کتاب صوتی دزدی هنر است!

کتاب صوتی دزدی هنر است! دربردارنده‌ی 7 داستان کوتاه و جذاب از نویسندگان روسی دو مکتب رمانتیسم و رئالیسم است.

ادبیات کلاسیک روسیه از قرن نوزدهم میلادی پیدایش و شکوفا شد و شاعران، نویسندگان و نمایشنامه‌نویسانی هم‌چون پوشکین و لرمانتوف که پیرو مکتب رمانتیسم بودند پا به میدان ادبیات گذاشتند. سپس نوبت به ادبیات رئالیستی روسیه شد و چهره‌های برجسته‌ و نویسندگانی از بنیاد شخصیتی متفاوت و دیدگاه‌هایی نوظهور، مانند داستایوسکی، گوگول، تولستوی، آندریف، سالتیکوف، کوپرین و گورکی آمدند و دوران عصر رئالیسم سوسیالیستی را تشکیل دادند.

کتاب صوتی دزدی هنر است! حاوی آثار کوتاهی از داستایوسکی، تولستوی، کوپرین، پوشکین، آندریف، سالتیکوف و گورکی است. لذا جا دارد که اشاره کوتاهی به هر یک از آثار ذکر شده بشود.

در کام تمساح، اثر داستایوسکی (Fyodor Dostoyevsky)، تمساح نمادی از پدیده سرمایه‌داری است که در اواخر قرن نوزدهم میلادی به روسیه راه می‌یابد و زمینه‌ساز پیامدهای اجتماعی و سیاسی و اقتصادی گوناگون در این جامعه سنت‌گرا می‌شود. یک انسان که مقام خلافت الهی در روی زمین را دارد، توسط یک تمساح که برای نمایش و کسب درآمد در یک پاساژ نگهداری می‌شود، بلعیده شده است. اما دراوج ناباوری صاحب تمساح از پاره کردن شکم این حیوان و در آوردن مرد بیچاره خودداری می‌نماید و تمساح را محل کسب و کار خود می‌نامد. او حتی ادعا می‌کند که اگر شکم حیوانش بر اثر فشار بترکد، خسارت هنگفتی از خانواده‌ی مرد بلعیده شده خواهد گرفت. جالب‌تر اینکه دولت، دوستان، همسر و حتی خود مرد بلعیده شده نیز از این وضع خیلی ناراضی نیستند و کار چندانی برای نجات جان انسان در بند نمی‌کنند...

از لئو تولستوی (Leo Tolstoy)، دو داستان «فقر و ایمان» و «خولستومر» در این مجموعه ترجمه شده که با هم کاملا متفاوت هستند. داستان خولستومر یک تحلیل دقیق از روان‌شناسی اسب است، و در عین حال نظام مالکیت رایج در روسیه تزاری را نقد می‌کند. خولستومر با چنان مهارت و زیبایی نگاشته شده، که به گفته تورگنیف: شما باید یک اسب باشید تا این داستان را بنویسید. در صورتی که داستان فقر و ایمان نشانگر باورهای عمیق مذهبی تولستوی در سال‌های آخر عمرش است.

دزدی هنر است! اثر الکساندر کوپرین (Aleksandr Kuprin)، انتقادی بسیار گیرا و محکم از نظام اقتصادی و اجتماعی روسیه در اواخر سده نوزدهم میلادی و پیامدهای آن است که به صورت غیرمستقیم به آن اشاره می‌کند. پوشکین (Alexander Pushkin) در داستان جای گلوله به محیط نظامی دوره تزارها می‌پردازد و خصایص افسران روسی را به تصویر می‌کشد.

محکوم شدگان، اثر لئونید آندریف (Leonid Andreyev)، حکایت دیگری است، حکایتی که اشک مخاطب را درمی‌آورد، این داستان یک نسل انقلابی (حزب اراده خلق) و عملکرد تروریستی آنان و نیز موضوع بسیار مهمِ برخورد انسان‌ها با مرگ در واپسین شب زندگیشان را روایت می‌کند. و در آخر سرگذشت دو کارمند بازنشسته اثر سالتیکوف (Mikhail Saltykov Shchedrin)، طنزی است رئالیستی از دیوانسالاری پوسیده تزاری.

فئودور داستایوفسکی نویسنده مشهور روسیه و خالق کتاب‌های جنایت و مکافات، برادران کارامازوف، تسخیر شدگان و... است. رمان‌هاى داستایوفسکى سرشار از هیجان بوده و در عین‌حال که رمان هستند، انباشته از افکار و اندیشه‌اند.

