کتاب دلبند عزیزترینم: نامه‌های آنتوان چخوف و اولگا کنیپر

کتاب دلبند عزیزترینم، گزیده‌ای‌ست از نامه‌های عاشقانه‌ی میان آنتون چخوف و اولگا کنیپر، که در آخرین سال‌های عمر چخوف میان این دو هنرمند که در نهایت با یکدیگر ازدواج کردند، رد و بدل شده بود. نامه‌هایی که راوی عشقی هستند که مدت زیادی دوام نیاورد و بیماری و مرگ چخوف، به آن پایان داد. نسخه‌‌ی اصلی کتاب توسط جین بندتی به انگلیسی ترجمه شده و احمد پوری آن را به فارسی برگردانده است.

درباره‌ی کتاب دلبند عزیزترینم

ارتباط پیچیده‌ی میان آنتون چخوف (Anton Chekhov)، بزرگترین نمایشنامه‌نویس روسیه و اولگا کنیپر (Olga Knipper)، موضوع اصلی کتابی‌ست که پیش رو داریم که در تألیف آن تلاش شده تا این ارتباط و احساس میان این دو هنرمند، از طریق نامه‌هایشان به یکدیگر، آشکار شود. آغاز این ارتباط، به بازی اولگا نیپر در نمایشنامه‌ی مرغ دریایی برمی‌گردد که به حضور اولگا به عنوان نقش اول زن تعدادی از نمایشنامه‌های چخوف منجر شده بود. نامه‌های کوتاه و دوستانه‌ی آن‌ها، به مرور به نامه‌هایی پر از عشق تبدیل شد، تا جایی که در سال 1901 این ارتباط عاشقانه را به ازدواج رساند. تعدادی از نامه‌های چخوف و اولگا در کتاب دلبند عزیزترینم (Dear Writer, Dear Actress) جمع‌آوری شده، که مربوط به سال‌های 1899 تا 1904 هستند.

اما این ازدواج، مانند باقی ازدواج‌ها نبود. به واسطه‌ی شغل اولگا و این که باید در مسکو می‌ماند و از طرفی، ابتلای چخوف به بیماری سل که او را مجبور به اقامت در یالتا کرده بود، این دو تنها چندماه را در کنار هم و زیر یک سقف گذراندند. اتفاقی که عامل به وجود آمدن این گنجینه‌ی ارزشمند و خارق‌العاده از نامه‌های عاشقانه شد. این نامه‌ها، جزئیات شخصیت هردوی آن‌ها را به خوبی نمایان کرده و مخاطب را به بیشتر خواندن و بیشتر دانستن از اولگا و چخوف ترغیب می‌کنند. کتاب دلبند عزیزترینم، با گرد هم آوردن نامه‌های چخوف و اولگا، راوی یکی از جذاب‌ترین و خارق‌العاده‌ترین داستان‌های عاشقانه در تاریخ تئاتر است.

نیپر در تعدادی از نمایشنامه‌های چخوف ایفای نقش کرده بود که در میان آن‌ها می‌توان به مرغ دریایی (The Seagull)، دایی وانیا (Uncle Vanya)، باغ آلبالو (Cherry Orchard) و سه خواهر (Three Sisters) اشاره کرد. گفته می‌شود شباهت‌های زیادی بین شخصیت واقعی اولگا نیپر و شخصیتی که چخوف در نمایشنامه‌ی سه خواهر برای او نوشته بود وجود دارد. از همین رو نیز اولگا توانسته بود به خوبی یک زن جوان و متفاوت را که به زبان‌های انگلیسی، آلمانی و فرانسوی مسلط است و به عنوان پیانیست خارق‌العاده‌ای نیز شناخته می‌شود را ایفا کند و تحسین بزرگان عرصه‌ی نمایش را برانگیزد. شاید بتوان یکی از عوامل تاثیرگذار در ارتباط احساسی میان چخوف و کنیپر را نیز همین تحسین‌های برآمده از بازی فوق‌العاده‌ی اولگا در سه خواهر دانست. نامه‌های این دو هنرمند در کتاب دلبند عزیزترینم، سیر و جزئیات این ارتباط را به خوبی نشان می‌دهند.

