معرفی و دانلود کتاب برشت در تمرین: تئاتر، تئوری و اجرا

معرفی کتاب برشت در تمرین: تئاتر، تئوری و اجرا

کتاب برشت در تمرین دربردارنده‌ی پژوهش مفصل و جامعی است در آراء و اندیشه‌های برتولت برشت، که با نمایش‌های خود دنیای تئاتر را وجهی تازه بخشید. دیوید بارنت در این کتاب تلاش بر آشکارسازی روش کار برشت دارد؛ که چگونه گرایش و باورهای سیاسی را در نظریات هنری خود گنجانده، و سپس این نظریه‌ها را در شیوه‌ی اجرای نمایش‌هایش، بر روی صحنه می‌آورد.

درباره‌ی کتاب برشت در تمرین

مقصودی که در پس نگارش کتاب برشت در تمرین (Brecht in practice) مد نظر بوده، در همان آغاز کتاب روشن می‌گردد؛ آنجا که دیوید بارنت (David Barnett) در آغاز پیشگفتار خود از «بازتعریف برشت» سخن می‌گوید، به‌روشنی بر این ادعا دامن می‌زند که برشت را، دست کم در روزگار کنونی، باید از نو شناخت. لازم به یادآوری نیست شمار چشمگیری از کتب و مقاله‌هایی که در سده‌ی بیستم توسط هم‌کیشان، و نیز منتقدان برشت در رابطه با او نوشته و منتشر شد. اما مسئله‌ای را که زاویه‌ی نگاه به این نمایش‌نامه‌نویس و کارگردان پرآوازه را دگرگون ساخت، شاید نه در زندگی حرفه‌ای خودش، که در وقایع سیاسی معاصرش بتوان یافت.

زمینه و زمانه‌ی برشت

در پایان سده‌ی بیستم میلادی بود که برتولت برشت (Berthold Brecht) در آلمان چشم به جهان گشود؛ کمتر از دو دهه پیش از آغاز جنگ جهانی یکم، و در روزگاری که تلاطم فکری میان ایدئولوژی‌ها و سویه‌های گوناگون اندیشه‌ی سیاسی در اروپا به اوج خود نزدیک می‌شد. رفته‌رفته جهت اندیشه‌ی برشت به مارکسیسم گرایش پیدا کرد و این خود علتی گشت که او مجبور شد پانزده سال از زندگی‌اش را در تبعید و دور از آلمان به سر بَرَد. همان‌طورکه دیوید بارنت در کتاب برشت در تمرین اشاره کرده است، «برشتی بودن»، در مواقعی هم‌ارز با «مارکسیست بودن» تلقی می‌شد که این سبب ایجاد یک پیش‌داوری در رابطه با برشت می‌گشت.

پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و به زیر آمدن تمام دستگاه فکری چپ، که ماده‌ی تشکیل‌دهنده‌ی کمونیسم شوروی بود، فیلسوفان و هنرمندان مارکسیست نیز زیر سوال رفتند و حتی فراتر از آن، تا حد زیادی بی‌اعتبار گشتند. اما این رویه پس از چندی دچار تجدید نظر شد و از آغاز قرن بیست‌ویکم، نگاهی نو بر مارکسیسم و به‌ویژه هنر مارکسیستی آغاز شد. کتاب برشت در تمرین نیز در زمره‌ی همین دست آثار قرار می‌گیرد. نویسنده یکی از اهداف خود را از میان بردن باورهای نادرست پیرامون برتولد برشت، و نیز گرد هم آوردن خصایص ستودنی و ارزشمند شیوه‌ی کار او برمی‌شمرد که امروز هم کماکان برای اهالی تئاتر حامل درس‌های زیادی است.

برتولت برشت و حذف دیوار چهارم

در پس نمایش‌نامه‌های برشت، و نیز در شیوه‌ی اجرای آن‌ها که به کارگردانیِ آوانگاردِ خاص خود او صورت می‌گرفت، فرا خواندن مخاطب به این باور بود که از پذیرش وضع موجود خودداری کرده و قبول کند که در صورت وجود اراده‌ای استوار، امکان دگرگون ساختن ساختارهای سیاسی و اجتماعی مستقر، میسر است. این را برشت در نمایش‌هایش، با از میان برداشتن دیوار چهارم میان صحنه و تماشاگر به انجام رساند. در اینجا مجالی برای شرح کامل این متد برشتی در اختیار ما نیست و آشنایی دقیق‌تر با آن را به خوانندگان، پس از دانلود کتاب برشت در تمرین واگذار می‌کنیم.

