کتاب بازتنظیم عصب واگ اثر آنا فرگوسن؛ کاهش استرس و اضطراب

کتاب بازتنظیم عصب واگ، راهنمایی برای شناختن و بازپس‌گیری سیستم عصبی از مسیرهای آموخته شده است. آنا فرگوسن که خود تجربه یک ترومای بزرگ را دارد، در این کتاب خودیاری کوشیده روندی ترسیم کند که به بهبود انواع مختلفی از تروماهای روانی منجر شود. نویسنده در این کتاب با بهره‌گیری از نظریاتی چون پلی‌واگال به تنظیم وضعیت عصب واگ پرداخته است.

درباره‌ی کتاب بازتنظیم عصب واگ

پاسخی تمام‌عیار به یک محرک کوچک! این جمله شاید نزدیک‌ترین توصیفی باشد برای ری‌اکشن‌های بسیار شدید جسمی-روانی که در مواجهه با یک محرک کوچک رخ می‌دهند. آنا فرگوسن (Anna Ferguson) در کتاب بازتنظیم عصب واگ (The Vagus Nerve Reset: Train your Body to Heal Stress, Trauma and Anxiety) می‌کوشد تا مکانیسم وقوع چنین عکس‌العمل‌های شدید را تشریح و خواننده را از عذاب تحمل آن‌ها رها کند.

حتماً مواقعی را تجربه کرده‌اید که بدنتان در وضعیت هشدار قرار گرفته اما هیچ خطری وجود نداشته است. دریافت یک پیام کوتاه یا چند کلام گفت‌وگوی دوستانه می‌تواند پاسخ‌هایی را به همراه داشته باشد که در شرایط عادی تنها به محرک‌هایی چون جنگ و خطر بقا داده می‌شوند. کتاب بازتنظیم عصب واگ، دقیقا برای شناخت و کنترل همین لحظات نوشته شده است.

وقتی حادثه تمام می‌شود، اما بدن هنوز درگیر است

آنا فرگوسن در کتاب بازتنظیم عصب واگ، تجربه‌ی کودکی خود را از یک سانحه‌ی جدی عنوان می‌کند. او در ادامه یادآور می‌شود که اگرچه سال‌ها از این حادثه گذشت و صدمات فیزیکی نسبتاً کاهش‌یافته بود اما ترس‌ها، اضطراب‌ها، اختلالات خواب و... هنوز به قوت خود باقی بود و او پس از مطالعه‌ی بسیار متوجه شد که این اختلالات، در اصل پاسخ‌های سیستم عصبی بدن به موقعیت‌هایی هستند که مشابه حادثه شناخته می‌شود.

او در کتاب بازتنظیم عصب واگ نشان می‌دهد که همه چیز مربوط به شکافی است بین دانسته‌های ذهن و تجربه‌ی بدن. برای توجیه علمی این وضعیت، نویسنده از نظریه پلی‌واگال کمک می‌گیرد که رابطه‌ی میان دستگاه عصبی خودمختار و احساس امنیت و تهدید را بیان کرده است.

عصب واگ؛ جاده‌ای میان احساس و واکنش

طبق آموزه‌های کتاب بازتنظیم عصب واگ، بدن ما دائماً در حال ارزیابی است که آیا شرایط امن است یا باید وارد فاز دفاعی شویم؟ اگر شرایط امن تشخیص داده نشود، ما وارد دومینویی از عکس‌العمل‌های اتوماتیک می‌شویم که بنا بر بزرگی تهدید، شدیدتر می‌شوند. در این میان، عصب واگ مهم‌ترین نقش را ایفا می‌کند.

آنا فرگوسن پس از معرفی جامع سیستم عصبی، عصب واگ را تشریح می‌کند؛ اتوبان بزرگی که بین بدن و روان قرار گرفته است و رفت‌وآمد تکانه‌های عصبی در این مسیر را سازماندهی می‌کند. نویسنده نشان می‌دهد که واگ چگونه با تنظیم ضربان قلب و اندام‌های داخلی، شرایط را مدیریت می‌کند و انسان را برای مواجهه با شرایط پیرامونی آماده می‌کند. به باور نویسنده، شناخت و بازطراحی مسیرهای عصبی خواهد توانست بسیاری از واکنش‌های عصبی شدید را بهبود ببخشد و فرد را در مسیر درمان قرار دهد.

