کتاب در جست‌و‌جوی فرزانگی: از داروین تا مانگر

معرفی کتاب در جست‌و‌جوی فرزانگی: از داروین تا مانگر

ما گناهی نداریم؛ تکامل کامل نیست. کتاب در جست‌و‌جوی فرزانگی ما را با واقعیتی روبه‌رو می‌کند که چندان به آن توجه نمی‌شود: ما برای محیط زندگی مدرن تکامل نیافته‌ایم. پیتر بولین به ما نشان می‌دهد که مغز انسان برای «شکارچی گردآورنده» بودن تکامل یافته و جز بقا هدف و نیت دیگری ندارد. ما اشتباهات بسیاری مرتکب می‌شویم، زیرا در محیطی نامتناسب با ساختار تکاملی خود قرار گرفته‌ایم. این کتاب می‌کوشد با شرح کامل این معضل، راهکارهایی برای بهبود عملکرد مغز به ما ارائه دهد.

درباره‌ی کتاب در جست‌و‌جوی فرزانگی

همه‌ی آنچه ما اکنون از خود می‌شناسیم، به دلیل کارکرد لوب‌های پیشانیِ مغز ماست. یک ضربه یا حادثه می‌تواند عملکرد آن‌ها را تغییر دهد و ما را از فردی مسئول و وظیفه‌شناس به آدمی تبدیل کند که نسبت به همه‌چیز بی‌اعتناست و اصلاً برایش مهم نیست چه فاجعه‌ای در انتظار اوست. کتاب در جست‌وجوی فرزانگی (Seeking Wisdom: From Darwin to Munger) اثر پیتر بولین (Peter Bevelin) به ما نشان می‌دهد فرایند تفکر چگونه آغاز می‌شود و انسان چگونه تصمیم می‌گیرد.

برخلاف آنچه تصور می‌کنیم، بسیاری از رفتارهای ما تحت کنترل‌مان نیستند. ژنتیک، فیزیولوژی و بیوشیمی در برابر خواست و اراده‌ی ما ابرقدرت محسوب می‌شوند و نمی‌توانیم به‌سادگی تأثیر آن‌ها بر افکار و تصمیماتمان را از بین ببریم. کتاب در جست‌وجوی فرزانگی می‌کوشد ما را با ساختار مغز آشنا کند و با ارائه‌ی راهکارهای گوناگون، این امکان را به ما بدهد که توانایی تصمیم گیری درست و تفکر منطقی را به دست آوریم.

تکامل انسان همچنان ناقص است؟!

پیتر بولین در کتاب در جستجوی فرزانگی ابتدا ساختار مغز و نقش نورون‌های آن را برای ما شرح می‌دهد؛ مغز ما 100 میلیون نورون دارد که از طریق سیناپس‌ها و ناقل‌های عصبی با یکدیگر در ارتباط‌اند. مغز ما صرفاً مسئول زنده نگه‌داشتن ماست و وظیفه‌ای به‌جز بقا بر عهده‌ی آن نیست. رفتارهایی همچون حسادت، خودخواهی، خساست و... از واکنش‌های عادی مغز انسان‌اند، زیرا بشر از این طریق می‌تواند در برابر نابودی خود ایستادگی کند.

ما ترجیح می‌دهیم به‌جای یک غریبه به خویشاوندان خود کمک کنیم، زیرا وضعیت آن‌ها بر زندگی ما اثر می‌گذارد. این رفتارها، با وجود اینکه واکنش‌های عادی مغز هستند، مذموم، ناپسند و دور از اخلاق‌اند؛ این وضعیت نه تقصیر ماست و نه تقصیر مغزمان. انسان برای محیط «شکارچی گردآورنده» تکامل یافته است و تضادی که میان تکامل ما و جهان مدرن وجود دارد، موجب می‌شود تصمیماتمان با جهان فعلی ناهماهنگ و اشتباه باشند.

مدل ذهنی پیتر بولین برای تصمیم‌گیری بهتر

پیتر بولین تأثیر محیط بر بیداری ژن‌ها را نیز شرح می‌دهد. مغز انسان برای بقا ناچار است که در شرایط ملتهب، او را به سوی فرار سوق دهد؛ اما مشکل اینجاست که پس از صدها سال زندگی مدرن، مغز انسان همچنان در موقعیت‌هایی که انسان شکارچی ناگزیر از فرار می‌شد، ما را به گریختن دعوت می‌کند. به همین دلیل، بسیاری از اوقات بی‌دلیل و بدون اینکه خطر واقعی وجود داشته باشد می‌ترسیم و در شرایط واقعاً آسیب‌زا، خطر را حس نمی‌کنیم.

مغز ما بسیار توانمند است، اما با این وجود نمی‌تواند تمام عواقب یک تصمیم را پیش‌بینی کند. ما نمی‌توانیم پیش‌بینی کنیم چه کاری ضرر کمتری برایمان خواهد داشت و چه کاری می‌تواند به نفعمان تمام شود؛ به همین دلیل تصمیمات غلطی می‌گیریم و به خودمان آسیب می‌زنیم.

