کتاب مطالعاتی در آثار جامعه شناسان کلاسیک - جلد دوم اثر ریمون بودن با ترجمه باقر پرهام از نشر مرکز

کتاب مطالعاتی در آثار جامعه شناسان کلاسیک - جلد دوم نوشته‌ی ریمون بودن به شما این امکان را می‌دهد که از طریق مقایسه‌ی آراء و نظریات جامعه‌شناسان بزرگ، تاریخ جامعه‌شناسی را به شکلی تازه مرور کنید. در قسمت قبل از این پژوهش علمی به بررسی دیدگاه اندیشمندانی مثل ماکس وبر و امیل دورکیم پرداختیم. در قسمت دوم از این کتاب نوبت می‌رسد تا به سراغ نام‌های آشنای دیگری از خیل جامعه‌شناسان کلاسیک مثل آدام اسمیت برویم.

درباره‌ی کتاب مطالعاتی در آثار جامعه شناسان کلاسیک - جلد دوم

بررسی سیر اندیشه‌ی دانشمندان جامعه‌شناسی در یک کتاب نمی‌گنجد، اما ریمون بودن (Raymond Boudon) برای محقق کردن چنین هدفی از یک روش ویژه کمک می‌گیرد. نویسنده‌ی کتاب مطالعاتی در آثار جامعه شناسان کلاسیک - جلد دوم (Etudes sur les Sociologues Classiques) چند موضوع موردبحث و جنجالی در دوره‌های مختلف تاریخ جامعه‌شناسی را در مرکزیت پژوهش خود قرار می‌دهد و سپس آراء و اندیشه‌های نظریه‌پردازان مختلف را دور آن می‌چیند و به مقایسه‌ی دیدگاه هرکدام درباره‌ی این سوژه‌های مشترک می‌پردازد.

در جلد قبلی از کتاب مطالعاتی در آثار جامعه شناسان کلاسیک ریمون بودن، خواندیم نویسنده چطور معایب و خطرات تمرکز قدرت در دولت‌های دموکراتیک را از طریق آراء الکسی دو توکویل مرور کرد، به نظریه‌ی اخلاق پروتستانی از نگاه ماکس وبر پرداخت و وجه اشتراک نظریات این جامعه‌شناس با دیگر اندیشمند مطرح تاریخ جامعه‌شناسی یعنی امیل دورکیم در زمینه‌ی همگرایی روان‌شناختی را مرور کرد.

تحلیل اندیشه‌های جامعه‌شناسی کلاسیک در جلد دوم

در کتاب مطالعاتی در آثار جامعه شناسان کلاسیک - جلد دوم، نویسنده ضمن ادامه دادن مباحث گفته‌شده، تمرکز خود را بر موضوعاتی نظیر عقلانیت ارزش‌شناختی، جامعه‌شناسی صوری و فردگرایی روش‌شناختی قرار می‌دهد و به این ترتیب دایره‌ی جامعه‌شناسانی که قرار است از آن‌ها صحبت کند را بزرگ‌تر می‌کند.

به این ترتیب در مقالات بعدی ریمون بودن قرار است درباره‌ی نظریه‌ی زیمل درباره‌ی پول و چگونگی تبدیل ارزش‌های کیفی و مناسبات اجتماعی به روابط کمی و مادی صحبت کنیم و به مقایسه‌ی عقلانیت ارزش‌شناختی در برابر عقلانیت ابزاری از نگاه ماکس وبر بپردازیم. البته لازم است بگوییم که این‌ها تنها بخشی از موضوعات متنوعی است که نویسنده‌ی جلد دوم کتاب مطالعاتی در آثار جامعه شناسان کلاسیک، به سراغ آن‌ها می‌رود.

مرور نظریات جامعه‌شناسان بزرگ با ریمون بودن

اگر به دنبال مرور نظریه‌های کلان جامعه‌شناختی و مبانی تئوریک این حوزه هستید بهتر است کار خود را با قسمت قبلی پژوهش‌های ریمون بودن آغاز کنید اما اگر همچنان مشتاقید که از ابعاد عمیق‌تر تاریخ جامعه‌شناسی گذر کنید، خرید کتاب مطالعاتی در آثار جامعه شناسان کلاسیک - جلد دوم پیشنهاد مطلوبی برایتان خواهد بود.

