کتاب رویدادنگاری ضد سرمایه داری اثر دیوید هاروی از نشر افکار

کتاب رویدادنگاری ضد سرمایه داری اثر دیوید هاروی مجموعه‌ای از تحلیل‌های او پیرامون وضعیت سرمایه‌داری در دوران معاصر است. نویسنده به‌جای آنکه سرمایه‌داری را صرفا به‌عنوان یک نظام اقتصادی بررسی کند، آن را ساختاری گسترده می‌بیند که مناسبات اجتماعی، سیاسی، بازار کار و شیوه‌ی زندگی روزمره را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. به این خاطر، او با رویکردی مارکسیستی تلاش دارد تا سازوکارهای شکل‌دهنده به وضعیت کنونی و بحران‌های حاصل از آن را مورد نقد و بررسی قرار دهد.

درباره‌ی کتاب رویدادنگاری ضد سرمایه داری

دیوید هاروی در کتاب حاضر با تکیه بر اندیشه‌های کارل مارکس و مفاهیمی مانند انباشت سرمایه، ارزش اضافی و مناسبات طبقاتی، به نقد سرمایه‌داری معاصر و به‌ویژه نئولیبرالیسم می‌پردازد. او نئولیبرالیسم را پروژه‌ای طبقاتی می‌داند که با خصوصی‌سازی، تضعیف اتحادیه‌های کارگری و کاهش محدودیت‌های بازار، به افزایش تمرکز ثروت و قدرت و تشدید نابرابری اقتصادی و طبقاتی منجر شده است.

نویسنده در ادامه‌ی کتاب رویدادنگاری ضد سرمایه داری با تکیه بر اقتصاد سیاسی مارکس، توضیح می‌دهد که سرمایه‌داری برای تداوم خود به رشد و انباشت مداوم سرمایه وابسته است. فرایندی که از نگاه او، زمینه‌ی شکل‌گیری بحران‌های اقتصادی را نیز فراهم می‌کند. دیوید هاروی گسترش اعتبار و بدهی را یکی از راه‌های حفظ این چرخه معرفی می‌کند و بحران مالی سال 2008 را نیز نمونه‌ای واضح از آشکار شدن تناقض‌های این وضعیت می‌داند.

خوانشی مارکسیستی از اقتصاد سیاسی

کتاب رویدادنگاری ضد سرمایه داری را نمی‌توان اثری بی‌طرف در حوزه‌ی اقتصاد سیاسی دانست. هاروی از موضع ایدئولوژیکی برآمده از سنت فکری جریان چپ، به موضوعات مورد بحث در کتاب نگاه می‌کند. این رویکرد از یک سو به این اثر انسجام و جهت مشخصی بخشیده، اما از سوی دیگر باعث می‌شود دیدگاه‌های رقیب درباره‌ی عملکرد بازار، نابرابری و دلایل شکل‌گیری بحران‌های اقتصادی کمتر مورد توجه قرار بگیرند و با نقد و تحلیلی غالبا یک‌سویه طرف باشیم.

این جهت‌گیری در نقد نئولیبرالیسم بیشتر به چشم می‌آید. در تحلیل‌های دیوید هاروی، پیامدهای منفی بازار آزاد، بسی پررنگ‌تر از نقش مفید رقابت، مالکیت خصوصی و مبادله‌ی آزاد در افزایش نوآوری، بهره‌وری و حق انتخاب افراد مطرح می‌شوند. به همین دلیل، نتیجه‌گیری‌های او بیش از آنکه حاصل مقایسه‌ی دیدگاه‌های مختلف اقتصادی برای رسیدن به جامعیت و نتیجه‌گیری اثربخش باشند، از همان چارچوب مارکسیستی اولیه‌ی رایج پیروی می‌کنند.

خرید کتاب رویدادنگاری ضد سرمایه داری شما را با اثری مواجه می‌کند که تلاش دارد با انگشت گذاشتن بر سویه‌های منفی سرمایه‌داری و نئولیبرالیسم اقتصادی، از نقش منفی آن در افزایش نابرابری طبقاتی و اقتصادی، پرده بردارد. ولی، یک‌سویه بودن دیدگاه دیوید هاروی در پرداخت به مسائل، سبب شده تا این اثر بیشتر بازتاب یک نقد مارکسیستی از سرمایه‌داری باشد تا بررسی‌ای جامع از دیدگاه‌های موافق و مخالف بازار آزاد. مریم وحدتی و حسین رحمتی این کتاب را به فارسی ترجمه کرده‌اند و نشر افکار جدید آن را منتشر کرده است.

