کتاب ماشین تجربه: چطور ذهن ما واقعیت را پیش‌بینی و خلق می‌کند؟

مغز شما کاری ندارد جز تکرار کردن. کتاب ماشین تجربه تأثیر تجربیات قبلی ما بر افکار و تصمیماتمان را شرح می‌دهد. اندی کلارک به ما نشان می‌دهد که ذهنمان تا چه اندازه به دنبال فرصتی است که بتواند با استفاده از تجربیات گذشته، وقایع آینده را پیش‌بینی کند و دردها را قبل از اینکه به‌سراغش آید، حدس بزند. این کتاب به ما کمک می‌کند تا با شناختن عملکرد مغز، کنترل خود بر افکارمان را افزایش دهیم و ناخودآگاهمان را مدیریت کنیم.

درباره‌ی کتاب ماشین تجربه

هیچ واقعیت ثابتی وجود ندارد. هیچ اتفاقی در بیرون از ذهن ما رخ نمی‌دهد که آن را براساس تجربه‌های پیشین تحلیل و تفسیر نکنیم. همه‌ی حوادث، حتی واضح‌ترین اتفاقات، با توجه به آنچه در گذشته تجربه کرده‌ایم برایمان دارای معنا و مفهوم‌اند. کتاب ماشین تجربه (The Experience Machine) نوشته‌ی اندی کلارک (Andy Clark) ذهن انسان را که همچون یک ماشین پیش‌بینی‌کننده کار می‌کند، برای ما شرح می‌دهد. اگر در شهری زندگی کنید که زلزله‌های چند ریشتری را تجربه کرده، هر لرزشی در هر جای دنیا برای شما به معنای زلزله است و واکنش ذهنتان نسبت به لرزش زمین تحت‌تأثیر تجربه‌ی شما از زلزله است.

کتاب ماشین تجربه اثر اندی کلارک با کمک یافته‌های روان‌پزشکان و متخصصان عصب‌شناسی به ما نشان می‌دهد مغز ما به‌دنبال تجربه‌های مشترک و تأیید گرفتن از اطراف است. مغز انسان حدس می‌زند که قرار است ارتباطش با یک فرد به چه عاقبتی منتهی شود. اگر معمولاً در زندگی خود روابط بدی را تجربه کرده باشیم، در تمام ارتباطات به‌دنبال چنین غایتی می‌گردیم. این رفتار عملکرد عادی مغز است.

روایت اندی کلارک از چگونگی عملکرد مغز انسان

اندی کلارک مغز انسان را به یک ماشین تشبیه می‌کند که داده‌هایش متشکل از خاطرات و داده‌های محیطی است. کودکی که یک بار ناچار شده آمپول بزند، در دفعه‌های بعدی، حتی اگر آمپول نزند و صرفاً آمپول را در نزدیکی بدن خود ببیند، درد را حس می‌کند. کتاب ماشین تجربه، ترجمه فرهاد مجیدپور، به مخاطبان خود نشان می‌دهد عملکرد مغز انسان چگونه است و ذهن ما حس‌ها را به‌خوبی به خاطر می‌سپارد و هنگام قرارگیری در شرایط مشابه، آن حس‌های تکراری را تجربه می‌کند.

با خرید کتاب ماشین تجربه انتشارات سیوان که علی‌رغم علمی بودن، به زبان ساده و قابل درکی نوشته شده، متوجه می‌شوید چرا مدام ذهنتان همیشه مضطرب است و مدام تلفن همراه خود را چک می‌کنید.

کتاب ماشین تجربه برای شما مناسب است اگر

• به مطالعه‌ی کتاب‌های اندی کلارک علاقه‌مندید و می‌خواهید به این پرسش پاسخ دهید که «مغز انسان چگونه کار می‌کند؟».
• به دنبال کتابی درباره عملکرد مغز و علوم شناختی هستید که نقش تجربه‌های گذشته در ادراک، تصمیم‌گیری و شکل‌گیری افکار را توضیح دهد.
• در جست‌وجوی راهی هستید که بتوانید مدیریت افکار خود را به دست بگیرید و بهترین روش‌های کنترل ذهن را بیاموزید.

در بخشی از کتاب ماشین تجربه: چطور ذهن ما واقعیت را پیش‌بینی و خلق می‌کند؟ می‌خوانیم

پیش‌بینی‌های جسمی به ساختن یک جهان تجربی کمک می‌کنند که در آن برخی وضعیت‌ها و رویدادها به طور ذاتی جذاب‌تر از سایرین هستند (و از این رو احتمال پرداختن به آن‌ها بیشتر است). این امر موجودات زنده را قادر می‌سازد تا معنا و اهمیت را از یک جریان مادی بی‌معنا بیرون بکشند. ما به سمت غذا و معاشرت‌های خوب جذب می‌شویم.

البته، شرایطی وجود دارد که در آن ممکن است آگاهانه وضعیت‌های بسیار متفاوتی را جست‌وجو کنیم، مثلاً گرسنگی و انزوا را به طور موقت در قالب یک دوره روزه‌داری انتخاب کنیم. این موضوع به مقیاس‌های زمانی متعدد اشاره دارد که در آن‌ها ممکن است بخواهیم خطای پیش‌بینی را نسبت به اهداف خود به حداقل برسانیم – موضوعی پیچیده که بعدها (در فصل 6) به آن بازخواهیم گشت.

این توانایی برای ترکیب اطلاعات حسی درونی و بیرونی است که مغزهای پیش‌بینی‌کننده را به چنین دارایی انطباقی ارزشمند و حیات‌بخشی تبدیل می‌کند. اما آن تمایل ستودنی نیز روی دیگری دارد، روی تاریک‌تر. این امکان را به داده‌های جسمانی مخدوش می‌دهد که گاهی اوقات تعادل را بر هم زنند، و به شکلی نامطلوب بر آنچه که گویا می‌بینیم، می‌شنویم و حس می‌کنیم، تأثیر بگذارند.

ما پیش‌تر با شماری از این‌گونه موارد مواجه شده‌ایم، هم در آزمایشگاه و هم در شکل‌گیری توهمات و هذیان‌های گوناگون. ولی این گرایش ریشه‌دار است و چنانکه بعداً خواهیم دید نتایج اجتماعی و سیاسی به دنبال دارد.