معرفی و دانلود کتاب مرشد و مارگاریتا

معرفی کتاب مرشد و مارگاریتا

کتاب مرشد و مارگاریتا را به‌راستی می‌توان از جلوه‌های درخشان ادبیات جهان در قرن بیستم به شمار آورد. میخائیل بولگاکف در این رمان مدرن، در پس داستانی چندوجهی که جنبه‌هایی از خیال و واقعیات تاریخی را، در پس ماجرایی عاشقانه به هم آمیخته و در هم شناور می‌گرداند، نقدهایش را به دستگاه حکومت وقت شوروی، ابراز کرده است.

درباره‌ی کتاب مرشد و مارگاریتا

آسان نیست سخن گفتن از رمان مرشد و مارگاریتا (The Master and Margarita)، این شاهکار کم‌نظیر ادبیات قرن بیستم و این یادگار شایان تقدیر از میخائیل بولگاکف (Mikhail Bulgakov). اثری که در گوشه‌گوشه‌ی ساختار وجودی‌اش بهره دارد از ابعاد، زوایا و وجوه گوناگون، که در تمام پیوستار متن این رمان روسی در حال دور و نزدیک گشتن نسبت به یکدیگر، متلاطم‌اند. بولگاکف به زیبایی هرچه تمام‌تر، بن‌مایه‌های پرشماری چون مضامین عاشقانه، انتقادات سیاسی، اشاره‌های تاریخی و خیال‌پردازی‌های شاعرانه در گستره‌ی عالم رئالیسم جادویی را توأمان و دست در دست یکدیگر، در کتاب مرشد و مارگاریتا جای داده است.

مرشد و مارگاریتا، رمانی در سه پیرنگ

از وجوه ممیزه‌ی کتاب مرشد و مارگاریتا می‌توان به این مسئله اشاره نمود که میخائیل بولگاکف این رمان را سامان‌پذیرفته از پیوند سه داستان نگاشته است. داستان با مکالمه‌ای در یکی غروب گرم بهاری در مسکو آغاز می‌شود. میخاییل آلکساندراویچ بیرلی‌ئوز، سردبیر یکی از نشریات مطرح ادبی در روسیه، در حال گفتگویی است پیرامون عیسی مسیح، با شاعری جوان به نام ایوان نیکالایویچ پانیریف.

موضوع بر سر وجود تاریخی مسیح است؛ و میخائیل بولگاکف، به‌روشنی در اینجا به فضای آن روزهای شوروی، که سخت فریفته و دلباخته‌ی باورهای خداناباورانه شده بود، پهلو می‌زند. بیرلی‌ئوز عزم سفارش دادن شعری ضدمذهبی در نقد عقاید مسیحیت، به پانیریف را دارد و در خلال صحبت در این موضوعند که شیطان، در هیئت مردی به نام وُلند سر رسیده و به این مباحثه وارد می‌شود... .

بستر مکانی و زمانی بخش دوم داستان، که در کتاب مرشد و مارگاریتا حمیدرضا آتش برآب بدان می‌رسیم، به اورشلیم در دوهزار سال پیش بازمی‌گردد. جایی که محکمه‌ای در دادرسی عیسی مسیح، یا به گفته‌ی خودش، یسوعا ناصری، برگزار شده است. تقابل و مکالمه‌ی پونتیوس پیلاتوس، حاکم یهودیه که از سوی امپراطور روم به این مقام گماشته شده است، به یک مکالمه و مناظره‌ی فلسفی خواندنی و زیبا منجر می‌گردد که دربردارنده‌ی شماری است از زیباترین جملات کتاب مرشد و مارگاریتا.

