کتاب علیه یک‌جانشینی: تاثیر حرکات بدنی روی عملکرد ذهن

برای اجداد ما که باید شکار می‌کردند، حرکت به معنای بقا بود. امروزه، باوجود تغییرات سبک زندگی، همچنان حرکت پیوند تنگاتنگی با سلامت جسم و روان دارد. کارولین ویلیامز در کتاب علیه یک‌جانشینی با استناد به تحقیقات علمی این امر را ثابت می‌کند. این کتاب که در گروه کتاب‌های سلامت مغز و روان‌شناسی عمومی قرار دارد، با راهکارهای عملی می‌آموزد که چگونه با ایجاد عادات حرکتی می‌توان عملکرد ذهن و کیفیت زندگی را بهبود بخشید.

درباره‌ی کتاب علیه یک‌جانشینی

در دنیای مدرن، انسان‌ها به طور میانگین حدود 70 درصد از وقت خود را در حالت نشسته یا بی‌حرکت می‌گذرانند. اما تحقیقات نشان می‌دهند که مغز انسان برای پاداش‌دهی به فعالیت بدنی تکامل یافته و سبک زندگی کم‌تحرک می‌تواند منجر به اضطراب، افسردگی و کاهش ضریب هوشی افراد شود. کارولین ویلیامز (Caroline Williams) در کتاب علیه یک‌جانشینی (Move: How the New Science of Body Movement Can Set Your Mind Free) به طور جامع و علمی به بررسی ارتباط میان حرکت بدن و سلامت مغز، خلق‌وخو و عملکرد شناختی می‌پردازد و با استناد به تحقیقات علمی نشان می‌دهد که حرکت نه‌تنها برای بدن، بلکه برای ذهن نیز ضروری است.

کارولین ویلیامز در کتاب علیه یک‌جانشینی، ابتدا ارتباط تکامل حرکت و مغز را در انسان‌ها بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه تغییرات فیزیکی و رفتاری در اجداد انسان‌ها به رشد مغزی و توانایی‌های شناختی پیچیده‌تر منجر شده است. او در ادامه به ارتباط میان حرکت، تفکر و احساس در انسان می‌پردازد و تأکید می‌کند که این سه فعالیت به طور عمیق به یکدیگر وابسته‌اند. کارولین ویلیامز اشاره می‌کند که توانایی انسان در حرکت، تفکر و احساس، نه‌تنها به توانایی‌های فیزیکی بلکه به توانایی‌های ذهنی و احساسی نیز مرتبط است و بدن، ذهن و مغز انسان‌ها بخشی از یک سیستم یکپارچه هستند که برای عملکرد بهینه نیاز به حرکت دارند. او پیشنهاد می‌کند که با درک این ارتباط، می‌توان از حرکت به‌عنوان ابزاری برای بهبود کیفیت زندگی استفاده کرد. نویسنده با ذکر مثال‌هایی از رفتارهای حیوانات، گفته‌های خود را به شواهد و یافته‌های علمی مستند تبدیل می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه توانایی حرکت و تعامل با محیط، نه فقط برای بقا، بلکه برای توسعه‌ی ذهنی و عاطفی نیز ضروری است.

کارولین ویلیامز در کتاب علیه یک‌جانشینی، پس از آنکه پیوستگی بدن، ذهن و مغز را تشریح کرد، در فصل‌های بعدی انواع مختلف حرکت‌ها مانند پیاده‌روی، رقص، تنفس، کشش و استراحت را بررسی می‌کند و تأثیرات مثبت آن‌ها را بر ذهن و بدن توضیح می‌دهد. او، همچنین راهکارهایی عملی برای گنجاندن حرکت در زندگی روزمره ارائه می‌دهد.

در مجموع در کتاب علیه یک‌جانشینی، نویسنده بر این نکته تأکید می‌کند که بدن، ذهن و مغز انسان‌ها بخشی از یک سیستم یکپارچه هستند که برای عملکرد بهینه، نیاز به حرکت دارند. او برای بهبود کیفیت زندگی انواع گوناگونی از حرکت‌ها را پیشنهاد داده و تأثیر آن‌ها را بر عملکرد مغز توضیح می‌دهد.

کتاب حاضر را نشر مون با ترجمه‌ی نگار شجاعی منتشر کرده است.