ریمون بودن در این کتاب پل ارتباطی میان جامعه‌شناسی کلاسیک و سنت‌های آن با جامعه‌شناسی تجربی و مدرن را به شکل جدی‌تری دنبال می‌کند. به این ترتیب اگر به تحلیل عقلانی رفتارهای اجتماعی علاقه دارید حتماً این کتاب را نیز دوست خواهید داشت و آن را یکی از جذاب‌ترین پژوهش‌های انجام‌شده در وادی جامعه‌شناسی کلاسیک و کارکردهای آن در جامعه‌شناسی معاصر خواهید دانست.

این پژوهش جامعه‌شناختی با تلاش نشر مرکز به دست شما می‌رسد و ترجمه‌ی آن نیز کاری از باقر پرهام است.

کتاب مطالعاتی در آثار جامعه شناسان کلاسیک - جلد دوم برای شما مناسب است اگر

• از مرور مقالات جامعه‌شناسی لذت می‌برید و به دنبال یک برنامه‌ی مطالعاتی برای آشنایی با جامعه‌شناسان بزرگ تاریخ و نظریات مطرح آن‌ها هستید.
• به دنبال پژوهشی جامعه‌شناختی با محوریت مقایسه‌ی مبانی جامعه‌شناسی کلاسیک با جامعه‌شناسی مدرن هستید.

در بخشی از کتاب مطالعاتی در آثار جامعه شناسان کلاسیک - جلد دوم می‌خوانیم

در سال‌هاى پس از جنگ [جهانىِ دوم]، توسعه‌نیافتگى به مقام یک مشکل سیاسىِ حاد ارتقاء یافت. به دنبال این وضع باورى پیدا شد که مى‌گفت براى آن‌که «جهشِ» اقتصادى [در کشورهاى توسعه‌نیافته] صورت گیرد به کمک خارجى به عنوان شرط لازم و کافى نیاز هست. همین باور، به مدد نفوذ کارهایى که اصالت علمى داشتند، به عنوان الگوى موسوم به «دور تسلسل فقر» بر همه اذهان مسلط شد، در حالى‌که خودِ آن کارهاى علمى بر فرضیه‌هاى ضمنىِ متعددى استوار بودند. یعنى که این نظریه‌ها را نمى‌شد جز در مواردى که فرضیه‌هاى‌شان راه مى‌داد به کار بست. و هیچ چیزى هم نمى‌توانست تضمین کند که چنین موردى به راستى وجود دارد. ولى از آنجا که این محدودیت‌ها روشن نشده و در نتیجه هیچ‌کس بدان‌ها پى نبرده بود، همه، با حسن‌نیت کامل، فکر کردند که نظریه‌هاى مورد بحث نه تنها درمانى براى رفع توسعه‌نیافتگى در همه جاى جهان‌اند بلکه نظریه‌هایى هستند که کارآمدىِ‌شان به اتکاء مرجعیت علم تضمین شده است.

با تکیه بر عوامل دست‌اندرکارى از همین‌گونه است که بسیارى برپایه مطالعاتِ قرص و استوار به نتایجى زیاده روانه درباره نابودىِ لایه اوزون‌بر اثر ازدیاد آلودگىِ هواى محیط‌زیست رسیده‌اند (Tazieff, 1992). و تذکار این نکته ریشخندآمیز اهمیت دارد که در سال‌هاى دهه 60، درست در همان لحظه‌اى که آلودگى ناشى از فعالیت صنعتى در بالاترین حدّ خود بود، کارشناسان از سرد شدن سیاره زمین به ما خبر مى‌دادند، در حالى‌که امروزه از گرم شدنِ آن بیمناک هستند. در چیزى نزدیک به همین مقوله، دو آمارشناس بعدا شروع کردند به زیرورو کردنِ مجموعه‌اى از مطالعات با این فرض که ثابت کنند آلودگىِ صنعتى سرطان‌زاست (Ames, Gold,. 1990) در حالى‌که حاصل کارشان در بیشتر موارد حکایت از این دارد که آمارهاى موجود جز تأییدى تردیدآمیز در باب نسبت مورد بحث چیزى ارائه نمى‌دهند.