معرفی و دانلود کتاب اشباح مارکس: وضعیت دین، عمل سوگواری و بین الملل نوین

معرفی کتاب اشباح مارکس: وضعیت دین، عمل سوگواری و بین الملل نوین

جهان مدرن گمان می‌کرد با فروپاشی دیوارها، ایدئولوژی‌ها نیز به پایان رسیده‌اند و ارواح گذشته دیگر بازنمی‌گردند. کتاب اشباح مارکس نوشته‌ی ژاک دریدا، فیلسوف برجسته‌ی فرانسوی، این اطمینان را برهم می‌زند و نشان می‌دهد ایده‌ها و جنبش‌های تاریخی همچون اشباحی سرگردان در اکنون حضور دارند و مسئولیت‌های اخلاقی و فکری بیشماری را بر دوش ما می‌گذارند. ژاک دریدا با خوانشی ساختارشکنانه، میراث مارکس را به‌صورت جریانی زنده از پرسش و نقد روایت می‌کند و خواننده را به مواجهه‌ای عمیق با تاریخ، عدالت و آینده فرا می‌خواند.

درباره‌ی کتاب اشباح مارکس

کتاب اشباح مارکس (Specters of Marx) اثر ژاک دریدا (Jacques Derrida)، تلاشی بی‌همتا برای بازخوانی میراث مارکس در جهانی است که خود را به پایان تاریخ رسیده می‌داند و تصور می‌کند مارکسیسم دیگر توان توضیح و تغییر جهان را ندارد.

ژاک دریدا، فیلسوف فرانسوی و بنیان‌گذار واسازی، این کتاب را بر مبنای سخنرانی خود در کنفرانس 1993 در دانشگاه کالیفرنیا، ایروین شکل داد؛ کنفرانسی که در بستر فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و گسترش اقتصاد بازار آزاد، با حضور متفکرانی چون فوکویاما برگزار شد و موضوع «پایان تاریخ» و سرنوشت مارکسیسم را بررسی می‌کرد. اما ژاک دریدا در این بین مسیر دیگری در پیش گرفت؛ او به جای پذیرش قطعی پایان مارکسیسم، میراث مارکس را همچون اشباحی زنده و شبح‌وار نشان داد، حضوری مستمر که در تاریخ، سیاست و فرهنگ معاصر ادامه دارد و هرگز ناپدید نمی‌شود.

معرفی و تحلیل کتاب اشباح مارکس؛ بازخوانی میراث مارکس در اندیشه‌ی ژاک دریدا

ژاک دریدا کتاب اشباح مارکس، مفاهیم کلاسیک فلسفه و اقتصاد مارکس را با زبانی ساختارشکن و فلسفی تحلیل می‌کند و نشان می‌دهد چگونه شبح‌وارگی ایده‌ها و جنبش‌ها، مانند سایه‌ای بی‌زمان، همچنان بر حال حاضر تأثیر می‌گذارد. او با ارجاع به نمایشنامه‌ی هملت و مفهوم شبح پدر هملت، روابط میان گذشته و حال را به شکلی فلسفی، عمیق و دریدا‌گونه باز می‌کند و به منصه ظهور می‌گذارد؛ اینکه گذشته همچون میهمانی غایب، در اکنون حضور دارد و الزامات اخلاقی و سیاسی خود را همچنان تحمیل می‌کند. مارکسیسم، از منظر دریدا، مجموعه‌ای از پرسش‌ها، اشباح و ایده‌های زنده است؛ میراثی که نیازمند بازاندیشی، نقد و تعامل مستمر به دور از هرگونه پذیرش منفعلانه یا طرد کامل است.

