کتاب ذاتالریه اثر استیو تولتز با ترجمهی پیمان خاکسار رمانی طنزآمیز و فلسفی دربارهی تنهایی شکستهای شخصی و تلاش انسان برای پیدا کردن معنایی در زندگی است. راسل ویلسون مردی میانسال است که همزمان با فروپاشی زندگی زناشویی و از دست دادن شغلش، باید با گذشتهی خانوادگی و والدینی سالخورده و ناسازگار روبهرو شود. این رمان با طنز سیاه و نگاهی انتقادی، تصویری از انسان معاصر میسازد که در جستوجوی ارتباط و محبت، گاهی بیش از هر چیز خودش را از دیگران دور میکند.
دربارهی کتاب ذاتالریه
زندگی همیشه مطابق انتظار پیش نمیرود؛ گاهی شغل، رابطهها و حتی تصویری که از خودمان ساختهایم، در فاصلهای کوتاه فرو میریزند و ما را با پرسشهایی روبهرو میکنند که سالها از آنها گریختهایم. برای بعضی آدمها، این بحرانها فرصتی برای شروع تازهاند، اما برای بعضی دیگر به زنجیرهای از اتفاقات عجیب و دردسرهای تازه تبدیل میشوند. راسل ویلسون در کتاب ذاتالریه از دستهی دوم است؛ مردی که انگار هر چه بیشتر برای سر و سامان دادن به زندگیاش تلاش میکند، بیشتر در موقعیتهایی مضحک و پیشبینیناپذیر گرفتار میشود.
او پس از خیانت همسرش و از دست دادن شغل خود در پی گسترش سامانههای هوش مصنوعی، با مشکلات دیگری نیز روبهرو میشود. والدین سالخوردهاش که از دوران کودکی زخمهای عمیقی در وجود او به جا گذاشتهاند، دوباره به زندگیاش بازمیگردند و او ناچار میشود مسئولیت مراقبت از آنها را بپذیرد. در همین میان، دیدار دوباره با دوست قدیمیاش، ادوینا، مسیر تازهای پیش پایش میگذارد.
او به تدریج وارد ماجرایی عجیب میشود که در آن قرار است وانمود کند یک هوش مصنوعی خودآگاه است؛ نقشهای برای فریب دادن سرمایهگذاری که حاضر است برای چنین دستاوردی پول زیادی بپردازد. استیو تولتز از دل همین موقعیتهای نامتعارف، داستان مردی را روایت میکند که در میانهی بحرانهای زندگی، هنوز نمیداند چگونه باید با خودش و دیگران کنار بیاید.

تنهایی انسان معاصر در کتاب ذاتالریه
یکی از جذابیتهای داستان کتاب ذاتالریه نشر چشمه، شخصیت اصلی آن است. راسل مردی بینقص یا حتی دوستداشتنی نیست؛ او گاهی تلخ و آزاردهنده رفتار میکند و در بسیاری از موقعیتها به جای پذیرفتن سهم خودش در مشکلات، دیگران را مقصر میداند. با این حال، پشت این رفتارها انسانی قرار دارد که از کودکی با احساس طردشدگی و تنهایی دستوپنجه نرم کرده است. جدایی والدینش زمانی که هنوز کودک بود و تصمیم عجیب آنها برای تقسیم سرپرستی فرزندان دوقلویشان با پرتاب تاس، بخشی از گذشتهای است که همچنان بر روابط و انتخابهای او سایه انداخته است.
این تناقض میان نیاز به محبت و ناتوانی در برقراری ارتباط، شخصیت راسل را به یکی از جنبههای تاملبرانگیز رمان تبدیل میکند. او از دیگران انتظار دارد درکش کنند، اما خودش نیز همیشه رفتاری نشان نمیدهد که راهی برای نزدیک شدن به او باقی بگذارد. استیو تولتز با پرداختن به چنین شخصیتی، به سراغ تنهایی انسان معاصر و دشواری شکل دادن به روابط انسانی میرود؛ موضوعی که در دل موقعیتهای طنزآمیز داستان، وجهی تلخ و تاثیرگذار پیدا میکند.
