بله
کتاب هیجدهم برومر لوئی بناپارت نوشته‌ی کارل مارکس، گزارشی تندوتیز از دورانی است که جمهوری دوم فرانسه در فاصله‌ای کوتاه از انقلاب به کودتا رسید. لوئی بناپارت با تکیه بر نام عموی مشهورش، ناپلئون بناپارت، ابتدا رئیس‌جمهور شد و سپس در دوم دسامبر 1851 قدرت را قبضه کرد. مارکس از دل این ماجرا سراغ پرسشی دشوارتر می‌رود: چگونه فردی که بسیاری از سیاست‌مداران جدی‌اش نمی‌گرفتند، توانست همه‌ی آن‌ها را کنار بزند؟
درباره‌ی کتاب هیجدهم برومر لوئی بناپارت
کتاب هیجدهم برومر لوئی بناپارت درابتدا مجموعه مقالاتی بودند که کارل مارکس بین دسامبر 1851 و بهار سال 1852 نوشت و در سال 1852 در نشریه‌ی آلمانی زبان «انقلاب» در نیویورک منتشر کرد. این مقالات حوادث میان انقلاب فوریه‌ی 1848 و کودتای لوئی بناپارت را بررسی می‌کند؛ دوره‌ای که جمهوری‌خواهان، سلطنت‌طلبان، بورژوازی، کارگران، دهقانان و ارتش هرکدام برای سهم خود از قدرت می‌جنگیدند.
کتاب حاضر فقط گزارشی تاریخی نیست. مارکس مفاهیمی مانند مبارزه‌ی طبقاتی، قدرت دولت، نمایندگی سیاسی و تضاد میان منافع اقتصادی و شعارهای عمومی را در متن یک بحران واقعی به کار می‌گیرد. او نشان می‌دهد که نتیجه‌ی سیاست همیشه مستقیماً از خواست یک طبقه بیرون نمی‌آید؛ ائتلاف‌های موقت، اشتباه‌های محاسباتی و نهادهایی مانند ارتش و دستگاه اداری نیز مسیر رویدادها را تغییر می‌دهند.
هجدهم برومر در تقویم انقلاب فرانسه برابر با نهم نوامبر 1799 بود؛ روزی که ناپلئون بناپارت با کودتا حکومت دیرکتوار را سرنگون کرد. کارل مارکس با انتخاب این عنوان، کودتای لوئی بناپارت را کنار اقدام عمویش قرار می‌دهد. از همین مقایسه است که جمله‌ی مشهور او درباره‌ی تکرار تاریخ، بار نخست به شکل تراژدی و بار دوم به صورت نمایش مضحک، معنا پیدا می‌کند.
چرا کودتای 18 برومر ممکن شد؟
لوئی بناپارت آگاهانه از خاطره‌ی ناپلئون، وعده‌ی نظم و نارضایتی عمومی بهره برد. در مقابل، جناح‌های حاضر در مجلس آن‌قدر درگیر حذف یکدیگر بودند که زمینه را برای قدرت گرفتن او فراهم کردند. بورژوازی نیز هنگامی که میان حفظ نفوذ سیاسی و امنیت مالکیت خود قرار گرفت، نظم اقتدارگرایانه را پذیرفت. کتاب هیجدهم برومر لوئی بناپارت نشر مرکز تمرکز زیادی روی این بخش دارد.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های کتاب کارل مارکس به دهقانان خرده‌مالک اختصاص دارد. آن‌ها جمعیت بزرگی داشتند، اما پراکندگی جغرافیایی و نبود ارتباط سیاسی منظم، مانع تبدیل شدنشان به نیرویی مستقل می‌شد. لوئی بناپارت توانست خود را نماینده‌ی این جمعیت معرفی کند و هم‌زمان از ارتش، دیوان‌سالاری و گروه‌های حاشیه‌ای شهر نیز کمک بگیرد.
