کتاب پایان یک آغاز: گروه ژیگا ورتوف 1976- 1967 (ژان لوک گدار و ژان پی‌یر گورن)

معرفی کتاب پایان یک آغاز: گروه ژیگا ورتوف 1976- 1967 (ژان لوک گدار و ژان پی‌یر گورن)

اردوان تراکمه و کیانوش اخباری در کتاب پایان یک آغاز به یکی از رادیکال‌ترین دوره‌های کاری ژان لوک گدار، فیلم‌ساز بزرگ سینمای موج نوی فرانسه پرداخته‌اند. نویسندگان این کتاب با گردآوری چندی از بهترین مقاله‌های نوشته شده پیرامون آثار تولیدی گدار، ژان پی‌یر گورن و گروه فیلم‌سازی آن‌ها به اسم ژیگا ورتوف، تصویری دقیق و چندلایه از پیوند سینما، سیاست و تجربه‌های ساختارشکنانه‌ی فرمی این دو کارگردان ارائه کرده‌اند.

درباره‌ی کتاب پایان یک آغاز

کتاب پایان یک آغاز اثر اردوان تراکمه و کیانوش اخباری، به یکی از دوره‌های پرتلاطم و پرحاشیه‌ی کارنامه‌ی کاری یکی از درخشان‌ترین کارگردان‌های سینمای مدرن می‌پردازد. ژان لوگ گدار، از چهره‌های محوری سینمای موج نوی فرانسه، در سال‌های 1967 تا 1976 با همکاری ژان پی‌یر گورن، دست به تاسیس گروه فیلم‌سازی ژیگا ورتوف زد و کوشید با خلق فیلم - مقاله‌هایی اندیشمندانه، نسبت سینما را با سیاست، ایدئولوژی و رخدادهای جهان معاصر از نو تعریف کند.

در این دوره، سینما دیگر صرفا ابزار روایت، سرگرمی یا بیان شخصی نیست، بلکه به میدان مبارزه‌ی نظری، سیاسی و زیبایی‌شناختی تبدیل می‌شود. کتاب پایان یک آغاز اثر اردوان تراکمه و کیانوش اخباری، با گردآوری و تحلیل متونی مهم درباره‌ی سینمای سیاسی ژان لوک گدار، نشان می‌دهد که بهترین فیلم‌های او در این سال‌ها چگونه میان ایده‌های مارکسیسم، مائوئیسم، برشت، آلتوسر، رانسیر، بدیو و مسئله‌ی تولید تصویر حرکت می‌کنند.

سیاست در دل فرم سینمایی

ژیگا ورتوف نام کارگردان مستند مردی با دوربین فیلم‌برداری، محصول سال 1929 شوروی است؛ اثری که بسیاری آن را یکی از درخشان‌ترین مستندهای ساخته شده در تاریخ سینما می‌دانند و گدار و ژان پی‌یر گورن با انتخاب نام او برای گروه فیلم‌سازی خود، می‌خواستند نسبتشان را با سنت سینمای انقلابی، مستندنگاری سیاسی و نقد سینمای تجاری آشکار کنند.

کتاب پایان یک آغاز: گروه ژیگا ورتوف 1967- 1976 (ژان لوک گدار و ژان پی‌یر گورن) اثر اردوان تراکمه و کیانوش اخباری با پرداخت به تجربه‌ی فیلم‌سازی جمعی گدار در گروه ژیگا ورتوف، ایده‌های فکری و فلسفی گدار و فیلم‌های سیاسی او را تحلیل و بررسی می‌کنند؛ تجربه‌ای که این کارگردان سینمای فرانسه قصد داشت به‌واسطه‌ی آن با سینمای مولف، سینمای بورژوایی، روایت کلاسیک و حتی جایگاه سنتی فیلم‌ساز در مقام خالق اثر قطع رابطه کند.

فیلم‌های ژان لوک گدار و سینما به‌مثابه‌ی سلاح تئوریک

مقاله‌های متعدد کتاب پایان یک آغاز، سینمای مارکسیستی و سیاسی گدار در این سال‌ها را به تحلیل‌هایی ایدئولوژیک تقلیل نمی‌دهد و نگاهی یک‌سویه به مضامین و محتوای آثار او ندارد؛ بلکه نشان می‌دهد که این دغدغه‌ی فکری فراتر از ساحت ذهنی و مفهومی، خود را در فرم، مونتاژ، صدا، شیوه‌ی تولید، رابطه‌ی کلمه و تصویر و حتی جایگاه تماشاگر و نسبت او با فیلم نشان می‌دهد.