هرچند که این ازدواج و ارتباط عاشقانهدوام زیادی نداشت و با مرگ چخوف بر اثر بیماری سل، در سال 1904 به پایان رسید و تنها 4 سال برای زندگی مشترک فرصت داشتند، احساس به وجود آمده دائمی شد و اولگا با وجود این که بیش از 50 سال بعد از مرگ چخوف هم زنده بود، هرگز ازدواج نکرد. نامه‌های کتاب دلبند عزیزترینم، علاوه بر این که راوی این عشق جاودان هستند، به دلیل انتقال مفاهیمی که نشان‌دهنده‌ی وضعیت دنیای تئاتر در آن سال‌ها هستند نیز از ارزش بالایی برخوردارند.

این اثر ترجمه‌ی کتاب Anton Chekhov and Knipper, Dear Writer Dear Actress است که جین بندتی (Jean Bendetti) در آن متن اصلی را به زبان انگلیسی ترجمه کرده است. کتابی که پیش رو داریم به کوشش احمد پوری به فارسی برگردانده شده و توسط انتشارات نیماژ به چاپ رسیده است.

در نکوداشت کتاب دلبند عزیزترینم

• نامه‌های گردآوری‌شده در این اثر، نه‌تنها به‌خاطر بیان شاعرانه و موفقیت در انتقال احساس اشتیاق، بلکه به‌خاطر وسعت موضوعی آن‌ها، که از پیش پا افتاده‌ترین اتفاقات تا وقایع مهم و کلیدی را شامل می‌شوند، قابل‌توجه هستند. (The New York Times, Marilyn Stasio)

کتاب دلبند عزیزترینم برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی این مجموعه‌ی نامه‌ها را به دوستداران آثار عاشقانه و علاقه‌مندان به دنیای تئاتر پیشنهاد می‌کنیم.

در بخشی از کتاب دلبند عزیزترینم: نامه‌های آنتوان چخوف و اولگا کنیپر می‌خوانیم

از آخرین‌باری که برای‌تان نامه نوشتم به نظر می‌رسد سال‌ها می‌گذرد. نویسنده‌ی عزیز من فکر می‌کنم شما دیگر به یاد من نیستید؟ چرا این‌جا نیستید؟ هوا گرم است. واقعاً تابستان است. دلم می‌خواهد پس از تمرین با شما چای بخورم. فال ورق بگیرم و درباره‌ی تئاتر هنری گپ بزنم. این روزها سرم بسیار شلوغ است. هر روز تمرین و امروز تنها روز آزادم است. به‌زودی اجرا شروع می‌شود. وحشتناک است. همه عصبی هستند. برای شب اول نمایش حتی یک بلیت هم باقی نمانده است. بلیت‌های «هنشل» همه‌اش فروش رفته است.

اولین یکشنبه «مرغ دریایی» را اجرا خواهیم کرد. چه لذتی دارد نقش آن زن خسیس را بازی کردن. می‌خواستند «شب دوازدهم» را هم آخر هفته نمایش بدهند اما من به‌شدت مخالفت کردم. صبح «ویولا» را با آن گریم سنگین در آن سرعت زیاد بازی کردن و عصر «آرکادینا»، حسابی مرا از پا درمی‌آورد. اصلاً فکرش را هم نباید کرد. احتمالاً نمایش آخر هفته‌شان «آنتیگونه» خواهد بود. «دایی وانیا» را بدون «آستروف» (استانیسلاوسکی) تمرین می‌کنیم. او درگیر «ایوان مخوف» است. پرده‌ی سوم حسابی همه را به هیجان آورده است.

با حرارت زیاد می‌تازیم و چنان عرق می‌ریزیم که به نظر می‌رسد هیچ‌کس نمی‌تواند لحظه‌ای متوقف‌مان بکند. آه چخوف نویسنده، کاش شب اول نمایش شما هم این‌جا بودید. چه‌قدر خوب می‌شد! اما حتماً چیزی بهتر از «مسکو» یافته‌اید. شما به «یالتا» و «خانه‌ی خودتان» عادت کرده‌اید و مسکو را، تئاتر ما را، و هنرپیشه‌ها را از ذهن خود به‌در کرده‌اید...