کتاب صوتی عادت‌های عصبی اثر پیتر هالینز؛ چرا ترک عادت دشوار است؟

نباید از پیتر هالینز، نویسنده‌ی کتاب صوتی عادت‌های عصبی انتظار داشته باشید که با توصیه‌های انگیزشی شما را به عادت‌سازی تشویق کند. کار او بازی با جهان مغز و قوانین حاکم بر نورون‌ها است؛ قوانینی که هرگز مو لای درز آن‌ها نمی‌رود! به عبارتی در این راهنمای خودسازی قرار است با مهندسی معکوس شبکه‌ی اعصاب انسان به راز شکل‌گیری عادت‌ها پی ببریم و پس از آن است که فرایند تغییر عادت را این‌بار به شکل علمی و پایدار آغاز خواهیم کرد.

درباره‌ی کتاب صوتی عادت‌های عصبی

اگر می‌دانستید علم اعصاب و نوروساینس تا چه اندازه به کمک دنیای توسعه‌ی فردی و تغییر سبک زندگی آمده، آنگاه بی‌درنگ شروع به شنیدن کتاب عادت‌های عصبی (Neuro-Habits) می‌کردید؛ یک راهنمای خودسازی به قلم پیتر هالینز (Peter Hollins) که به شما کمک می‌کند از میلیاردها رشته‌ی عصبی شگفت‌انگیز مغز خود ارتشی برای ساختن عادت‌های تازه و روتین‌های مفید بسازید. این بار برای آن که تغییر واقعی را در زندگی خود تجربه کنید سیستم مغزتان به کمکتان خواهد آمد.

چرا عادت می‌کنیم؟ چرا انجام یک کار ثابت در دهمین مرتبه بسیار آسان‌تر از بار اول است؟ چرا وقتی تصمیم می‌گیریم یک عادت تکراری را کنار بگذاریم سیستم عصبی‌مان تمام‌قد در مقابلمان می‌ایستد و ما را به پله‌ی اول برمی‌گرداند؟

شاید شما هم بعد از بارها شکستن یک رژیم غذایی سالم یا خواب ماندن از برنامه‌ی صبحگاهی ورزش، خود را سرزنش کرده باشید اما اگر این‌بار از دریچه‌ی علم به ماجرا نگاهی بیندازید احتمالاً دیگر خود را مقصر ندانید. کتاب صوتی عادت‌های عصبی پیتر هالینز در اولین قدم به شما کمک می‌کند تا دست از گلاویز شدن با خود بکشید.

تعریف مفهوم عادت، این‌بار علم چه می‌گوید؟

عادت چیست؟ اغلب در جواب این سوال از عباراتی مثل «رفتارهای تکرارشونده» یا نهایتاً «الگوهای رفتاری» استفاده می‌کنیم، اما اگر حقیقتاً بخواهیم ببینیم علوم اعصاب شناختی سازوکار عادت را چطور شرح می‌دهند باید به یک کتابخانه‌ی عظیم از مقالات تخصصی پا بگذاریم! پیتر هالینز سختی و پیچیدگی علم نوروساینس را از میان برمی‌دارد تا به ساده‌ترین شکل ممکن توضیح دهد هنگام شکل‌گیری عادت تازه چه فعل‌وانفعالاتی میان چشم، دست و مغز ما رخ می‌دهد.

در ادامه‌ی کتاب صوتی عادت‌های عصبی نشر صوتی ماه آوا، قرار است مسیر عبور اطلاعات از اعصاب بدن تا مغز و تجزیه و تحلیل آن را میلیون‌ها بار آهسته‌تر کنیم تا بتوانیم به سراغ سوال بعدی برویم: «چگونه عادت‌ها شکل می‌گیرند؟»

ساختن عادت‌ها: کاری که مغز عاشق آن است!

کسانی که درباره‌ی سازوکار شکل‌گیری عادت‌ها تحقیق می‌کنند به خوبی می‌دانند که مغز بزرگ‌ترین دشمن رها کردن عادت‌ها و همچنین مهم‌ترین یاور شما برای ایجاد عادت‌هاست. به عبارتی برای آن که بتوانید فعل ترک عادت‌های بد و ساختن عادت‌های خوب را صرف کنید باید از همان چیزی کمک بگیرید که تا کنون مانع شما شده است؛ یعنی سیستم عصبی.

اگر نیاز به گره‌گشایی بیشتری از حل این معما دارید خوب است راه چاره را از نویسنده‌ی کتاب عادت‌های عصبی انتشارات نسل نواندیش یعنی پیتر هالینز پرس‌وجو کنید.

حل معمای عادت به کمک پیتر هالینز

اگر از دنبال‌کننده‌های پست‌های شبکه‌های اجتماعی راجع به ایجاد عادت‌های تازه باشید احتمالاً اصطلاحات «سیستم پاداش عصبی»، «انعطاف‌پذیری عصبی» یا «نوروپلاستیسیتی» به گوشتان خورده باشد. مغز به عنوان یکی از فعال‌ترین اندام‌های بدن که حدود 20 درصد از انرژی روزانه را صرف می‌کند علاقه‌ی عجیبی به میان‌بر و عبور از مسیرهای آسان‌تر دارد.

این کوتاه‌ترین تصویری است که می‌توان درباره‌ی چرایی شکل‌گیری عادت‌ها از نظر علم نوروساینس مغز انسان ارائه داد: مغز انسان عادت‌سازی می‌کند زیرا انجام کارهای تکراری انرژی کمتری از او می‌گیرد. در بخش‌های بعدی کتاب صوتی عادت‌های عصبی که با صدای پریسا ملک‌زاده برای شما روایت شده به حقایق شگفت‌انگیزتری از سازوکارهای عادت‌سازی مغز پی خواهید برد.