وجوه انتقادی در بطن مرشد و مارگاریتا

در ابتدا ضروری به نظر می‌رسد اشاره‌ای به زمینه و زمانه‌ی کتاب مرشد و مارگاریتا اثر میخائیل بولگاکف. او در 1928 نگارش این اثر را آغاز کرد اما بر اثر سرکوب‌های روحی به‌تبع خفقان سیاسی و اجتماعی حاکم بر فضای شوروی در دوران استالین، دو سال بعد نسخه‌ی دست‌نویس مرشد و مارگاریتا را آتش زد. در همین راستا اشاره به یکی از جملات زیبا از کتاب مرشد و مارگاریتا نشر پارسه خالی از لطف نیست که از زبان ولند جادوگر، به مرشد که به‌تازگی رمانش را سوزانده است پاسخ می‌دهد: «ببخشید که حرفتان باورم نمی‌شود. همچین چیزی امکان ندارد. دست‌نوشته‌ها هیچ‌وقت نمی‌سوزند.» پیداست بولگاکف مرشد را، دست کم از زوایایی، استعاره‌ای از خود ترسیم می‌کند.

در سال‌های بعد، میخائیل بولگاکف به نگارش پیش‌نویس‌های دوم و سوم از کتاب مرشد و مارگاریتا مبادرت نمود و نقدهایی که در پس بخش‌های مختلف داستان به حکومت شوروی دیده می‌شود، بر ما آشکار می‌گرداند که چرا این رمان تا سال‌ها مجوز چاپ نمی‌گرفت. یکی از این نقدها در قالب تناقضی غیرقابل انتظار در رمان، که نیازمند تلاش‌های بسیار در جهت تحلیل مرشد و مارگاریتا است، ظاهر می‌شود و آن، دفاع ولند یا شیطان است از عیسی، در برابر هجمه‌های جامعه‌ی آتئیست وقت شوروی. ولند در نقد باورهای انتقادی سردبیر و شاعر، داستان عیسی را، که در حقیقت فصلی از فصل‌های کتاب مرشد در داستان بود برای آن دو نقل می‌کند.

سرانجام تلاش‌های بولگاکف در چاپ مرشد و مارگاریتا

سرانجام پیش‌نویس چهارم کتاب در 1940، دوازده سال پس از آغاز نگارش اولیه‌ی آن آغاز شد که در همان اثناء، فرشته‌ی مرگ، روان خالق مرشد و مارگاریتا را در آغوش کشید و میخاییل بولگاکف پیش از اتمام نگارش نهایی اثرش درگذشت. اما این پایان ماجرا نبود و ما امروز خوش‌اقبالیم که یلنا شیلوفسکی، همسر بولگاکف کار ویرایش نهایی کتاب مرشد و مارگاریتا را به سرانجام رساند. اما این هم نقطه‌ی انتها نیست و از همان زمان نیز چیزی قریب به سه دهه زمان لازم بود تا رمان مرشد و مارگاریتا به چاپ برسد.

خرید کتاب مرشد و مارگریتا را به شما که علاقه‌مند به خواندن رمانی در ژانر رئالیسم جادویی، با شکوه و جلوه‌ی غنی ادبیات روسی هستید پیشنهاد می‌کنیم. کتاب مرشد و مارگاریتا ترجمه حمیدرضا آتش‌برآب، بی‌واسطه از زبان روسی به فارسی برگردانده شده و بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه، عهده‌دار مسئولیت انتشارات آن بوده است.

اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از کتاب مرشد و مارگاریتا

• پس از چاپ کتاب مرشد و مارگاریتا، اقتباس‌های سینمایی پرشماری از این رمان صورت پذیرفت و از سال 1972 به این سو، چندین فیلم سینمایی ملهم از بخش‌های گوناگون داستان ساخته شد. از آن جمله است فیلم Pilatus und Andere (پیلاتوس و آندره) در سینمای آلمان؛ نمایش Мастер и Маргарита 1989 (مرشد و مارگاریتا) که تئاتری روسی بود؛ و فیلم ایرانی گاهی به آسمان نگاه کن از کمال تبریزی در سال 1382.
• همچنین در دنیای موسیقی، گروه انگلیسی The Rolling Stones در سال 1968 قطعه‌ی راک با نام Sympathy for the Devil (همدردی با شیطان) را متأثر از شخصیت ولند یا شیطان در داستان مرشد و مارگاریتا ساخت.

