کتاب نوسترومو

کتاب نوسترومو، راوی ماجراهایی از یک محدوده‌ی جغرافیایی خیالی است که سابقه‌ای طولانی از استبداد و درگیری دارد و انگار باز هم قرار است شاهد شورش جدیدی باشد. جوزف کنراد در این اثر که به عنوان یکی از بهترین رمان‌های او شناخته می‌شود، داستانی با تمرکز بر مضامینی چون استعمار و سرمایه‌داری را با بیانی پرکشش روایت می‌کند.

درباره‌ی کتاب نوسترومو

یک جمهوری خیالی در محدوده‌ی آمریکای جنوبی، که میان کوهستانی پوشیده از مه قرار گرفته و «کوستاگوئانا» خوانده می‌شود، مکان وقوع ماجراهایی‌ست که در کتاب پیش رو می‌خوانیم. کشوری که از لحاظ جغرافیایی بی‌شباهت به کلمبیای امروزی نیست، و معدن نقره‌ای که در آن واقع شده و ماجراهای پیرامون آن، سرچشمه‌ی بسیاری از وقایع رمان نوسترومو (Nostromo) است. «نوسترومو» یک دریانورد ایتالیایی‌تبار و کاریزماتیک است و به قدرت خارق‌العاده‌ی رهبری و شجاعت قابل‌توجهش شهرت دارد؛ مردی که مایه‌ی وحشت تمام دزدان شهر می‌شود. شاید کوستاگوئانا که همیشه شاهد جاه‌طلبی‌های سیاسی قدرتمندترها و فقر مردم همراه بوده، بالاخره با حضور نوسترومو رنگ آرامش را ببیند! شاید هم شورش‌ها از این محدوده جدایی‌ناپذیر باشند!

جوزف کنراد (Joseph Conrad) در این اثر که یکی از بهترین رمان‌های او به شمار می‌رود، به دنبال نشان دادن تاثیراتی‌ست که درگیر شدن با دنیای سیاست و قدرت، و اولویت دانستن منافع مادی بر ارتباطات انسان‌ها می‌گذارد. او توانسته به خوبی با شخصیت‌پردازی‌ها جامعه‌ای را به تصویر بکشد که با مشکلات عمیقی دست و پنجه نرم می‌کند که تمام آن، ناشی از استعمارگری‌هاست. معدن نقره‌ای که در رمان نوسترومو از آن یاد می‌شود و قدرتی که به واسطه‌ی سرمایه‌داری تماماً در اختیار مالک این معدن قرار گرفته، نشانه‌ی قابل‌توجهی از تمام وقایعی‌ست که مردم کوستاگوئانا از سر می‌گذرانند.

ایده‌ای که در نگارش این رمان الهام‌بخش کنراد بوده، در واقع به شخصیتی منفی و نامحبوب مرتبط می‌شده، در حالی که کنراد تصمیم می‌گیرد او را به فردی کاریزماتیک و دوست‌داشتنی تبدیل کند. کنراد در رابطه با یکی از ملوانان آمریکای جنوبی شنیده بوده که ملوان مردی پست و پر از ویژگی‌های اخلاقی منفی‌ست و عادت به دزدی نقره دارد و این دزدی‌ها را عامل ثروت خود می‌داند و حتی هنگام مستی، با افتخار چنین موضوعی را تعریف می‌کند. اما کنراد برخی از ویژگی‌های این ملوان حقیقی را در قهرمان محبوب داستانش جای داده و او را به عنوان فردی با خلق‌وخویی ویژه معرفی می‌کند.

تکنیک‌های استادانه‌ی کنراد برای داستان‌نویسی به خوبی در این اثر هم قابل مشاهده است و به شیوه‌ای خارق‌العاده توانسته مفاهیمی که ممکن است در زندگی خود از آن‌ها فرار کنیم را در قالب داستانی پرکشش برای ما روایت کند و از واقعیت‌هایی بگوید که ممکن است بسیاری از افراد آن‌ها را انکار کنند.

ماهیت مبهم خیر و شر و انتقال مفهوم تنهایی که مضمون اصلی بسیاری از آثار کنراد است، در این اثر هم به خوبی به چشم می‌خورد. تنهایی نوسترومو و تنهایی باقی کاراکترهای داستان که ناشی از اولویت قرار دادن منافع مادی و سیاسی، از سوی خودشان یا اطرافیان نزدیک آن‌هاست، کاملاً در داستان آشکار است. نوسترومو که به شخصیت سرآمد و قابل‌احترامی تبدیل شده، دائماً از سوی ثروتمندان و بزرگان به عنوان ابزاری برای پیشبرد امور شناخته می‌شود، اما این بهره‌برداری‌ها، آن شهرتی که در نظر داشته را برایش به ارمغان نمی‌آورند. او به جایی می‌رسد که خود را تنها دست‌مایه‌ی قدرتمندترها می‌بیند و احساس می‌کند زندگی خود را وقف هیچ کرده بوده است. احساسی که رنجش عمیق او را در پی دارد و او را به تنهایی و نابودی می‌رساند...