کتاب عادت‌های عصبی: پشت پرده‌ی بی‌ارادگی

تصور کنید بخش زیادی از صحبت‌های پیتر هالینز درباره‌ی نحوه‌ی عادت‌سازی را شنیده‌اید و حالا به اندازه‌ی کافی با چرایی و چگونگی شکل‌گیری عادت‌ها آشنایی دارید. قطعاً این دانش برای کسی که می‌خواهد واقعاً دست به تغییری جدی بزند و بر غول عادت‌ها پیروز شود لازم است، اما مسیر هنوز ادامه دارد.

وقتی بدانید که شبکه‌های عصبی مغز چگونه مثل یک ارتش قوی برای انجام عادت‌های پیشین آرایش نظامی گرفته‌اند شاید در ابتدا کمی بترسید. اما باید گفت تغییر نیز درست از همین‌جا آغاز می‌شود. شما نقطه‌ی ضعفتان را برای ایجاد عادت‌های تازه پیدا کرده‌اید و این‌بار می‌دانید قطعاً نام این نقطه «اهمال‌کاری»، «تنبلی» یا «بی‌ارادگی» نیست.

وقت به دست گرفتن چرخه‌ی عادت فرا رسیده!

وقت سیم‌کشی دوباره‌ی مغز فرا رسیده. شما قرار است با استفاده از همان سیستم پاداش عصبی و البته با کمک ابزار قدرتمندی به نام نوروپلاستیسیتی، راه بازسازی و تغییر شیمی مغزتان را بیاموزید. مغز شما همواره در حال عادت‌سازی است اما این‌بار قرار است شما فرمان این چرخه را به دست بگیرید. پیشنهاد می‌کنیم با خرید کتاب صوتی عادت‌های عصبی، قدم به قدم این مسیر را با راهنمایی یک فرد حرفه‌ای پیش بروید.

این کتاب حاصل تلاش نشر صوتی ماه آوا است و با همکاری انتشارات نسل نواندیش به دست شما می‌رسد. ترجمه‌ی اثر را شمسی پیوندی بر عهده دارد و روایت شنیداری آن نیز کاری از پریسا ملک‌زاده است.

کتاب صوتی عادت‌های عصبی برای شما مناسب است اگر

• تغییر عادت و ایجاد روتین‌های تازه را یکی از سخت‌ترین کارهای زندگی خود می‌دانید.
• همیشه در حال برنامه‌ریزی برای انجام کارهای مفید و تازه هستید اما برنامه‌های خود را نصفه‌ونیمه رها می‌کنید.
• از الگوهای رفتاری مخرب زندگی خود احساس انزجار می‌کنید اما همچنان رها کردن آن را غیرممکن می‌دانید.

در بخشی از کتاب صوتی عادت‌های عصبی می‌شنویم

نگاهی اجمالی به بخش وسیعی از مغز می‌اندازیم که مسئول دو حالت ذهنی متفاوت قلمداد می‌شود؛ یعنی حالت کنترل آگاهانه، هشیارانه و حالت خودکار عادت‌گونه که به ‌ترتیب در لیمبیک جلویی در قشر پیش‌پیشانی و در عقده‌های پایه قرار دارند، اما در‌واقع مغز انسان موجودیتی ساکن ندارد، مغز در حال تغییر و پویا است. سلول‌های مغزی با مواد شیمیایی مغز ‌که انتقال‌دهنده‌های عصبی نام دارند‌ در تعامل همیشگی با یکدیگر قرار دارند.

نورون‌ها انتقال‌دهنده‌های عصبی را تولید می‌کند. این انتقال‌دهنده‌ها مانند پیام‌رسان‌های شیمیایی عمل می‌کند. این پیام‌رسان‌ها تمام مدت در مغز حرکت می‌کند و از مغز به نخاع شوکی، عضله‌ها و همۀ قسمت‌های بدن می‌رود. نوسان این انتقال‌دهنده‌های عصبیِ تخصصی همان نقش مهمی را ایفا می‌کنند که ساختار مغز در شکل‌دهی و حفظ عادت‌ها دارد؛ یعنی مغز و انتقال‌دهنده‌های عصبی با هم اثر‌گذار هستند. شما ممکن است تاکنون نسبت به وجود انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند دوپامین و سروتونین آگاه باشید و تأثیر آن‌ها را بر خلق‌و‌خو، انگیزه و حتی رفتارهای اعتیاد‌گونه بدانید.

به‌طور طبیعی این انتقال‌دهنده‌های عصبی در چگونگی ایجاد عادت‌های خوب و بد اهمیت زیادی دارند. بگذارید دربارۀ مادۀ شیمیایی اصلی مغز یعنی دوپامین صحبت کنیم. این انتقال‌دهندۀ عصبی، پیام‌رسان مهمی در بخش‌هایی از مغز است که با پاداش و لذت مرتبط است. هر ‌وقت احساس خوبی دارید یادتان باشد، دوپامین در این احساس نقش دارد. رابطۀ احساسی، خوردن غذایی خوشمزه، رسیدن به هدف دلخواه و حتی مصرف موادمخدر یا داروهای اعتیادآور باعث آزاد شدن دوپامین در بدن می‌شود. دوپامین به مغز کمک می‌کند تا این فعالیت‌ها را با احساس‌های خوشایند مرتبط کند.