هستی‌شناسی شبح‌وار در اندیشه‌ی دریدا

یکی از مفاهیم محوری کتاب فلسفی اشباح مارکس، «هستی‌شناسی شبح‌وار» است؛ مفهومی که نشان می‌دهد اندیشه‌ی مارکس در قالب حضوری نامرئی اما اثرگذار در سیاست و اقتصاد معاصر ادامه می‌یابد. دریدا با تمرکز بر زبان، ترجمه و تفاوت میان روح و شبح، نشان می‌دهد مفاهیم مارکسی همواره میان گذشته و آینده در نوسان‌اند و معناهای آن‌ها در زمان حال شکل می‌گیرند. این رویکرد، مارکسیسم را به عرصه‌ای اخلاقی و سیاسی پیوند می‌زند که در آن پرسش از عدالت، مسئولیت و آینده، همچنان زنده و گشوده باقی می‌ماند.

اشباح مارکس دریدا فراتر از فلسفه‌ی سیاسی صرف، کتابی است درباره‌ی مسئولیت، عدالت، میراث و تعامل با تاریخ و آینده. ژاک دریدا از خواننده دعوت می‌کند تا از طریق بازنگری انتقادی نسبت خود با اندیشه‌های گذشته، تاریخ را بفهمد و نسبت خود با آینده را نیز بازتعریف کند. او نشان می‌دهد که اشباح، چه در قالب ایدئولوژی‌ها، چه در مفاهیم اقتصادی و چه در میراث فرهنگی، همواره حضور دارند و هرگونه بی‌توجهی به آن‌ها می‌تواند بازتولید بی‌عدالتی‌های سیستماتیک را به همراه آورد.

عدالت، مسئولیت و سیاست در فلسفه‌ی ژاک دریدا

اشباح مارکس اثری است که فلسفه، تاریخ و سیاست را به یکدیگر پیوند می‌دهد و خواننده را در میانه‌ی تعامل با گذشته، حال و آینده می‌گذارد. ژاک دریدا میراث مارکس را به‌عنوان جریانی زنده و پرسش‌برانگیز معرفی می‌کند که خواننده را به مواجهه با مسئولیت اخلاقی و اجتماعی دعوت کرده و نشان می‌دهد که اشباح همواره در کنش، نقد و بازآفرینی اندیشه‌های انسانی حضور دارند. این کتاب با ترجمه‌ی نادر خسروی از نشر چرخ، بازتابی از وسعت اندیشه‌ی دریدا و پیچیدگی فلسفه‌ی معاصر است و همچنان نقطه‌ی آغاز مباحث عمیق درباره‌ی عدالت، تاریخ و سیاست در فلسفه پست‌مدرن به شمار می‌رود.

نکوداشت‌های کتاب اشباح مارکس

• اهمیت این اثر در میان آثار ژاک دریدا نمی‌توان دست‌کم گرفته شود… این همان متنی است که پژوهشگران برای فهم سیاست‌های واسازی به آن مراجعه می‌کنند. (Southern Humanities Review)
• یکی از بهترین کتاب‌های ژاک دریدا... او صریح‌تر از قبل، سیاست و تاریخ را به عنوان مضامین خود در نظر گرفته است. (نیو استیتسمن)
• ژاک دریدا که همیشه مردی چپ‌گرا بود، تنها زمانی احساس کرد که می‌تواند این کتاب را بنویسد که کمونیسم شوروی فروپاشیده بود، زیرا به گفته‌ی او، در آن زمان احتمال سوءتفاهم در مورد حمایتش از مارکس کمتر بود. (گاردین)
• دریدا تفسیری تحریک‌آمیز و در عین حال دقیق و پُربینش از مارکس ارائه می‌دهد. او به‌طور قانع‌کننده نشان می‌دهد که مارکس توسط تاریخ تسخیر شده و می‌کوشد آن را به پایان برساند. (RRPE)

کتاب اشباح مارکس برای شما مناسب است اگر

• به فهم تحولات سیاسی و اجتماعی معاصر علاقه‌مند هستید.
• آثار ژاک دریدا و فلسفه پست‌مدرن را دنبال می‌کنید.
• به فلسفه سیاسی و نظریه انتقادی علاقه‌مند هستید و دغدغه‌ی عدالت، مسئولیت اجتماعی و اخلاقیات را دارید.
• پژوهشگر یا دانشجوی علوم انسانی و اجتماعی هستید و می‌خواهید میراث مارکس و مارکسیسم را بازخوانی کنید.
• می‌خواهید نسبت خود با میراث فکری و ایدئولوژیک گذشته را مورد بررسی و تحلیل قرار دهید.

