کتاب بدن ذهن آگاه: راهی به سوی سلامت پایدار

«بدن معبد روح است». اگر جسم بیماری داشته باشیم، نمی‌توانیم آرامش ذهنیمان را نیز حفظ کنیم و اگر افکار منفی لحظه‌ای رهایمان نکنند، فوج بیماری‌ها به جسم بی‌دفاعمان هجوم می‌آورند. کتاب بدن ذهن آگاه، ارتباط میان افکار و سلامتی را بازگو می‌کند. الن لنگر به یاری ما آمده تا بتوانیم ذهن خود را مدیریت کنیم و اجازه ندهیم تا زندگی پرمشقت، جسم و روحمان را ویران سازد.

درباره‌ی کتاب بدن ذهن آگاه

قاتل ما درونمان زندگی می‌کند. جایی میان قلب، مغز، دست و انگشت‌هایمان. کافی است یکی از رشته‌های عصبی به‌ظاهر بی‌اهمیت که از غدد به مغز می‌رسند و میان مغز و خون در رفت‌وآمد هستند، تصمیم بگیرد که دیگر به سراغ غده‌ی هیپوفیز نرود، فقط با غده‌های فوق‌کلیوی ارتباط داشته باشد و دوبرابر حد معمول کورتیزول ترشح کند؛ در این صورت فاجعه اتفاق می‌افتد: شادی و حس خوب، برای ما به احساسی مبهم تبدیل می‌شود و هیچ‌چیز خوشحالمان نمی‌کند. از سوی دیگر، کورتیزول نیز ما را در گردابی مملو اضطراب و استرس فرومی‌برد و بی‌خوابی به سراغمان می‌آید. این به‌هم‌ریختگی هورمونی ما را از زندگی و دنیا متنفر می‌کند و بلند شدن از روی تخت هم کار سخت و دشواری می‌شود. ادامه پیدا کردن این وضعیت مساوی است با بروز سردردهایی که دلیلی به‌جز «استرس» ندارند. افسردگی باعث می‌شود به پرخوری عصبی یا بی‌اشتهایی بیمارگونه مبتلا شویم و بدیهی است که این مشکل، آسیب‌هایی همچون نقص در عملکرد سیستم گوارش را به همراه دارد. کتاب بدن ذهن آگاه (The Mindful Body: Thinking Our Way to Chronic Health) می‌کوشد تا نقش ذهن و مشکلات روحی بر سلامت بدن را آشکار کند.

الن جی لنگر (Ellen J. Langer) در فصل نخست کتاب خود به علم پزشکی انتقاد می‌کند و تعصب برخی از پزشکان بر صحیح بودن روش آزمایشگاهی و دارودرمانی را نادرست می‌داند. او معتقد است مهم‌ترین عنصر برای سالم ماندن، مدیریت ذهن است و اگر بتوانیم افکار منفی را از ذهن خود دور کنیم، درصد مبتلا شدن به بیماری را به‌طور محسوسی کاهش داده‌ایم. کتاب بدن ذهن آگاه ابتدایی کار برای جایگزین کردن افکار منفی با افکار مثبت را «تکرار جملات مثبت و انرژی‌بخش» می‌داند. الن لنگر از ما می‌خواهد تا گاهی اوقات برای خود هدیه بخریم و برای رسیدن به رؤیا و آرزوهایمان، اهداف کوچکی را دنبال کنیم. درصورتی‌که باید برای کاری زحمت بکشیم، ابتدا ذهن خود را قانع کنیم تا بداند برای چه می‌کوشد و از زحمت خود راضی باشد؛ زیرا تلاشی که از روی اجبار انجام شود، به روحیه و جسم انسان آسیب می‌زند.

ذهن ما بیشتر از آنچه تصورش را می‌کنیم، فشارهای روحی را به شکل بیماری‌های گوناگون به بدنمان منتقل می‌کند. مثلاً اگر مدام احساس کنیم وقت کمی داریم و نمی‌توانیم همه‌ی کارهایی را که به ما محول شده است، به‌درستی انجام دهیم، عضلاتمان اغلب منقبض می‌شوند و بعد از مدت کوتاهی درد شدیدی را در دستان و گردن خود احساس می‌کنیم. الن جی لنگر به ما کمک می‌کند تا ذهن خود را مدیریت کنیم. اگر بتوانیم در تمامی لحظات بر خود مسلط باشیم و بدانیم که هیچ‌چیزی به‌اندازه‌ی سلامتی مهم نیست، راحت‌تر می‌توانیم آرامش را در روح و روان خود جاری سازیم. حتی اگر احساس می‌کنیم شغل یا رابطه‌ی عاطفی که در آن هستیم، بیشتر از اینکه مفید باشد، مضر است، نباید برای رها کردن آن دچار شک و تردید شویم. کتاب بدن ذهن آگاه از ما توقع ندارد تا به‌سرعت افکار خود را به ساحل آرامش برسانیم و صلح درونی را به دست آوریم، اما به ما توصیه می‌کند از همین حالا مدیریت ذهن را شروع کنیم. شاید این کار در ابتدا دشوار به نظر برسد؛ اما با پایبند بودن به رژیم غذایی خاص و مجال ندادن به افکار مخرب، سلامتی را برای جسم و روان ما به ارمغان می‌آوریم.

