کتاب بندگان مشتاق سرمایه: اسپینوزا و مارکس در باب میل

فردریک لوردون در کتاب بندگان مشتاق سرمایه با نگاهی انتقادی در پی پاسخ به این پرسش است که چرا آدم‌ها با وجود فشار، فرسودگی و نابرابری، همچنان در نظام سرمایه‌داری مشارکت می‌کنند و حتی گاهی به آن تن می‌دهند. این اثر جسورانه با خوانشی ماتریالیستی از اخلاق اسپینوزا، در پی تکمیل پاسخ‌های ناتمام مارکس به پرسش‌هایی از این قبیل است و تلاش می‌کند تا اشکال معاصر بردگی را برای مخاطبان به تصویر بکشد.

درباره‌ی کتاب بندگان مشتاق سرمایه

فردریک لوردون (Feredric Lorden) در کتاب بندگان مشتاق سرمایه (Willing Slaves Of Capital) به بررسی رابطه‌ی بین قدرت سرمایه و هویت فردی می‌پردازد و نگاهی انتقادی به جامعه‌ی مصرف‌گرای امروزی دارد؛ جامعه‌ای که انسان‌ها را با خواست و تمایل خودشان به بندگی و بردگی گرفته است. این همان‌جایی است که مفهوم بردگی مشتاقانه مطرح می‌شود و این اثر به‌خوبی آن را توضیح می‌دهد و تحلیل می‌کند. نویسنده با حفظ نگاه انتقادی در سراسر متن و از طریق تحلیلی فلسفی، خواستار بازنگری در ساختارهای موجود در جوامع سرمایه‌داری است.

فردریک لوردون در کتاب بندگان مشتاق سرمایه موضوعی را مطرح می‌کند که مارکس سال‌ها قبل در قلب مارکسیسم در تلاش بود تا پاسخی به آن دهد؛ این پرسش که: «چرا کارگران بیش از آنکه در راه آزادی خویش تلاش کنند، برای سرمایه کار می‌کنند؟»؛ پاسخی که به نظر می‌رسد دیگر کامل نیست یا حداقل کارکرد خود را در جهان امروز از دست داده است. با نگاهی به جوامع مصرف‌گرا و سرمایه‌داری امروز، به‌خوبی می‌توان دید که افراد تحت تأثیر استراتژی‌های روانی، چگونه به‌شکل ناخودآگاه در چرخه‌ی کار مداوم و مصرف بی‌پایان گرفتار شده‌اند؛ چرخه‌ای فرساینده که گریز از آن دشوار است و افراد با اشتیاق به آن تن می‌دهند.

اسپینوزا و کمک به حل مسئله‌ی بندگان مشتاق سرمایه

فردریک لوردون در کتاب بندگان مشتاق سرمایه برای پاسخ به پرسش اصلی خود به سراغ فلسفه‌ی اخلاق و نظریه‌ی عواطف اسپینوزا می‌رود. او نشان می‌دهد که انسان‌ها فقط با اجبار بیرونی به کار تن نمی‌دهند، بلکه میل‌ها، امیدها و ترس‌هایشان نیز در مسیر منافع سیستم جهت‌دهی می‌شود و معتقد است سرمایه‌داری معاصر با دستکاری عواطف و همسو کردن خواسته‌های فردی با اهداف خود، رضایتی درونی در کارگر ایجاد می‌کند.

فردریک لوردون با تحلیل این فرآیند روانی به ما یادآوری می‌کند که چگونه میل طبیعی انسان به بقا و شادکامی، به ابزاری برای بازتولید داوطلبانه‌ی سلطه تبدیل می‌شود. اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از بحث نظام سرمایه‌داری و روانشناسی انسان در این چرخه داشته باشید، خرید کتاب بندگان مشتاق سرمایه و مطالعه‌ی آن می‌تواند اطلاعات جامعی در اختیار شما قرار دهد.

کتاب بندگان مشتاق سرمایه را فواد حبیبی و امین کرمی به فارسی برگردانده‌اند و انتشارات علمی و فرهنگی کار چاپ و نشر آن را بر عهده داشته است.

نکوداشت‌های کتاب بندگان مشتاق سرمایه

• این کتاب جاه‌طلبانه اما همواره شفاف، هدفش بازتعریف و گشودن دوباره‌ی چارچوب مفهومی سرمایه‌داری است. (روزنامه‌ی لوموند)
• این اثر یک سفر آغازین به سوی کمونیسم است. افقی که باید با پایداری و مداومت در پی آن بود، نه وضعیتی که از پیش به طور قطعی به دست آمده باشد. (روزنامه‌ی لومانیته)

کتاب بندگان مشتاق سرمایه برای شما مناسب است اگر

• به حوزه‌های جامعه‌شناسی، اقتصاد و فلسفه علاقه‌مندید و کنجکاوید بدانید این عناوین چگونه در یک سرفصل کنار هم جمع می‌شوند.
• می‌خواهید رابطه‌ی میان کار، میل، قدرت و اطاعت را در جهان سرمایه‌داری از زاویه‌ای تحلیلی و متفاوت بخوانید.
• به دنبال خوانش متنی انتقادی و فلسفی از جامعه مصرفی امروز هستید.

در بخشی از کتاب بندگان مشتاق سرمایه: اسپینوزا و مارکس در باب میل می‌خوانیم

در پارادیم ضمنی نقدینگی، ارباب میل دیگر هیچ محدودیتی را بر حرکات استراتژیک خویش برنمی‌تابد و پذیرای این ایده شده که زین پس دیگری را به حساب نیاورد. برای مثال اخراج به‌عنوان امری مورد نیاز باید به گزینه‌ای «طبیعی» بدل شود؛ به‌عبارتی همچون حقانیتی بدیهی؛ درست همچون میل که از طریق خودمداری عجین‌گشتۀ کُناتوس بدین سو هدایت شده است که تمامی مقتضیات خویش را از آنجایی که مقتضیاتش هستند «طبیعی» تلقی کند. ارباب میل‌ها اعتنایی ندارند که نمی‌توان این داعیه را تعمیم داد؛ اما چه کسی اهمیت می‌دهد؟

تمام ساختار سرمایه‌داری معاصر به آن‌ها اجازه می‌دهد به آن میدان دهند. دیگر هیچ چیزی برای محدود کردن تحمیل یک‌جانبۀ سرمایه وجود ندارد، نه حتی (به‌ویژه) مقررات اخلاقی یا اعتباری به‌منزلۀ هتک‌حرمت‌های شادمانه‌ای که شور و شعف‌های سرمایه خود مبین آن است. خودمداری کُناتوس، هنگامی که از نبودِ توازنی مطلوب در قدرت بهره می‌برد، ناگزیر به سوء استفاده منجر می‌شود؛ چراکه این میلی منفرد و مجزا نیست که در تعقیب ابژه‌ها با وسایل خویش باشد؛ بلکه قسمی ارباب میل است؛ میلی درآویخته با قوای عملی غیر از آنِ خویش، درون روابط مشترکی که میل مزبور در پی تغییر شکل آن به روابط فرمان‌برداری است. اگر ساختارهایی که این رابطۀ سلسله‌مراتبی را سازمان می‌دهند تعادل قدرت را به درجه‌ای تغییر دهند که دیگر هیچ محدودیتی بر اَعمال قدرتِ مسلط اِعمال نشود، (یعنی) با روا دانستن تمامی ابراز وجودهای یک‌جانبه، (آن گاه) سلطه به خودکامگی بدل می‌شود.