آثار ژان لوک گدار چندی از بهترین فیلم‌های موج نو فرانسه هستند و تاثیر ساختارشکنی مدرنیستی گدار و دوستانش در سال‌های اوج سینمای موج نوی فرانسه، فراتر از خلق چند اثر درخشان بود؛ رد تاثیر این کارگردانان جوان را تا امروزه و در آثار فیلم‌سازان بزرگی چون میشائیل هانکه و لارس فون تریه می‌توان دنبال کرد. اندیشمندانی که اگر ساختارشکنی‌های فرمی و روایی گدار نبود، شاید هیچ‌وقت سینمایی با این غنای وجودی خلق نمی‌کردند.

کتاب پایان یک آغاز و رویای سینمای انقلابی گدار

دانلود کتاب پایان یک آغاز به شما نشان می‌دهد که گدار و گورن در این دوره چگونه تلاش کردند که ارتباطی عمیق و بنیادین میان تصویر متحرک سینما و تفکر ایدئولوژیک و دغدغه‌ی سیاسی ایجاد کنند و از راه فیلم‌سازی، چه پشت‌صحنه و چه جلوی صحنه، بیانیه‌هایی فلسفی و سیاسی عرضه کنند.

فیلم‌سازی برای گدار و گورن فقط تولید اثر سینمایی نبود، بلکه راهی برای طرح بیانیه‌هایی فلسفی، سیاسی و انتقادی در برابر جهان معاصر بود. خرید کتاب پایان یک آغاز به مخاطب کمک می‌کند تا این دوره‌ی پیچیده و رادیکال را بهتر بشناسد. این اثر توسط تراکمه و کیانوش اخباری گزینش و گردآوری شده و انتشارات علمی و فرهنگی آن را منتشر کرده است.

کتاب پایان یک آغاز برای شما مناسب است اگر

• به سینمای موج نوی فرانسه علاقه دارید و می‌خواهید یکی از پیچیده‌ترین و سیاسی‌ترین دوره‌های کاری ژان لوک گدار را بهتر بشناسید.
• به سینمای فرانسه فقط از منظر تاریخ سینما یا کارگردانان مشهور نگاه نمی‌کنید و برایتان نسبت سینما با سیاست، ایدئولوژی و نظریه اهمیت دارد.
• می‌خواهید پیرامون فیلم مارکسیستی و آثاری همچون زن چینی، باد خاور، همه چیز روبه‌راه است و اینجا و جاهای دیگر، خوانشی عمیق و جدی داشته باشید.

در بخشی از کتاب پایان یک آغاز: گروه ژیگا ورتوف 1976- 1967 (ژان لوک گدار و ژان پی‌یر گورن) می‌خوانیم

اغلب ادعا می‌کنند که بین سال‌های 1967 و 1974 گدار با ارزیابی نادرستی از اوضاع اجتماعی و سیاسی فعالیت می‌کرد و در فیلم‌هایش چیزی هم‌ردیف «تروریسم» خلق می‌کرد. بنابر این ادعا، او هم با بر هم زدن سازوکارهای فرمال سینمای داستانی و هم با جانبداری از تعهد ایدئولوژیک سیاسی چنین می‌کرد [1]. در اینجا می‌خواهم این ایده را بررسی کنم که فیلم‌های این دوران گدار چیزی فراتر از بیانیه‌های سیاسی یا تجربه‌های فرمال ضدداستانی هستند. واکنش این فیلم‌ساز به حال وهوای پرشور سیاسی غالب بر دورانی که او در بازنگری، سال‌های «چپ‌گرایی» خویش می‌نامید مبتنی بر الگویی سینمایی به سیاق مارکسیست - لنینیستی بود. گدار، از طریق این الگو، به وارسی نقش هنر و هنرمندان و رابطۀ آن‌ها با واقعیت موجود پرداخت. او این مسائل را در سه حوزه بررسی کرد: سیاست، زیبایی‌شناسی و نشانه‌شناسی. کارنامۀ او بین سال‌های 1967 تا 1974 شامل تولید آثار گروهی با گروه ژیگا - ورتوف (DVG) تا تاریخ انحلال آن در سال 1972 است و به همکاری او با آن ماری میه‌ویل در چارچوب کمپانی سون‌ایماژ (صدا و تصویر) منتهی می‌شود، کمپانی تولید فیلم جدیدی که به عنوان پروژۀ «روزنامه‌نگاری سمعی - بصری» در سال 1973 تأسیس شد.