یکی از بخش‌های مهم کتاب بازتنظیم عصب واگ، پرسش‌های عملی است که خواننده را پس از دریافت اطلاعات علمی موردنیاز، آماده‌ی انجام حرکت به سمت بهبودی بیماری‌های سایکوسوماتیک می‌کند. نویسنده، این مسیر را در سه فاز عملی تشریح می‌کند؛ مسیری که از ساخت ثبات و امنیت روانی آغاز می‌شود و به بازگرداندن ارتباط با بدن و در نهایت برنامه‌ای برای یک سبک زندگی سالم منتهی می‌شود.

این کتاب خودیاری مناسب تمام افرادی است که قصد دارند در جهت درمان تروماهای گذشته‌ی خود حرکت کنند. سهراب صفا این اثر را به فارسی برگردانده و انتشارات کلام آریایی آن را در اختیار مخاطبان قرار داده است. با خرید کتاب بازتنظیم عصب واگ، روشی کاربردی برای درمان اضطراب و بسیاری از بیماری‌های جسمی-روانی خواهید آموخت.

کتاب بازتنظیم عصب واگ برای شما مناسب است اگر

• در رشته‌ی روان‌شناسی تحصیل کرده‌اید و به مباحث درمان عصبی و کتاب‌های توسعه فردی علاقه‌مند هستید.
• تروماهای زیادی را تجربه کرده‌اید و قصد دارید سیستم عصبی خود را بازتنظیم کنید.

در بخشی از کتاب بازتنظیم عصب واگ: انتظار را تمام کن، زندگی را آغاز کن می‌خوانیم

فعال‌سازیِ واگ ونترال (پاراسمپاتیک): استراحت و هضم، دوستی یا تسلیم (هم‌رنگی)

وقتی تهدید یا خطرِ محسوسی وجود دارد، دستگاه عصبی شما از پاسخ‌های سمپاتیک (جنگ یا گریز) یا واگ دورسال (یخ‌زدگی یا خاموشی) برای ایمن نگه‌داشتن شما استفاده می‌کند. عملکردِ «سامانه‌ی درگیری اجتماعی» با این سامانه‌های بقا کمی متفاوت است. برای دسترسی به سامانه‌ی درگیری اجتماعی و استفاده از آن، وجود حس امنیت الزامی است.

همان‌طور که در فصل گذشته آموختید، دو عصب واگ وجود دارد - این اعصاب در سمت چپ و راست بدن شما شاخه‌شاخه می‌شوند. شاخه‌ی پشتی (دورسال) عصب واگ مسئول عملکردهای حیاتی و اولیه‌ی بقاست، مانند خاموش‌شدن یا فروپاشی. این شاخه از عصب واگ بر اندام‌های زیر دیافراگم (عضله‌ای بزرگ و گنبدی‌شکل که زیر قلب و ریه‌ها قرار دارد و به قفسه‌ی سینه و ستون فقرات متصل است) و همچنین بر قلب و ریه‌ها اثر می‌گذارد. شاخه‌ی جلویی (ونترال) عصب واگ (که بخشی از سامانه‌ی تنظیم‌کننده‌ی درگیری اجتماعی و دیگر کارکردهای بدنی است) بر کارکردهای بدنیِ بالای دیافراگم اثر می‌گذارد.

شاخه‌ی واگ ونترال این توانایی را دارد که فعال‌سازیِ بدن و ذهن را به روشی بسیار ظریف‌تر ایجاد کند. برخلاف فعال‌سازی سمپاتیک که اغلب شدید است و همواره با ترشح کورتیزول و آدرنالین همراه می‌شود، مسیر واگ ونترال می‌تواند فعال‌سازیِ ملایمی ایجاد کند که بدون مواد شیمیایی (هورمون‌های استرس) است و به شما اجازه می‌دهد هنگام تعامل با دیگران، وضعیت فیزیولوژیک خود را به‌سرعت تنظیم کنید.