باقر پرهام این کتاب را به فارسی ترجمه و نشر مرکز را آن را منتشر کرده است. نثر فشرده، اشاره‌های تاریخی فراوان و کنایه‌های سیاسی اثر، مطالعه‌ی آن را کمی دشوار می‌کنند؛ بااین‌حال، تحلیل مارکس از شکل‌گیری اقتدارگرایی همچنان زنده و روشنگر است. خرید کتاب هیجدهم برومر لوئی بناپارت برای خواننده‌ای مناسب است که می‌خواهد نظریه‌ی مارکسیستی را هنگام مواجهه با یک رویداد تاریخی واقعی ببیند.
کتاب هجدهم برومر لوئی بناپارت برای شما مناسب است اگر
- به مارکسیسم و فلسفه‌ی سیاسی علاقه دارید.
- تاریخ انقلاب 1848 فرانسه را دنبال می‌کنید.
- می‌خواهید رابطه‌ی طبقات اجتماعی و قدرت دولت را بهتر بفهمید.
- به تحلیل زمینه‌های پیدایش حکومت‌های اقتدارگرا علاقه‌مندید.
در بخشی از کتاب هیجدهم برومر لوئی بناپارت می‌خوانیم
چنانکه گفتیم، «لژیتیمیست»ها و «اورلئانیست»ها دو شاخه بزرگ از حزب نظم را تشکیل مى‌دادند. آن چیزى که این دو شاخه را به مدعیانِ سلطنتِ مورد نظر آن‌ها پیوند مى‌داد، و مایه جدایى آن دو از یکدیگر مى‌شد، آیا همان گل زنبق و پرچم سه رنگ، خاندان بوربن‌ها و خاندان اورلئان‌ها، یعنى سایه - روشن‌هاى متفاوت سلطنت‌طلبى، و اصولاً اعتقاد به سلطنت، بود؟ در عهد بوربن‌ها، فرمانروایى در دست مالکان عمده زمین و کشیشان چاکرمسلک بود؛ درحالى‌که در دوره سلطنت ژوئیه [یعنى دوره اورلئان‌ها]، قشر بالاى اشرافیت مالى، صنایع بزرگ، بازرگانىِ عمده، یعنى سرمایه، با خیل وکلاى مدافع، اساتید دانشگاه و سخن‌سرایانش بود که فرمانروایى مى‌کرد. سلطنت «لژیتیمیست»ها چیزى نبود جز مظهر سیاسى سلطه موروثىِ خداوندگاران زمین، همچنان که سلطنت ژوئیه مظهر سیاسىِ فرمانروایى غاصبانه بورژوازىِ تازه به دوران رسیده بود. پس، جدایى این شاخه‌ها از یکدیگر به خاطر به اصطلاح اصول نبود، بلکه بیشتر ناشى از تفاوت شرایط مادى هستى آن‌ها، یعنى بیانگر دو قسم مالکیت متفاوت بود؛ همان تضاد قدیمى شهر و روستا، همان رقابت کهن سرمایه با مالکیت ارضى. البته کسى منکر این نبود که در عین حال خاطرات کهن، دشمنى‌هاى شخصى، ترس‌ها و امیدوارى‌ها، پیشداورى‌ها و توهمات، احساسات همدردى و انزجار، اعتقادها، معتقدات مذهبى و اصولى هم وجود داشت که عامل پیوستگىِ آن دو به این یا آن خاندان سلطنتى مى‌شد. زیرا شکل‌هاى متفاوت مالکیت، یا شرایط اجتماعىِ هستى، خود پایه‌اى است که روبناى کاملى از احساس‌ها، پندارها، شیوه‌هاى اندیشه و نگرش به زندگى، با تفاوت‌ها و شکل‌هاى ویژه خویش، براساس آن پا مى‌گیرد. تمامى طبقه، برپایه شرایط مادى زندگى خویش و روابط اجتماعى متناسب با آن‌ها در پدید آوردنِ این روبنا و شکل دادنِ به آن سهیم است. فرد آدمى، که این همه را از راه سنت یا تعلیم و تربیت مى‌آموزد ممکن است تصور کند که این‌ها دلایل حقیقى تعیین‌کننده فعالیت او و نقطه عزیمت آن را تشکیل مى‌دهند.