کتاب مرشد و مارگاریتا برای شما مناسب است اگر

• از شیفتگان ادبیات روسیه هستید.
• به ادبیات مدرن قرن بیستم علاقه دارید.
• دوستدار رمان‌هایی در سبک رئالیسم جادویی هستید.
• رمان‌های هجوآمیز در نقد نظام سیاسی را می‌پسندید.
• داستان‌های عاشقانه با مایه‌ی فانتزی از ژانرهای موردعلاقه‌ی شماست.

در بخشی از کتاب مرشد و مارگاریتا می‌خوانیم

بارمن تشکر کرد و نشست، اما یکی از پایه‌های پشتی چارپایه درجا شکست و بارمن جوری با ماتحت خورد زمین که آهش بلند شد. وقتی هم که می‌افتاد پایش گرفت به پایۀ چارپایۀ دیگری که رویش جام شراب قرمزی بود و شلوارش خیس خالی شد.

استاد باتعجب گفت:

آخ، آخ آخ! چیزیتان که نشد؟

عزازیل کمک کرد تا بارمن برخیزد و چارپایۀ دیگری برایش کشید. بارمن با صدایی نالان پیشنهاد استاد را که شلوارش را دربیاورد تا جلو شومینه خشک شود، رد کرد و در وضعی بسیار معذب، در آن شلوار خیس بر چارپایۀ دیگری نشست.

استاد گفت:

من همیشه صندلی‌های کوتاه‌تر را ترجیح می‌دهم. لااقل خطر افتادنش کمتر است. خوب، داشتیم از ماهی استروژن می‌گفتیم؟ ببین، عزیز دل! تازگی حرف اول را می‌زند، همه‌چیز باید تازۀ تازه باشد همیشه. این است شعار یک بارمن حرفه‌ای. ببینم، حالا نمی‌خواهید ته‌بندی‌ای بکنید؟...

از میان شعلۀ آتش شومینه، شمشیری در مقابل بارمن برق زد و عزازیل تکه‌گوشت داغ و مطبوعی را بر بشقابی طلایی گذاشت، کمی آب‌لیمو بر آن پاشید و چنگال دوشاخۀ زرینی را هم داد دست بارمن.

بارمن اولش تعارف کرد و گفت متشکرم، اما استاد گفت:

نه‌ نه، حتماً ازش امتحان کنید!

فهرست مطالب کتاب

مرشد و مارگاریتا
کتاب اول
یک: با افراد ناشناس همکلام نشوید
دو: پونتیوس پیلاتوس
سه: دلیل هفتمین
چهار: تعقیب
پنج: آن‌چه در گریبایِداف گذشت
شش: شیزوفرنی، همان‌ طوری که گفته ‌بودند
هفت: آپارتمان نحس
هشت: نبرد پروفسور و شاعر
نُه: حقه ‌های کراوی ‌یِف
ده: خبرهایی از یالتا
یازده: ایوان دوتا می ‌شود
دوازده: جادوی سیاه و پرده ‌برداری از آن
سیزده: ظهور قهرمان
چهارده: درود بر خروس!
پانزده: خواب نیکانور ایواناویچ
شانزده: اعدام
هفده: روز ناآرام
هجده: مهمانان بداقبال
کتاب دوم
نوزده: مارگاریتا
بیست: روغن عزازیل
بیست‌ویک: پرواز
بیست‌ودو: در پرتو شمع
بیست‌وسه: مجلس رقص شیطان
بیست‌وچهار: مرخص ‌شدن مرشد
بیست‌وپنج: حاکم سعی می ‌کند یهودا را نجات دهد
بیست‌وشش: مراسم تدفین
بیست‌وهفت: پایان ماجرای آپارتمان شمارۀ 50
بیست‌وهشت: آخرین ماجراهای کراوی‌ یف و بهیموت
بیست‌ونُه: سرنوشت مرشد و مارگاریتا معین می ‌شود
سی: وقت رفتن است
سی‌ویک: تپه‌ گنجشکی
سی‌ودو: آمرزش و پناهگاه ابدی
ترجمه ‌های مشهور مرشد و مارگاریتا
مرشد و مارگاریتا بر پردۀ سینمای جهان