آن ماهی را به چالش و مبارزه می‌کشاند. (گاردین)

کتاب پیرمرد و دریا برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید با کتاب‌های ارنست همینگوی که توانست نوبل ادبیات سال 1954 را از آن خود کند و در لیست معروف‌ترین نویسندگان ادبیات آمریکا قرار بگیرد آشنا شوید.
• به دنبال یکی از بهترین و حماسی‌ترین نمونه‌های ادبیات کلاسیک جهان و رمان‌های کوتاه آمریکایی هستید که شما را با ضرورت مبارزه و جنگیدن برای رسیدن به خواسته‌ها مواجه کند.

در بخشی از کتاب پیرمرد و دریا می‌خوانیم

پیرمرد به‌صدای بلند گفت: «این یک چیزی دیده. بی‌خود نگاه نمی‌کنه.»

آهسته و یکنواخت به‌آنجا که پرنده بالایش چرخ می‌زد پارو کشید. شتاب نمی‌کرد و ریسمان‌هایش را راست و سرازیر نگه‌می‌داشت. اما اندکی بر جریان آب تاخت، چنانکه همچنان به‌اندازه می‌راند، گیرم تندتر از آنکه اگر پرنده را راهنمای خود نکرده‌بود می‌بایست براند.

پرنده در هوا بالاتر رفت و باز چرخ زد، با بالهای بی‌حرکت. سپس ناگهان شیرجه رفت و پیرمرد چند ماهی پرنده را دید که از آب بیرون جستند و جدا از آب روی دریا پریدند.

پیرمرد به‌صدای بلند گفت: «پیسو. پیسوی درشت.»

پاروهایش را در قایق گذاشت و یک چنبر ریسمان کوچک از زیر فَنّه درآورد. ریسمان سر حلقۀ سیمی داشت و یک قلاب متوسط به‌آن آویخته‌بود، و پیرمرد یکی از ساردین‌ها را به‌سر قلاب زد. ریسمان را از پهلوی قایق به‌آب داد و سپس دُم آن را به‌حلقه‌ای روی فنه گره زد. آنگاه یک ریسمان دیگر را هم طعمه زد و آن را در سایۀ زیر فنۀ قایق گذاشت. دوباره به‌پاروکشیدن پرداخت و به پاییدن شالوی سیاه بلندبال که اکنون داشت نزدیک سطح آب کار می‌کرد.

همان طور که پیرمرد شالو را می‌پایید، شالو باز خود را پایین کشید و بالهایش را برای شیرجه‌رفتن خواباند و بعد سراسیمه و بیهوده بال زد و سر در پی ماهیهای پرنده گذاشت. پیرمرد اندک برآمدگی آب را دید که پیسوهای درشت با دنبال‌کردن ماهیهای گریزان پدیدمی‌آوردند.