در بخشی از کتاب اشباح مارکس: وضعیت دین، عمل سوگواری و بین الملل نوین می‌خوانیم

این {خوراک آخرالزمانی} چه‌قدر قوام آمده بود؟ چه مزه‌ای داشت؟ از یک سو، خواندن یا تحلیل آثار کسانی بود که می‌توان ایشان را کلاسیک‌های پایان‌گرا نامید. اینان آثار مرجع مربوط به آخرالزمان مدرن را پدید آوردند (پایان تاریخ، پایان انسان، پایان فلسفه، هگل، مارکس، نیچه، هایدگر، به همراه پیوست‌های کوژِوی‌شان و البته پیوست‌های خود کوژو). از سوی دیگر (و این از آن‌چه گفتیم جدا نیست)، این چیزی بود که ما که برخی‌مان مدت‌ها بود دیگر پنهانش نمی‌کردیم از وحشت تمامیت‌خواهانه‌ در همه‌ی کشورهای بلوک شرق، از همه‌ی فجایع اجتماعی‌ اقتصادی برآمده از بوروکراسی شوروی، از استالینیسمِ گذشته و استالینیسم جدیدی که در حال وقوع بود آگاه بودیم (تقریباً از محاکمه‌های مسکو تا سرکوب در مجارستان، بگذریم از فجایع بسیار گسترده‌تر). بی‌گمان آن‌چه به آن واسازی می‌گویند در چنین محیطی پرورش یافت و نمی‌توان چیزی از این دوره‌ی واسازی را به‌ویژه در فرانسه درک کرد مگر آن‌که این مخمصه و گرفتاری تاریخی را در نظر گرفت. در نتیجه، برای کسانی که من هم با آن‌ها در این دوره‌ی خاص، در این تجربه‌ی دوگانه و یکه (توأمان فلسفی و سیاسی) سهیم بودم، برای ما، به‌جرئت می‌گویم که این خودنمایی رسانه‌ایِ گفتمان رایج درباره‌ی پایان تاریخ و واپسین انسان، بیش‌تر، به نابهنگامی‌ای ملال‌آور می‌مانَد. لااقل تا حدی مشخص، که بعداً باید روشن کنیم دقیقاً تا کجا. به‌علاوه، چیزی از این ملال‌آوری در بدنه‌ی چشم‌گیر‌ترین فرهنگ‌های امروز هم به چشم می‌خورد: در آن‌چه می‌شنویم، می‌خوانیم و می‌بینیم؛ در آن‌چه بیش از همه در پایتخت کشورهای غربی رسانه‌ای می‌شود. اما کسانی که خود را با شادی‌ای از سر شوروشوق جوانی به دست این گفتمان سپرده‌اند به دیررسیده‌ها می‌مانند؛ تا حدی که گویی بعدِ از دست ‌دادن آخرین قطار، باز هم می‌شد سوار قطار دیگری شد و باز هم عاقبت دیر به پایان تاریخ رسید.

فهرست مطالب کتاب

پیش‌گفتار مترجم فارسی
مقدمه‌ی برگزارکنندگان کنفرانس
یادداشتی بر متن
اهداییه
سرآغاز
1: فرمان‌های مارکس
2: هم‌دستی مارکسیسم
3: فرسودگی‌ها (تابلوِ یک جهان جاودان)
4: به نام انقلاب، سنگربندی دوگانه («تاریخ ناخالصِ ناخالص اشباحِ» ناخالص)
5: ظهور امر نامرئی: «چشم‌بندی» پدیدارشناختی
یادداشت‌ها
پیوست‌ها
پیوست 1: واسازی همچون نقد اجتماعی: دریدا در باب مارکس و نظم نوین جهانی
پیوست 2: مروری بر اشباح مارکس، هارو ماس
پیوست 3: منابع مترجم در ترجمه‌ی اشباح مارکس
نمایه