بله
کتاب حرکت شناسی ورزشی که به منظور تشریح فیزیولوژی حرکتی انسان نگاشته شده، تلاش می‌کند آناتومی دستگاه اسکلتی و عملکرد دستگاه عضلانی بدن را توضیح دهد و نحوه‌ی حرکت کردن آن‌ها را تجزیه‌وتحلیل کند. این کتاب راهنما با بررسی و آنالیز ماهیچه‌هایی که در اجرای مهارت‌های ورزشی نقش دارند، به مربیان این امکان را می‌دهد تا این عضلات را تقویت کنند و عملکرد ورزشکار را بهبود دهند. گفتنی‌ست این اثر ذیل مجموعه‌ی «حرکت‌شناسی و بیومکانیک ورزشی» منتشر شده است.
درباره‌ی کتاب حرکت‌شناسی ورزشی
حرکت‌شناسی یا کینزیولوژی، علم مطالعه‌ی حرکات بدن انسان و ارزیابی وضعیت اوست. این دانش صرفاً مطالعه‌ی فیزیک بدن نیست، بلکه با روانشناسی، عصب‌شناسی و بیومکانیک هم ارتباط دارد و از آن‌ها کمک می‌گیرد. متخصص این رشته باید در وهله‌ی اول ساختار اسکلت و عضلات بدن انسان را به خوبی بشناسد و بداند که در هر حرکتی، کدام‌یک از عضلات نقش دارند و چطور ایفای وظیفه می‌کنند. در این صورت، اگر فرد آسیبی ببیند و دچار نقص حرکتی شود، متخصص می‌تواند محل آسیب را به درستی تشخیص دهد، شدت صدمه را ارزیابی نماید و در نهایت تمرینات مناسبی طراحی کند که فرآیند بازتوانی را سرعت می‌بخشند.
حوزه‌ی حرکت‌شناسی مخصوصاً در ورزش کاربرد بسیار بیشتری دارد. ورزشکاران به خاطر جنس فعالیت و تحرک دائمی‌شان از یک‌سو و احتمال بالای مصدومیت از سوی دیگر، باید درک بهتری از حرکت‌شناسی داشته باشند. یکی از کتاب‌های کاربردی در همین زمینه که اطلاعاتی کافی و جامع در اختیار مخاطبش قرار می‌دهد، کتاب حرکت‌شناسی ورزشی تألیف حافظ بهزادی‌نژاد، زهرا فتح‌اللهی، محسن بهبودی و فاطمه حاجیان فرهادی است. نویسندگان این اثر ابتدا آناتومی دستگاه اسکلتی را تشریح و پس از آن عملکرد دستگاه حرکتی بدن انسان را به‌تفصیل و با جزئیات توضیح می‌دهند. مؤلفین در ادامه به نقش این عضلات در حرکت‌های بدن اشاره کرده و می‌کوشند آن‌ها را تجزیه‌وتحلیل نمایند.