نگاه طنزآمیز استیو تولتز به دنیای هوش مصنوعی
یکی از موضوعات مهم کتاب ذاتالریه استیو تولتز، حضور هوش مصنوعی در زندگی انسان امروزی است. راسل شغلش را به دلیل گسترش فناوری از دست میدهد و بعدتر در نقشهای شرکت میکند که در آن باید نقش یک هوش مصنوعی خودآگاه را بازی کند. این موقعیت عجیب، بستری برای طرح پرسشهایی دربارهی ماهیت آگاهی، ارزش انسان و آیندهی مشاغل در جهانی است که ماشینها هر روز بخش بیشتری از فعالیتهای انسانی را بر عهده میگیرند.
اما استیو تولتز این موضوعات را در قالب یک بحث علمی یا فلسفی خشک مطرح نمیکند. او با استفاده از طنز سیاه، موقعیتهای ابزورد و رفتارهای متناقض شخصیتها، تصویری هجوآمیز از شیفتگی انسان معاصر به فناوری میسازد. در این جهان داستانی، انسانی که برای حفظ جایگاه خود در جامعه با مشکل روبهرو شده، ناچار میشود خودش را در قالب ماشینی هوشمند عرضه کند! همین وارونگی طنزآمیز، پرسش مهمی را پیش میکشد: در جهانی که هوش مصنوعی هر روز به انسان شبیهتر میشود، چه چیزی همچنان انسان را متمایز میکند؟
استیو تولتز؛ راوی تناقضهای انسانی
در میان بهترین کتابهای استیو تولتز، آثاری مانند «جزء از کل»، «ریگ روان» و «هر چه باداباد» جایگاه ویژهای دارند. او در آثارش به سراغ شخصیتهایی میرود که با تناقضهای درونی، شکستهای شخصی و پرسشهای دشوار زندگی روبهرو هستند. ترکیب طنز، فلسفه، هجو اجتماعی و موقعیتهای غیرمنتظره از ویژگیهای شاخص سبک نویسندگی اوست. او معمولا از شخصیتهای آرمانی و بینقص فاصله میگیرد و انسانیهایی را به تصویر میکشد که ضعفها و رفتارهای غیرقابلدفاعشان، آنها را به شخصیتهایی پیچیده و باورپذیر تبدیل میکند.
عنوان اصلی رمان، A Rising of the Lights، معنای پنهانی دارد که انتخاب عنوان اصلی توسط پیمان خاکسار را جالبتر میکند. استیو تولتز در گفتوگویی اشاره کرده است که این عبارت در قرن نوزدهم اصطلاحی برای مرگ بر اثر بیماریهای ریوی بوده است؛ معنایی که عنوان ذاتالریه را توضیح میدهد. اما ماجرا به همین جا ختم نمیشود: این عبارت به روشن شدن ذهن و آشکار شدن خودآگاهی نیز اشاره دارد. به این ترتیب، عنوان رمان میان دو مفهوم ظاهرا متضاد پل میزند: خاموشی جسم و بیداری ذهن؛ تقابلی معنادار که با دغدغههای فلسفی داستان همخوانی دارد.
کتاب جدید استیو تولتز را نشر چشمه منتشر کرده است؛ اثری که ادامهی علاقهی او به شخصیتهای نامتعارف و موقعیتهای فلسفی و طنزآمیز است؛ با این تفاوت که این بار مسئلهی هوش مصنوعی و دگرگونی روابط انسانی در دنیای معاصر، جایگاه پررنگتری در داستان پیدا میکند. خرید کتاب ذاتالریه با ترجمهی پیمان خاکسار فرصتی برای آشنایی با تازهترین رمان این نویسنده و نگاه طنزآمیز و انتقادی او به جهان معاصر است.

