کتاب وات

اگر از آن دسته خوانندگانی هستید که در جستجوی معنا، گم‌شدن در هزارتوی بی‌معنایی را تجربه می‌کنند، کتاب وات نوشته‌ی ساموئل بکت، نویسنده‌ی بزرگ جریان ادبی پوچ‌گرایی و برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبی، شما را به ضیافتی عبث و بی‌پایان دعوت می‌کند. رمانی که با نثری کوبنده، طنزی خشک و منطقی متزلزل، مرزهای رمان‌نویسی سنتی را به چالش کشیده و خواننده را در جست‌وجوی معنای هستی به دل سردرگمی می‌سپارد.

درباره‌ی کتاب وات

در کتاب وات (Watt)، ساموئل بکت (Samuel Beckett) داستان مردی به‌ظاهر ساده‌دل را روایت می‌کند که وارد خانه‌ی شخصی به نام مستر نات می‌شود تا به‌عنوان پیشخدمت در آنجا کار کند. بااین‌حال، هیچ‌چیز در این خانه مطابق انتظار پیش نمی‌رود. وات رئیس خود را نه به‌درستی می‌بیند و نه می‌تواند منطق روشنی در رفتارها و اتفاقات اطرافش بیابد. هرچه بیشتر می‌کوشد تا نظم و معنایی در جهان پیرامونش بیابد، بیشتر در گرداب سردرگمی و بی‌معنایی فرو می‌رود، تا جایی که حتی هویت و آگاهی خودش را نیز گم می‌کند.

کتاب وات، تصویری تلخ و طنزآمیز از تلاش بی‌ثمر انسان برای فهمیدن جهانی است که پاسخی برای پرسش‌هایش ندارد. روایت تکه‌تکه، زبان پیچیده و جزئی نگاری‌های وسواس‌آمیز ساموئل بکت، بازتابی از جهانی است که در آن معنا دائماً لیز می‌خورد و از دستمان می‌گریزد.

وات شخصیتی است که شاید حرکت می‌کند و شاید نمی‌کند، شاید می‌اندیشد و شاید نمی‌اندیشد... او وارد جایی می‌شود که قوانین نامرئی حکمرانی می‌کنند و منطق، همچون شیشه‌ی شکسته، در هزار تکه‌ی نامفهوم پراکنده است. بکت در این اثر، ساختار کلاسیک روایت را از پایه ویران می‌سازد؛ جملات طولانی، عبارات تکرارشونده و توصیفاتی با جزئیات وسواس‌آمیز، تجربه‌ای از خستگی، بیگانگی و پوچی را عیناً به خواننده منتقل خواهند کرد.

ساموئل بکت نوشتن وات را در سال‌های پرآشوب جنگ جهانی دوم آغاز کرد، در شرایطی که خود از دست گشتاپو گریخته بود و در تبعیدی پرآشوب به سر می‌برد. این رمان در شش دفترچه نوشته شد و بکت بعدها آن را تلاشی برای سر عقل ماندن و جلوگیری از دیوانه‌شدنش توصیف کرد. همین وضعیت بحرانی و فرساینده در بافت اثر نیز تنیده شده: حسی از بی‌ثباتی، تعلیق و تزلزل مدام که با زبان تکه‌تکه و روایت‌های سیال به اوج خود می‌رسد. این اثر می‌تواند به‌نوعی روایت فرار بی‌نتیجه از حصار درون و ابهامات بی‌سرانجام ناشناخته‌های وجود آدمی باشد.

شخصیت وات همان انسان معاصر است: اسیر وظایف نامفهوم، گرفتار قواعد بی‌هدف، بیگانه از خود و دیگران... و حضور مستر نات که هرگز به‌درستی دیده یا درک نمی‌شود نیز می‌تواند استعاره‌ای از نیرویی مرموز و دست‌نیافتنی باشد که انسان پیوسته در تلاش برای کسب رضایت آن است، بی‌آنکه بداند چرا یا چگونه... کتاب وات با ترجمه‌ی سهیل سمی از انتشارات ققنوس به چاپ رسیده و در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.

کتاب وات برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب وات به مخاطبان جدی ادبیات و طرف‌داران آثار ساموئل بکت توصیه می‌شود. این کتاب برای کسانی مناسب است که از خواندن آثار چالش‌برانگیز لذت می‌برند؛ کسانی که به مطالعه‌ی اگزیستانسیالیسم، پوچ‌گرایی و تجربه‌ی نثرهای متفاوت علاقه دارند... و خوانندگانی که آماده‌اند سفری طولانی و پر از پرسش‌های عمیق فلسفی را آغاز کنند.

در بخشی از کتاب وات می‌خوانیم

گرسنگی کشیدن، تشنگی کشیدن، هرزگی کردن، هر روز از نو و هر روز به‌عبث، از پی چپاول دیرینه، شادخواری دیرینه، بدکاره‌های دیرینه، حداکثر سُرور و بهجتی که تجربه می‌کنیم همینه، ایوونِ جدید و جدیدترین باغ. انعام رو برای چیزی که ارزشش رو داشته باشه می‌دم. اما این احساس چطور به وجود اومد، همین احساس که تغییری غیر از تغییر درجات و مراتب اتفاق افتاده بود؟ و اگر این احساس به واقعیتی ربط داشت، این واقعیت چی بود؟ و دلیل برطرف‌شدن اون رو به چه نیروهایی می‌شه نسبت داد؟ این‌ها سؤالاتی هستن که می‌شه بر اساس اون‌ها، با صبر و شکیبایی، خیلی ساده سؤال بعدی رو استخراج کرد، و به همین شکل، پله‌پله، فرورفت و بالا اومد تا شب به پایان برسه. متأسفانه، من اطلاعاتی برای ارائه‌دادن دارم که ماهیت واقعی و عملی دارن، یعنی دِینی که باید پرداخت بشه، یا حسابی که باید تصفیه بشه، قبل از این‌که راهی بشم. بنابراین، بدون این‌که بپرسم اون چیز چطور اومد یا چطور رفت، فقط می‌تونم بگم که تا وقتی ادامه داشت، به نظرم توهم نبود، همون حضور چیزی که وجود خارجی نداشت، همون حضور در بیرون، همون حضور در درون، همون حضور در میون، هرچند هر پیسی‌ای که به سرم بیاد، نمی‌تونم بفهمم که اون چیز، صرف‌نظر از این‌که توهم نبود، واقعاً چی بود. اما اون و مابقی، هو! مابقی، وقتی زمانت فرابرسه، خودت تصمیم می‌گیری، یا تصمیم نگرفته می‌ری، از ظاهرت می‌شه فهمید. چون تصور نکن که من می‌خوام بگم اونچه برای من اتفاق افتاده، اونچه داره برام اتفاق می‌افته، برای تو هم اتفاق می‌افته، یا این‌که اونچه برای تو اتفاق می‌افته، اونچه برات اتفاق خواهد افتاد، یه زمانی برای من اتفاق افتاده، یا این‌که اگر بیفته، اگر افتاده باشه، احتمال پذیرفته‌شدنش زیاده. چون در حقیقت یک سِری چیزها برای همه ما اتفاق می‌افته، به‌خصوص برای مردایی در وضعیت ما، هرچی که هست، فقط اگر تصمیم بگیریم درکش کنیم. اما من از آقای اَش بدترم، مردی که یه وقتی یه سلام و علیکی باهاش داشتم. یه شب رو پُلِ وستمینستر بهش برخوردم. باد خیلی شدیدی می‌اومد. برف خیلی سنگینی هم می‌اومد. با زحمت زیاد براش سر تکون دادم. به‌عبث.