کتاب مهمانسرای دو دنیا اثر اریک امانوئل اشمیت با ترجمه شهلا حائری از نشر قطره

کتاب مهمانسرای دو دنیا نوشته‌ی اریک امانوئل اشمیت، اثری با درونمایه‌ی فلسفی است که خواننده را به اندیشیدن درباره‌ی مرگ و زندگی دعوت می‌کند. این اثر هشتمین نمایشنامه‌ی اریک امانوئل اشمیت، یکی از پرخواننده‌ترین نویسندگان فرانسوی جهان است که در فضایی میان رویا و واقعیت، زندگی و مرگ و اشک و خنده روایت می‌شود.

درباره‌ی کتاب مهمانسرای دو دنیا

چراغ روشن بالای آسانسور نشان می‌دهد کسی دارد از راه می‌رسد. صدای زنگ آسانسور به گوش می‌رسد و در آسانسور باز می‌شود. این نمایشنامه اثر اریک امانوئل اشمیت اینگونه آغاز می‌شود. یک کمدی متافیزیکی که روایت آن میان رویا و واقعیت می‌گذرد. همه در نوعی سرگردانی به سر می‌برند. نمی‌دانند چه اتفاقی برایشان افتاده و قرار است چه بلایی بر سرشان بیاید. در کتاب مهمانسرای دو دنیا، با گروهی از شخصیت‌ها روبه‌رو می‌شویم که نمی‌دانند چگونه به این مکان رسیده‌اند و مقصد بعدی‌شان کجاست.

در این مهمانسرا همه‌ی ناممکن‌ها ممکن می‌شوند. معلول‌ها انگار هرگز معلول نبوده‌اند و دروغگویان گویی جز راست بر زبان نمی‌آوردند. شخصیت‌ها در این فضای برزخ‌گونه اعصاب یکدیگر را به هم می‌ریزند و تبدیل به جهنم دیگران می‌شوند. در این میان ژولین که شخصیت اصلی نمایشنامه است با سوالاتی بنیادین مواجه می‌شود. او که بر اثر تصادف به کما رفته و به مهمانسرا منتقل شده در باب مرگ و زندگی تأمل می‌کند و درگیر عشق نیز می‌شود.

تحلیل نمایشنامه مهمانسرای دو دنیا؛ تعلیق میان مرگ و زندگی

فضای کتاب مهمانسرای دو دنیا که شهلا حائری آن را به فارسی ترجمه کرده است فضایی است میان هستی و نیستی؛ کما. آنجا که نه آنچنان زنده‌ای که زندگی را لمس کنی و نه آنقدر مرده که در سیاهی گم شوی. همه‌ی شخصیت‌ها در این میان گرفتار شده‌اند و انتظار می‌کشند. بنابراین با تعلیقی قدرتمند از همان ابتدای نمایشنامه مواجه می‌شویم.

فضایی میان تراژدی و کمدی از همان ابتدا خوانندگان را نیز در حالتی معلق نگه می‌دارد و این تعلیق و ابهام ویژگی مثبت متنی است که نه تنها شخصیت‌هایش را در جایی میان زمین و آسمان نگه می‌دارد، بلکه قادر است با بازی‌های فرمی و کلامی خوانندگانش را نیز وارد چنین وضعیتی کند.

در تحلیل نمایشنامه مهمانسرای دو دنیا، نمی‌توان از کنار تضاد میان لحن کمدی شخصیت‌ها و پرسش‌های جدی آن‌ها درباره مرگ و زندگی گذشت. گفت‌وگوهای گاه خنده‌دار، سکوت‌های آمیخته با ناامیدی و بحث‌های فلسفی، اثری تفسیرپذیر و در عین حال سرگرم‌کننده خلق کرده‌اند که هم اثری اجرایی است و هم متنی خواندنی. نمایشنامه‌ی مهمانسرای دو دنیا اشمیت در جوایز مولیر سال 2000 نامزد هفت جایزه شد و توسط گروه‌های تئاتری متعددی در نقاط مختلف دنیا به روی صحنه رفت.