دوران چپ‌گرایی گدار را می‌توان با دو اشارۀ او به سایر هنرمندان متعهد سیاسی طبقه‌بندی کرد. در فیلم دوربین چشم، که سهم او در فیلم گروهی دور از ویتنام (1967) بود، گدار به آندره برتون اشاره می‌کند. بعد در اینجا و جاهای دیگر، فیلمی که گدار به اتفاق آن ماری میه‌ویل در سال‌های 1970 - 1974 ساخت، او از گرنیکا اثر پیکاسو (1937) نام می‌برد. این اشارات به تشریح سال‌های گرایش به چپ گدار کمک می‌کند. در اولی، گدار موضعی همسو با حزب کمونیست فرانسه و استفادۀ ابزاری آن‌ها از هنر تحت لوای آرمان سیاسی را (به ‌غلط) به برتون نسبت می‌دهد -- آنچه آن را «افشای هدفمند» می‌نامیم.

فهرست مطالب کتاب

سپاسگزاری
مقدمه
پیش از آغاز
سخن گفتن با هوا: در باب «مدرسۀ» گروه ژیگا - ورتوف (اردوان تراکمه و کیانوش اخباری)
بخش نخست: آغاز از آغاز
سیاست گدار پیش از دوره فیلم‌های سیاسی‌اش آلفاویل، ساخت امریکا (رایان بابولا؛ ترجمه صالح نجفی)
رنگ سرخ چینی: سیاست گدار (ژاک رانسیر؛ ترجمه صالح نجفی)
گدار و ضدسینما: باد خاور (پیتر وولن؛ ترجمه فرزام امین صالحی)
سیاست چپ گدار و گورن، 1967 تا 1972 (ژولیا لوساژ، ترجمه سارا دهقان و تایماز افسری)
بخش دوم: پداگوژی
بین تعهد هدفمند و سینمای متعهد: فیلم‌سازی چریکی ژان لوک گدار (1967- 1974)
تروریزه/ تئوریزه (پداگوژی گداری) (سرژ دَنه؛ ترجمۀ مهدیس محمدی)
پول، مبارزه‌جویی، تعلیم و تربیت: گدار 1967 - 1972 (آلبرتو توسکانو؛ ترجمۀ صالح نجفی)
بخش سوم: پایان یک آغاز
همه ‌چیز روبه راه است و مشت در برابر مشت: سینمای رادیکال فرانسه در بستر آن (ژولیا لوساژ؛ ترجمۀ آلما بهمن‌پور)
از جهان‌سوم‌گرایی تا امپراتوری: ژان لوک گدار و مسئلۀ فلسطین (اِرمگارد امل‌هاینتس؛ ترجمۀ فرید دبیرمقدم)
پایان یک آغاز: یادداشتی بر همه چیز روبه راه است (ژان لوک گدار و ژان پی‌یر گورن، 1972) (آلن بدیو؛ ترجمۀ کیانوش اخباری)
بخش چهارم: سینما سلاح تئوریک
مانیفست گروه ژیگا - ورتوف
فیلم سازی و تاریخ (مصاحبه با ژان پی‌یر گورن، ترجمه اردوان تراکمه و آرش طالبی)
پیش درآمد ویراستاران
باد خاور (ژان لوک گدار، ژان پی‌یر گورن، سرجیو بازینی، دنیل کوئن بندیت و دیگران؛ ترجمه فرید دبیر مقدم)
بخش پنجم: سخن گفتن با هوا
ولادیمیر و رُزا: یک تک نگاری (کیانوش اخباری)
منطق پداگوژیکی گدار و گورن (اردوان تراکمه)
باد خاور یا گدار و روشا در «تقاطع» (جیمز روی مک‌بین؛ ترجمه اردوان تراکمه)
پس از پایان
پیش به سوی «تولید فلسطینی» دستورالعملی برای فیلم‌سازی (اردوان تراکمه و کیانوش اخباری)
منابع
تصاویر