نکوداشتهای کتاب ذاتالریه
- داستانی به غایت خیالانگیز، عمیقا خندهدار و به طرزی غافلگیرکننده لطیف؛ دربارهی مسیرهایی که زندگی پیش پایمان میگذارد، وقتی خودمان مسیر مشخصی برای زندگی انتخاب نکردهایم. روایتی هولناک، دیوانهوار و درخشان که سرشار از بینشهای فلسفی و طنز سیاه است؛ همان بینشهایی که به ما کمک میکنند جهان هرچه هولناکتر و فناوریزدهتر امروز را بهتر درک کنیم. (لکسی فریمن، نویسنده)
- شاهکاری تراژدی-کمدی که پژواک فریادش از تنهایی انسان در جهان معاصر تا ماه میرسد. طنز و هوشمندی استیو تولتز با تسلطی ستودنی بر زبان و داستانگویی، از سطح کمعمق موقعیتهای مضحک و خندهآور تا ژرفای اندیشههای فلسفی پیش میرود. ای کاش میتوانستم دوباره برای نخستین بار این کتاب را بخوانم. (اندرو شان گریر، نویسنده)
کتاب ذاتالریه برای شما مناسب است اگر
- از ترکیب طنز سیاه، شخصیتپردازی متفاوت و پرسشهای فلسفی لذت میبرید.
- به خواندن داستانهایی دربارهی تنهایی، بحران هویت و روابط پیچیدهی خانوادگی علاقه دارید.
- به موضوعاتی مانند هوش مصنوعی، آیندهی انسان و تاثیر فناوری بر زندگی اجتماعی علاقهمندید.
- از طرفداران کتابهای استیو تولتز، بهویژه «جزء از کل» و «ریگ روان» هستید.
در بخشی از کتاب ذاتالریه میخوانیم
مشکل بعدی این بود که بچه نداشتیم. ما هیچوقت بچه نمیخواستیم، چون جفتمان هنوز بچه بودیم؛ البته دلیلش وازکتومی من هم بود. بیست و چندساله که بودم سر یک روکمکنی این کار را کردم. کسی که شیرم کرد ادوینا بود و دوست دارم فکر کنم که هیچوقت از این تصمیم پشیمان نشدم.
هیچکدام از اینها دلیل نمیشود که یک زندگی مشترک تا ابد ادامه پیدا کند، من هم هیچوقت به گذشته نگاه نکرده بودم، تا همین لحظه که در اتاق محقر و کثیف یک مسافرخانه بودم و ناگهان به نظرم آمد هفده سال وفاداری من مایهی شرمساری است و بیوفایی او به شکل احمقانهای اجتنابناپذیر.
حولوحوش چهار صبح چراغ را خاموش کردم و به صدای غمناک مینیبار گوش کردم. از اتاق مجاور صدای ضجهی فنرهای تشک میآمد. به این ترتیب از خانه گریختم و بالاخره قولی را که در هشتسالگی به پدر و مادرم داده بودم عملی کردم.
وقتی اولین نور کمرمق سحر راهش را از میان پردهی غیرقابلبستن به درون اتاق باز کرد، صدای رفتوآمد ماشینها در خیابان پاراماتا مثل رؤیایی سمج وارد سرم شد. دردی مبهم در دلم میپیچید و هفده تماس بیپاسخ از اَلیسون روی گوشی سایلنتم چشمک میزد. صدای درونیام که خوب مرا نمیشناخت، اصرار داشت اگر ذرهای عزتنفس در وجودم باقی مانده باید او را رها کنم. ملافه را کشیدم روی سرم. هیچچیزی نمیخواستم جز فرورفتن در تختِ ناراحت و لذت بردن از درد، ولی افسوس باید میرفتم سر کار.
وظیفهی منِ کارمند در بخش منابع انسانی وزارت بهداشت و درمان نیوساوثولز این بود که سابقهی متقاضیان استخدام را بررسی کنم تا اداره مطمئن شود که اسمشان در سامانهی مجرمان جنسی نیست و هرگز رؤسایشان را تهدید به قتل نکردهاند.
بله






