مهمانسرای دو دنیا اشمیت؛ روایتی از مرگ و زندگی

نویسنده در این نمایشنامه، طنز و اندیشه‌های فلسفی را باهم می‌آمیزد و مخاطب را به تامل درباره‌ی مرز میان زندگی و مرگ دعوت می‌کند. او در این اثر، پرسش‌هایی بنیادین درباره هستی، سرنوشت انسان و معنای زندگی پیش روی خواننده می‌گذارد.

اریک امانوئل اشمیت که خود در رشته‌ی فلسفه تحصیل کرده در این اثرش نیز به خوبی به پرسش‌ها و تردید‌های فلسفی اشاره می‌کند و خواننده‌اش را به اندیشیدن وا می‌دارد. خرید کتاب مهمانسرای دو دنیا نشر قطره و مطالعه‌ی آن برای مخاطبی که سوالاتی جدی در باب زندگی و مرگ دارد جذاب و سرگرم‌کننده است؛ چرا که از جنس همان تعلیقی است که هر انسان آگاهی در زندگی‌اش آن را با تمام وجودش احساس می‌کند.

اقتباس‌های سینمایی از کتاب مهمانسرای دو دنیا

علاقه‌مندان به دیدن فیلم مهمانسرای دو دنیا و اقتباس‌های سینمایی از این نمایشنامه می‌توانند دو اثر زیر را نیز دنبال کنند:

• فیلمی با عنوان مقیمان ناکجا به نویسندگی و کارگردانی شهاب حسینی در سال 1396 با اقتباس از این نمایشنامه‌ی مهمانسرای دو دنیا ساخته شده که تماشای آن خالی از لطف نیست.
• فیلمی به نام Hôtel des deux mondes به کارگردانی Philippe Miquel نیز بر اساس همین نمایشنامه در سال 2003 ساخته شده است.

کتاب مهمانسرای دو دنیا برای شما مناسب است اگر

• به فلسفه و اندیشیدن به جهان هستی علاقه دارید و مفاهیمی مانند مرگ و زندگی در اندیشه‌تان نقش پررنگی دارند.
• دانشجوی ادبیات نمایشی و علاقه‌مند به نمایشنامه‌نویسی هستید و می‌خواهید اثری مدرن با درونمایه‌های فلسفی بخوانید.
• به آثار ژان پل سارتر و اندیشه‌اش علاقه‌مندید.

در بخشی از کتاب مهمانسرای دو دنیا می‌خوانیم

ژولین: شترق؟

مارى: دوباره یه سکته‌ى دیگه کردم.

ژولین: بعدش چى شد؟

مارى: اومدم اینجا خدمت شما.

ژولین: پس اینجا مرکز پزشکیه؟ مهمان‌سرا نیست؟

غیب‌آموز: صبر کنید. نوبت شماست، آقای رئیس عزیز.

رئیس: مختصر مى‌کنم. آخرین خاطره‌اى که قبل از اینجا دارم مربوط مى‌شه به پریروز. مثل هر روز صبح رأس ساعت هشت از خونه‌م اومدم بیرون. دروازه رو باز کردم و دیدم یه دوچرخه‌سوار داره توى پیاده‌رو رد مى‌شه. مسلماً کم‌سن‌وسال بود. زنگ مسخره‌ى دوچرخه‌ش رو به صدا درآورد. پیش خودم فکر کردم: «این احمق کوچولو مى‌ایسته، حق نداره تو پیاده‌رو دوچرخه‌سوارى کنه.» دو قدمى برداشتم، بعد ناگهان از زمین بلند شدم و پرت شدم روى یه نیمکت، احساس کردم که مغزم خورد به گوشه‌ى یه سنگ. همین.

غیب‌آموز: از سمت چپ مى‌اومد؟

رئیس: معلومه!

غیب‌آموز: شمام یه قربانى مقررات هستید.