این اثر ارزشمند از جوزف کنراد، توسط سهیل سمی به فارسی برگردانده شده و به کوشش نشر ققنوس به چاپ رسیده است.

اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از کتاب نوسترومو

در سال 1996، سریال تلویزیونی ایتالیایی با اقتباس از نوسترومو تولید شد. این اثر توسط جان هیل (John Hale) اقتباس شده و توسط آلستر رید (Alastair Reid) برای BBC، Radiotelevisione Italiana، Televisión Española و WGBH Boston کارگردانی شده است. کلودیو آمندولا (Claudio Amendola) ایفای نقش نوسترومو را در این سریال بر عهده داشته است.

کتاب نوسترومو برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی این رمان را به دوستداران رمان‌های کلاسیک اجتماعی پیشنهاد می‌کنیم.

در بخشی از کتاب نوسترومو می‌خوانیم

در آن روز به یادماندنى که شورش به پا شد، بازوانش روى سینه این‌طور گره نشده بود. دستش روى لوله تفنگ، که دسته‌اش را روى آستانه در گذاشته بود، چفت شده بود. حتى یک‌بار هم سرش را بالا نیاورد تا به گنبد سفید فراز ایگروتا نگاه کند، ایگروتایى که پاکى خُنکش به نظر از سطح داغ زمین حذر مى‌کرد. طور غریبى دشت را برانداز مى‌کرد. در این گوشه و آن گوشه، ستون‌هاى بلند گرد و غبار آرام آرام فرو مى‌نشست. خورشید در آسمان بى‌ابر، مى‌درخشید و چشم را مى‌زد. از دور دسته‌هاى کوچک و بزرگ مردها، بى‌فکر و بى‌تأمل، به سرعت به پیش مى‌آمدند؛ و دنگ و دنگ نامنظم سلاح‌هاى گرم، انگار موج موج از هواى راکد و آتشین مى‌گذشتند و به گوش او مى‌رسیدند. بعضى مردان تنها، پاى پیاده و با استیصال مى‌دویدند. سواره‌ها به تاخت به سوى همدیگر مى‌رفتند، گرد هم مى‌گشتند و با سرعت از یکدیگر دور مى‌شدند. جورجو دید که یکى از آن‌ها افتاد، سوار و اسب هر دو، انگار با هم به دل ورطه‌اى بسیار عمیق تاخته بودند؛ و حرکات محسوس در آن صحنه پرجنب و جوش شبیه مراحل بازى‌اى خشونت‌آمیز بود که بر پهنه دشت با کوتوله‌هاى سواره و پیاده جریان داشت، کوتوله‌هایى که زیر کوهى که انگار تجسد غول‌آساى مفهوم سکوت بود، با حنجره‌هاى ریزشان فریاد مى‌کشیدند. تا آن زمان جورجو هرگز آن قسمت از دشت را تا آن حد آکنده از جریان پرتکاپوى حیات ندیده بود؛ با نگاه خیره‌اش نمى‌توانست تمام جزئیات آن صحنه را همزمان و در آن واحد ببیند؛ دستش را سایبان چشمانش کرد، تا عاقبت صداى رعدآساى سُم اسب‌ها او را به خود آورد.

سواران از محوطه محصور شرکت راه‌آهن گذر کرده بودند. حال، درست مانند گردباد پیش مى‌آمدند، و در امتداد خط پیش مى‌تاختند؛ خُره‌کشان، لگدزنان و جیغ‌کشان، گروهى از اسب‌هاى کَهَر و ابلق، قهوه‌اى، پشت طوسى، چشم‌ها خیره، گردن‌ها کشیده، سوراخ‌هاى دماغ سرخ، با دُم‌هاى بلند و مواج. به محض این‌که به روى جاده جست زدند، گرد و غبار غلیظ از زیر سُم‌هایشان بلند شد و در شش یاردى جورجو ابرى قهوه‌اى با شکل‌هاى مبهم گردن‌ها و کفل‌هاى اسب‌ها پیش غلتید و در گذر خود خاک زمین را به لرزه درآورد...