نکوداشت‌های کتاب رویدادنگاری ضدسرمایه‌داری

• دیوید هاروی برای من و برای تمام کسانی که عمیقا خواهان برقراری نظمی عادلانه در جهان‌اند، الهام‌بخش است. او یکی از تیزبین‌ترین و هوشمندترین متفکرانی است که جنبش ترقی‌خواه به خود دیده است. (اون جونز، نویسنده‌ی انگلیسی و فعال سیاسی جناح چپ)
• هاروی در حوزه‌ی تخصصی خود انقلابی به پا کرد و الهام‌بخش نسلی از روشنفکران رادیکال شد. (نائومی کلاین، نویسنده‌ی کانادایی)

کتاب رویدادنگاری ضد سرمایه داری برای شما مناسب است اگر

• به نقد سرمایه‌داری و نئولیبرالیسم از دیدگاهی مارکسیستی علاقه دارید.
• می‌خواهید دیدگاه دیوید هاروی درباره‌ی رشد و انباشت سرمایه را بهتر بشناسید.
• دوست دارید با دیدگاه صریح و انتقادی چپ‌گرایانه‌ای پیرامون بازار آزاد آشنا شوید.

در بخشی از کتاب رویدادنگاری ضد سرمایه داری می‌خوانیم

شرکت اپل در 2 ژانویه 2019، پس از بسته‌شدن بازار سهام، اعلام کرد این شرکت نتوانسته است به اهداف فروش خود دست یابد، به‌ویژه در چین. بلافاصله پس از اعلام این خبر، سهام شرکت به‌شدت سقوط کرد (نزدیک 6 درصد) و روز بعد، بازار سهام، که پیش‌تر ضرر هنگفتی دیده بود، 2/5 درصد دیگر کاهش یافت. جالب اینکه ریشۀ مشکل به فروش کامپیوتر اپل در چین برمی‌گشت. البته کامپیوترهای اپل در چین ساخته می‌شوند، اما اپل بازار چشم‌گیری نیز در چین دارد. تفسیر رسمی از مشکل عمدتاً این بود: بازار مصرف چین به دلایل متعددی آب می‌رود و دلیل اصلی‌اش جنگ تعرفه‌ای ترامپ است. اما دلیل دیگر، که در گزارش‌های بعدی به‌شکلی جزئی‌تر بیان شد، رکود در بازار مصرف چین بود.

اما وقتی نگاهی دقیق‌تر به موضوع می‌اندازیم، درمی‌یابیم که محبوبیت کامپیوترهای اپل رو به کاهش بود و سهم اپل از بازار مصرف چین تنها به 7 درصد رسیده بود. مابقی 80 درصد بازار در دست شرکت‌های کامپیوترسازی چینی مانند هوآوی، شیائومی، اوپو، ویوو افتاده بود (شرکت‌هایی که خارج از چین هیچ‌کس اصلاً اسمشان را هم نشنیده بود). اکثر این شرکت‌ها در 2010 فقط روی کاغذ وجود داشتند. نسخۀ چینیِ آیفون‌ها، کامپیوترها و مواردی از این دست به‌شدت افزایش یافته است و این افزایش شگرفِ تولید با هزینۀ بسیار پایین‌تری انجام می‌شود. افزون بر این، محصولات چینی سیستم‌عامل‌های بسی ساده‌تری دارند که کاربران چینی خواهانش هستند. بسیاری از شهرهای چین (خودم این را شخصاً تجربه کردم) تنها ظرف سه سال از یک اقتصادِ مبتنی بر پول نقد به اقتصادی بدون پول نقد تبدیل شدند و ابزار این کار آیفون‌های چینی بود که استفاده از آن‌ها بسی ساده است. من حتی پول فنجان قهوه‌ای را هم نمی‌توانستم نقدی پرداخت کنم.