لئو تولستوی نویسنده روسی که به عنوان یکی از بزرگترین نویسندگان تاریخ شناخته شده است به خاطر نوشتن کتاب‌های واقع‌گرایانه خود «جنگ و صلح» و «آناکارنینا» در اواسط تا اواخر قرن 19 شهرت جهانی به دست آورد. اما زندگی بسیار ساده‌ای داشت.

آلکساندر ایوانوویچ کوپرین نویسنده، خلبان و کاشف روسی بود. او بیشتر داستان کوتاه در سبک‌های طبیعت‌گرایی و واقع‌گرایی به نگارش درآورد. معروف‌ترین رمان‌های کوچک او سروان دوم ریبنیکوف، مولوخ، اُلسیا، دوئل، زمرد و النگوی یاقوت سرخ هستند. وی معاصر تولستوی و چخوف بود.

الکساندر سِرگِیویچ پوشکین شاعر و نویسنده‌ی روسی سبک رومانتیسیسم است. او در شهر مسکو چشم به جهان گشود و در سن پترزبورگ درگذشت. پوشکین بنیان‌گذار ادبیات روسی مدرن به حساب می‌آید و برخی او را بزرگ‌ترین شاعر زبان روسی می‌دانند.

در قسمتی از کتاب صوتی دزدی هنر است! می‌شنویم:

لحظه‌ای بعد، هر دوی آن‌ها در پشت پرده ناپدید شدند. بعدها فهمیدم که همه ماجرا تقریبا هیچ و پوچ بوده است، چون النا ایوانوونا کاملاً بی‌گناه بود و اصلاً قصد نداشت که با کندن پوست تمساح، این حیوان را به مجازات بدنی برساند بلکه می‌خواست بگوید که برای بیرون آوردن شوهرش از شکم تمساح، باید شکم تمساح را پاره کرد.

اما آلمانی در حالی که می‌دوید و فریاد می‌کشید، گفت: چه گفتی! دلت می‌خواهد که تمساح نابود شود؟ نه! پیش از این که تمساح من بمیرد، باید شوهر تو بمیرد... پدرم تمساح را به نمایش می‌گذارد. پدربزرگم نیز تمساح را نمایش می‌داد. پسرم هم تمساح را به نمایش خواهد گذارد. من تمساح را نمایش خواهم داد. همه، تمساح را به نمایش خواهند گذارد! من در سراسر اروپا سرشناس هستم اما تو در سراسر اروپا سرشناس نیستی و باید به من غرامت بدهی!

مامی از شوهرش جانبداری کرد و گفت: نمی‌گذارم از این جا بروی، مگر آن که غرامت بدهی، چون کارل کوچولو دارد می‌ترکد! تلاش کردم تا هرچه زودتر النا ایوانوونا را به خانه برگردانم. به آرامی به او گفتم: راستش را بخواهی، کندن پوست حیوان بی‌فایده است چون حالا ایوان ماتویچ عزیز ما در نقطه‌ای از عرش دارد خرناس می‌کشد! ناگهان، با شگفتی بسیار، صدای ایوان ماتویچ را شنیدیم که گفت: عزیزم! به تو سفارش می‌کنم که بی درنگ به نزد رئیس اداره پلیس بروی، چون این آلمانی تا وقتی پلیس دخالت نکند، منطق و دلیل را نمی‌فهمد.

این کلمات که با استواری و اطمینان به زبان آمد نشانه حضور برخلاف انتظار او بود. چنان شگفت زده شدیم که نمی‌توانستیم باور کنیم. شتابان به سوی مخزن تمساح دویدیم. هر دوی ما با یک حالت احترام‌آمیز، به گفته‌های زندانی تیره بخت گوش دادیم. صدایش خفه، نازک، و حتی جیغ وار بود؛ گویی که از فاصله‌ای دور می‌آمد. این صدا، یادآور شخصی بذله گو بود که روی دهانش بالشی گذارده و از اتاق مجاور فریاد می‌کشد و می‌کوشد تا ادای دو دهقان را درآورد که یکدیگر را در دشتی دورافتاده یا در میان دره‌ای تنگ، صدا می‌زنند. چنین نمایشی را، یک بار در خانه دوستی در عید در عید کریسمس دیده بودم.