کتاب بدن ذهن آگاه با ترجمه‌ی علی سلامی و کیارش سلامی در انتشارات گویا به چاپ رسیده است.

نکوداشت‌های کتاب بدن ذهن آگاه

• این کتاب اثری قابل‌توجه و علمی است. تحقیقات الن لنگر نشان می‌دهد که افکار ما می‌تواند جسم ما را پر از انرژی و احساس جوانی کند. این کتاب به خوانندگان کمک می‌کند تا از پتانسیل ذهن خود برای بهبود وضعیتشان استفاده کنند. (دانیل اچ پینک، نویسنده)
• کتاب بدن ذهن آگاه نشان‌دهنده‌ی وحدت میان ذهن و بدن است. افرادی که به‌دنبال رویکردی جدید برای درمان بیماری‌ها هستند، باید از روش الن جی لنگر استفاده کنند. (مجله‌ی Publishers Weekly)
• الن لنگر در کتاب خود، نقش شگفت‌انگیز ذهن در تضعیف و یا تقویت سلامتی، که مهم‌ترین دارایی ماست، را نمایان می‌کند. (کارول اس دوک، نویسنده و روان‌شناس)
• ذهن یا بدن؟ کدام یک اهمیت بیشتری دارد؟ تحقیقات الن لنگر نشان می دهد که این دو نه‌تنها به هم مرتبط، بلکه در واقع یکی هستند و هماهنگی میان آن‌ها، ما را تندرستی و نشاط می‌رساند. (دن آریلی، نویسنده)

کتاب بدن ذهن آگاه برای چه کسانی مناسب است؟

برای یک‌لحظه به اعضای بدن خود توجه کنید. احساس ضعف و بی‌حالی دارید؟ حس می‌کنید وزنه‌ای سنگین روی سرشانه‌ها و گردنتان است؟ اگر جوابتان مثبت است، به شما تبریک می‌گوییم، زیرا جسم سالمی دارید، اما روح و روانتان تحت‌فشار است. کتاب بدن ذهن آگاه، به شما نشان می‌دهد که ریشه‌ی بسیاری از دردهای جسمی، فشارهای روانی است و می‌کوشد راه به‌دست‌آوردن سلامتی جسم و روانتان را بیابید. این کتاب برای عموم مرددم مناسب و کارساز خواهد بود.

در بخشی از کتاب بدن ذهن آگاه: راهی به سوی سلامت پایدار می‌خوانیم

چالش‌های جهانِ احتمالات بی‌پایان: زندگی در دنیایی از احتمالات بی‌پایان، مملو از چالش‌هایی است که ما را به‌سوی تجربه‌های نو و هیجان‌انگیز رهنمون می‌شود. گاه این چالش‌ها، ما را به وادی ناشناخته‌ها می‌برند، جایی که هنجارها و قوانین نانوشته جامعه به چالش کشیده می‌شوند. واژه «چالش» برای بسیاری، تداعی‌گر رنج و احتمال شکست است؛ اما اگر نگاهی عمیق‌تر به این مفهوم داشته باشیم، درمی‌یابیم که چالش، دروازه‌ای به‌سوی موفقیت و طعم واقعی زندگی است. لحظه‌ای که پس از عبور از چالش، نفس عمیقی می‌کشیم و از خود می‌پرسیم «حالا چه؟» نقطه عطفی در مسیر پیشرفت و تعالی ماست. به‌عنوان‌مثال، تصور کنید که در بازی گلف، هر بار با یک ضربه توپ را وارد سوراخ می‌کنید. در این صورت، بازی هیچ جذابیتی نخواهد داشت؛ زیرا عنصر چالش و تلاش از آن حذف شده است.

ما می‌توانیم هر کاری را به دو صورت انجام دهیم: ناقص و آگاهانه، یا کامل و ناآگاهانه. زمانی که بدون تفکر و تعمق عمل می‌کنیم، تجربه ما خالی و پوچ خواهد بود؛ بنابراین، شکست را باید به‌عنوان موفقیتی ناقص در نظر گرفت. تا زمانی که تسلیم نشویم، چیزی به نام شکست وجود ندارد.

سال‌ها پیش، در یک برنامه خبری، پیشنهادی برای مصاحبه با سالمندان ارائه کردم. ایده من این بود که از آن‌ها بپرسند چقدر دوست دارند زندگی بدون چالش داشته باشند، زندگی که در آن همه‌چیز برایشان انجام می‌شود. سپس دوربین به سمت خانه سالمندان می‌چرخید و نظرات آن‌ها را به تصویر می‌کشید؛ اما این پیشنهاد مورد قبول واقع نشد. حتی در آن زمان، من معتقد بودم که زندگی در خانه سالمندان باید چالش‌برانگیزتر باشد تا از بی‌فکری و رخوت ساکنین آن جلوگیری شود. چند سال پیش، سگ امدادی ما به نام پزو "Peso" غذایی را که برای مهمانان در اتاق نشیمن قرار داده بودیم، دزدید. او معمولاً سگ خوش‌رفتار و آرامی بود، اما آن شب، رفتاری غیرعادی از خود نشان داد. ما بلافاصله با او تشر رفتیم و همسرم تصمیم گرفت که پزو را به مدرسه فرمان‌برداری سگ‌ها ببرد.