در پایان و پیش از دعوت برای خرید کتاب برشت در تمرین، یاد کردن از این مطلب خالی از لطف نیست که از شمار بالای نوشته‌های نظری برتولت برشت در رابطه با تئاتر و نمایش، درمی‌یابیم که تئوری و نگارش آثاری پیرامون پس‌زمینه‌های فکری تئاتر، برای او صرفا چون سرگرمی، یا یک ژست روشنفکرانه نبود. نظریه‌های برشت، در واقع بخشی جدایی‌ناپذیر بود از نمایش‌هایش. میان نظر و عمل، در کارنامه‌ی هنری او فاصله‌ای وجود نداشت. تئوری به او اجازه می‌داد اهداف تازه‌ای را برای تئاتر متصور شود و هم خودش، در اجرای نمایش‌هایش، بر این اهدافِ بعضا بلندپروازانه، با زبردستی چشم‌نوازی جامه‌ی عمل می‌پوشاند.

کتاب برشت در تمرین دیوید بارنت را فرانک فاروق به زبان فارسی برگردانده و نشر نیماژ آن را به چاپ رسانده است.

کتاب برشت در تمرین برای شما مناسب است اگر

• هنرمند یا هنرجوی ادبیات نمایشی یا تئاتر هستید.
• به نظریه‌های پیرامون تئاتر، و شناخت مکاتب مختلف در این زمینه علاقه دارید.
• شناخت آثار برتولت برشت، نمایش‌نامه‌نویس و کارگردان پیشتاز تئاتر در قرن بیستم برای شما جذاب است.

در بخشی از کتاب برشت در تمرین: تئاتر، تئوری و اجرا می‌خوانیم

وقتی افراد درمورد یک تولید برشتی در تئاتر صحبت می‌کنند، غیرمعمول نیست که آن را به ارکان تشکیل دهنده‌اش تقسیم کنیم: خطاب مستقیم به مخاطب، به‌منظور از بین بردن توهم تئاتر، نشان‌های تئاتر اپیک به‌منظور جلوگیری از یک صحنه‌ی اکشن یا روایت روی صحنه برای ایجاد تضاد با دیالوگ‌های دراماتیک. بااین‌حال، در برخورد با تئاتر برشت به‌عنوان مجموعه‌ای از ویژگی‌های زیبایی‌شناختی که باید در یک تولید گنجانده شوند، نقش آن‌ها در انتهای کل تئاتر او، اشتباه درک می‌شود. هر یک از این ویژگی‌ها، به حمایت از اهداف سیاسی برشت کمک می‌کند و وقتی به تنهایی ظاهر می‌شوند، می‌توانند کارکردهای بسیار متفاوتی داشته باشند. از این گذشته، چند مورد از ویژگی‌های ذکر شده در بالا به‌طور منظم در تبلیغات تلویزیونی ظاهر می‌شوند؟ دشوار است که استدلال کنیم، وسایل نقلیه‌ای که برای فروش محصولات طراحی شده‌اند وجه اشتراکی با انتقاد برشت از سرمایه‌داری دارند. برشت همین نکته را در یک مجله که در طول اقامتش در ایالات متحده‌ی آمریکا نوشته است، بیان می‌کند:‌

آیسلر [یکی از همکاران اصلی موسیقی برشت] به درستی به یاد می‌آورد که وقتی ما نوآوری‌های صرفاً فنی را به گردش در می‌آوریم، بدون ارتباط با هیچ کارکرد اجتماعی، چقدر خطرناک بود. پس‌از آن فرضیه‌ی تکان دهنده‌ای از موسیقی مطرح شد. شما می‌توانید ۱۰۰ بار در روز، در رادیو آهنگی را بشنوید که صدای جرنگ جرنگ‌هایی در تبلیغ خرید کوکاکولا است.‌‌

برشت خاطرنشان می‌کند که چگونه این فقط هنر متعهد سیاسی نیست که می‌تواند کنش را در مخاطب تحریک کند، بنابراین همیشه مهم است که هدف نهایی تئاتر برشت را در نظر داشته باشیم؛ چیزی که او در اینجا را کارکرد اجتماعی آن می‌نامد.

فهرست مطالب کتاب

پیشگفتار مترجم
سپاس و قدردانی
پیشگفتار
1. آشکارسازی نظریه‌پرداز متخصص
2. خرید برنج در اندیشه‌ی اجرایی
3. برشت و تفاوت
4. روش بر ابزار چیره می‌شود
5. برشت و بازیگر
6. برشت و کارگردان
‌‌7. برشت، مستندسازی و هنر کپی‌برداری
8. روش برشت در تمرین
اپیلوگ