بدن انسان پیچیدگی و ابهامات بسیاری زیادی دارد. هزاران سال است که بشر در جسمش کندوکاو می‌کند و می‌کوشد رازهای آن را بیابد. از جمله اولین مسائلی که انسان تلاش کرد آن را درک کند، چرایی حرکت اجزای بدن خود بود. شاید به این دلیل که حرکت کردن، عملی کاملاً عینی و ملموس بود و دائماً با آن سروکار داشت. و نخستین فردی که سعی کرد آن را توضیح دهد، ارسطو، فیلسوف بزرگ یونانی بود. ارسطو توانست حرکات ماهیچه‌ها را توصیف کند. او کسی بود که راه رفتن را آنالیز کرد و موفق شد تبدیل حرکت چرخشی به حرکت خطی را توضیح دهد. پس از او نیز دانشمندان دیگری همچون ارشمیدس و بعدتر داوینچی و گالیله هم توانستند مسائلی را در مورد حرکت بدن توصیف کنند. با پیشرفت پزشکی و مهندسی در قرون اخیر و ابداع تجهیزات پیشرفته، بخش زیادی از ابهامات در این زمینه برطرف شد و دانشمندان توانستند تا حد زیادی فیزیولوژی حرکتی بدن را تشریح کنند. حال ما اطلاعات زیادی در مورد دستگاه عضلانی و نقش آن‌ها داریم. حافظ بهزادی‌نژاد، زهرا فتح‌اللهی، محسن بهبودی و فاطمه حاجیان فرهادی در کتاب حرکت‌شناسی ورزشی، پس از توضیحی ابتدایی در این زمینه، به بحث حرکات ورزشی و مهارت‌های آن وارد شده و می‌کوشند آن‌ها را آنالیز کنند. نویسندگان به حرکاتی همچون شنای پروانه، بارفیکس، درازونشست، شنای سوئدی و لیفت اشاره می‌نمایند و عضلاتی که در این حرکات درگیر هستند را شرح می‌دهند. همین‌طور حرکات گروه‌های مختلف عضلانی، مثل حرکت کمربند و مفصل شانه، انگشت دست، مفصل ران، زانو و مچ پا، یا ستون مهره‌ها را تجزیه‌وتحلیل می‌نمایند. این‌چنین مربی می‌تواند با درک بهتری به ورزشکاران تمرین بدهد و ماهیچه‌های آنان را تقویت کند. گفتنی‌ست کتاب حرکت‌شناسی ورزشی را نشر حتمی به چاپ رسانده است.
کتاب حرکت‌شناسی ورزشی برای چه کسانی مناسب است؟
کتاب حرکت‌شناسی ورزشی به دانشجویان رشته‌ی تربیت‌بدنی و علوم ورزشی پیشنهاد می‌شود. مربیان هم می‌توانند از این راهنما استفاده کنند.
در بخشی از کتاب حرکت شناسی ورزشی: ویژه مربیان و دانشجویان تربیت بدنی مقطع کاردانی و کارشناسی می‌خوانیم
- سرثابت (منشأ): سرثابت عضلات عموماً به مرکز یا خط وسط بدن نزدیک‌تر است و به استخوانی متصل می‌شود که معمولاً در طول انقباض بی‌حرکت است. عضلات ممکن است پیش از یک سرثابت داشته باشند، مثل عضله سه‌سر بازویی که سه سر ثابت و عضله دوسربازویی که دو سر ثابت دارند.
- سر متحرک: سر متحرک عضلات به استخوانی متصل است که در طول انقباض حرکت دارد و اغلب دورتر از مرکز یا خط وسط بدن قرار دارد.
- عضلات آگونیست (نیروی محرک): عضلات آگونیست یا موافق، عضلاتی هستند که کار اصلی را انجام می‌دهند و در طول انقباض کوتاه می‌شوند. مثل نقش عضله دوسر بازویی در طول حرکت خم شدن و چرخش بازو.
- عضلات آنتاگونیست: این گروه عضلاتی هستند که با آگونیست مخالفت می‌نمایند، یعنی انقباض آن‌ها مفاصل را کاملاً در جهت مخالف عضله آگونیست حرکت می‌دهند. مثل نقش عضله سه‌سربازویی در طول حرکت خم شدن و چرخش بازو و یا نقش عضله دوسربازویی در حرکت باز شدن آرنج.
- عضلات کمک‌کننده (همکار): در هر حرکتی، معمولاً برخی عضلات هستند که در تولید حرکت نقش کمتری دارند و صرفاً به عضلات اصلی و آگونیست در تولید حرکات کمک می‌کنند. به عنوان مثال، بازویی زنداعلایی در حرکت خم شدن بازو یک عضله کمک‌کننده محسوب می‌شود.
- عضلات ثابت‌کننده یا پایدارکننده: این عضلات برای استخوان یا قسمتی از بدن به عنوان لنگرگاه یا تکیه‌گاه عمل می‌کنند و بدن را در حین حرکت ثابت می‌نمایند، به عنوان مثال، عضله دلتوئید در طول انقباض عضله دوسربازویی برای خم شدن بازو نقش ثابت‌کننده دارد.