جوایز و افتخارات کتاب علیه یک‌جانشینی

• نامزد جایزه کتاب سال ساندی تایمز در سال 2022
• بهترین کتاب سال 2022 به انتخاب مرکز علوم گریتر گود (Greater Good Science Center)

نکوداشت‌های کتاب علیه یک‌جانشینی

• همیشه احساس می‌کردم کار کردن در باغچه‌ام حس خوبی به من می‌دهد و حالا، با تشکر از کارولین ویلیامز، می‌فهمم چرا. توضیحات علمی در کتاب علیه یک‌جانشینی درباره ارتباطات میان مغز و حرکت، پژوهشی، مفهوم و جذاب هستند. حالا وقتی در باغچه علف‌های هرز را وجین می‌کنم، همزمان می‌رقصم، حرکات کششی انجام می‌دهم و نفس می‌کشم. شاید گیاهانم این را درک نکنند، اما بدنم قطعاً قدردان خواهد بود. (پنی لو کوتور، نویسنده کتاب دکمه‌های ناپلئون)
• در این گزارش دقیق و سرگرم‌کننده، ویلیامز دیدگاه جدیدی درباره ارتباط میان نحوه‌ی حرکت ما و نحوه‌ی تفکر و احساس ما ارائه می‌دهد که ما را وادار می‌کند درباره تمایز میان بدن و ذهن دوباره فکر کنیم. (الکس هاتچینسون، نویسنده کتاب تاب‌آوری)
• بدن‌های ما برای حرکت طراحی شده‌اند و ذهن‌های ما زمانی که حرکت نمی‌کنند، رنج می‌برند. کتاب علیه یک‌جانشینی بهترین نوع نویسندگی علمی است؛ شفاف، آموزنده، معتبر، جذاب و بسیار بسیار مهم. (گای کلکستون، نویسنده کتاب هوش در بدن)

کتاب علیه یک‌جانشینی برای شما مناسب است اگر

• به سلامت ذهن و مغز خود اهمیت می‌دهید.
• راهکارهای عملی برای تغییر سبک زندگی و افزایش تحرک را جست‌وجو می‌کنید.
• به دنبال درک علمی و عملی ارتباط میان حرکت بدن و سلامت ذهن هستید.

در بخشی از کتاب علیه یک‌جانشینی: تاثیر حرکات بدنی روی عملکرد ذهن می‌خوانیم

در فیلم ظهور سیارۀ میمون‌ها (2011) لحظه‌ای هست که سزار شامپانزه به حرف می‌آید و سر نگهبان بدرفتارش داد می‌زند: «نه.» بعد هم حسابی ناکارش می‌کند. لحظۀ خوفناکی است، نه‌فقط به این خاطر که یک حیوان با استفاده از زبان احساسش را نسبت به گونۀ ما کاملاً واضح بیان می‌کند، ترسناک‌تر از آن وقتی است که بعدش سزار با چند نفس عمیق به خودش مسلط می‌شود.

آزاردهنده بودن این صحنه علتی منطقی دارد. حتی اگر تا حالا حتی یک لحظه هم فکرش را نکرده باشید، کنترل تنفس وجه تمایزی برجسته نه‌تنها در حکم مهارتی مختص انسان‌ها دارد، بلکه مهارتی‌ است که ارتباطی تنگاتنگ با قدرت‌های منحصربه‌فرد ذهنی و خودتنظیمی عاطفی‌مان دارد. جایی در اعماق روانمان، می‌دانیم که اگر قرار بود حیوانات دیگر هم صاحب این مهارت‌ها شوند با قدرت و چابکی بسیار بهتری که نسبت به ما دارند، حتماً جزغاله می‌شدیم.

جای شکر دارد که در جهان واقعی هیچ‌یک از نزدیک‌ترین خویشان انسان هیچ‌چیزی مشابه سطح انسانی کنترل تنفس از خود بروز نداده. اما در این هم هیچ جای شک نیست که گونۀ ما اصلاً از این توانایی به‌خوبی بهره نبرده است. علی‌رغم قرن‌ها گزارش از سوی پیروان سنن شرقی که نشان می‌دهند آرام نفس کشیدن می‌تواند تمرکز را تقویت کند و به هنگام بی‌قراری به ما احساس آرامش دهد و حتی به حالتی تغییریافته از آگاهی پرتمان کند، اکثرمان هنوز در زندگی شلوغمان وقتی را صرف اولویت بخشیدن به این ساده‌ترین و محجوب‌ترین حرکت جسمانی نمی‌کنیم.

بدیهی است که ما به صورت خودکار روز و شب نفس می‌کشیم، و اغلب اوقات حتی متوجهش هم نمی‌شویم. و تا مدت‌های مدید اکثر دانشمندان هم توجهی نمی‌کردند. مانند سایر موجودات تنفس‌کنندۀ هوا مدت‌هاست می‌دانیم که ساقۀ مغز انسان، یکی از قدیمی‌ترین بخش‌های مغز، مسئول تنظیم میزان تنفس است تا مطمئن باشد جریان اکسیژن را از طریق ریه‌ها در خونمان برقرار نگه می‌داریم و دی‌اکسیدکربن زائد را بیرون می‌دهیم. شب و روز این کار را می‌کند، از اولین ثانیه‌های حیات تا آخرین لحظه. دم، بازدم، دم، بازدم.