از داروین تا مانگر با کتاب در جستجوی فرزانگی

کتاب در جست‌وجوی فرزانگی، ترجمه‌ی تکتم سعیدنیا، به ما انسان‌ها که همچنان در حال تکامل هستیم و نمی‌دانیم کدام تصمیم درست و کدام غلط است، توصیه می‌کند همیشه پیش از تصمیم گرفتن، کمی مکث کنیم و از خود بپرسیم: «ممکن است این اقدام چه نتایجی در پی داشته باشد؟ بهترین و بدترین سناریو چیست؟»

پیتر بولین از حسی سخن می‌گوید که برای همه‌ی ما آشناست؛ ما معمولاً به بدترین رفتارهای آدم‌ها توجه می‌کنیم و فقط جنگ‌وجدال‌ها و قهرهایمان را به یاد می‌سپاریم، زیرا این وضعیت ما را در معرض خطر قرار می‌دهد. نویسنده توصیه می‌کند برای درک چرایی یک شکست یا موفقیت، باید علت رخ دادن آن را پیدا کنیم. تا زمانی که نتوانیم متوجه شویم چرا در موقعیتی خاص فلان تصمیم را گرفته‌ایم، نمی‌توانیم نسبت به اعمال و رفتار خود آگاه شویم.

با خرید کتاب در جست‌وجوی فرزانگی کمتر خود و دیگران را بابت رفتارها و تصمیمات اشتباه، سرزنش خواهید کرد.

کتاب در جست‌و‌جوی فرزانگی برای شما مناسب است اگر

• برایتان بارها و بارها این پرسش پیش آمده که چرا با وجود اینکه عواقب منفی یک کار را می‌دانیم، باز هم آن را انجام می‌دهیم.
• کارکرد مغز و نقش آن در اندیشیدن برایتان گنگ و ناشناخته است و می‌خواهید با کمک یکی از کتاب‌های روانشناسی، با نحوه‌ی اندیشه‌ورزی آشنا شوید و تفکر منطقی به‌دست آورید.
• در جست‌وجوی کتابی هستید که شما را با نوروساینس و تفکر انتقادی آشنا و راه‌هایی را نمایان کند که از طریق آن‌ها می‌توانید بهبود عملکرد مغز را میسر کنید.

در بخشی از کتاب در جست‌و‌جوی فرزانگی: از داروین تا مانگر می‌خوانیم

برچسب «نتیجه‌ی آزمایش مثبت» ممکن است ترسناک باشد، اما به خاطر داشته باشید که آزمایش بیماری نیست. یک آزمایش ممکن است در گروه مثبت‌های کاذب قرار بگیرد. اما کدام بدتر است؟ در گروه مثبت‌های کاذب باشید که بدون ابتلا به بیماری، بیمار تشخیص داده شده‌اند، یا در گروه منفی‌های کاذب باشید که تشخیص داده شده است بیماری ندارند، اما مبتلا به بیماری هستند؟

هرچه احتمال پیشین بیشتر یا بیماری شایع‌تر باشد، نتیجه‌ی آزمایش قابل‌اتکاتر است. بالعکس، هرچه احتمال پیشین کمتر یا بیماری نادرتر باشد، نتیجه‌ی آزمایش کمتر قابل‌اتکاست. حتی یک آزمایش بسیار دقیق، اگر برای بیماری نسبتاً غیرمتداولی انجام شود، ممکن است نتیجه‌ی غیرقابل‌اتکایی داشته باشد. در اینجا فرض بر این است که فرد آزمایش‌شده به گروه افراد در معرض خطر بالاتر بیماری تعلق ندارد.

از خود بپرسید: پیش از آنکه شواهد خاص یک پرونده را در نظر بگیرم، فراوانی افراد مبتلا به بیماری در جمعیت مقایسه‌ای مرتبط چقدر است؟ آزمایش پزشکی چقدر دقیق است؟

استدلال فوق را می‌توان برای کمک به ارزیابی قابل‌اتکابودن آزمایش‌های تشخیصی یا رویه‌های غربالگری به کار برد. بعضی مثال‌ها عبارت‌اند از غربالگری یا تشخیص سرطان پستان، سرطان پروستات، سرطان روده‌ی بزرگ، ایدز یا مصرف مواد مخدر.

برآورد فراوانی مثبت‌های کاذب و منفی‌های کاذب برای ارزیابی قابل‌اتکابودن آزمون‌های دروغ‌سنجی (در تحقیقات جنایی یا گزینش کارمندان) و سیستم‌های تشخیص هویت نیز مهم هستند.

در آزمون‌های دروغ‌سنجی، مثبت‌های کاذب زمانی اتفاق می‌افتند که افراد بی‌گناه ‌فریب‌کار تشخیص داده شوند. منفی‌های کاذب وقتی رخ می‌دهند که افراد مجرم ‌فریب‌کار تشخیص داده نشوند.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه
بخش یکم: چه چیز بر تفکر ما اثر می‌گذارد؟
فصل یکم: آناتومی ما رفتارمان را محدود می‌کند
فصل دوم: آن اتصالاتی در فرایند فرگشت انتخاب شدند که رفتار مفید برای بقا و تولیدِمثل را می‌سازند
فصل سوم: رفتار سازگار با بقا و تولیدمثل
بخش دوم: روان‌شناسی قضاوت‌های نادرست
فصل چهارم: توضیح روان‌شناختی قضاوت‌های نادرست
فصل پنجم: دلایل روان‌شناختی اشتباهات
بخش سوم: فیزیک و ریاضیِ قضاوت‌های نادرست
فصل ششم: تفکر سیستمی
فصل هفتم: مقیاس و حدود
فصل هشتم: علت‌ها
فصل نهم: اعداد و معنی آن‌ها
فصل دهم: احتمالات و تعداد نتایج ممکن
فصل یازدهم: سناریوها
فصل دوازدهم: تلاقی‌ها و اعجازها
فصل سیزدهم: قابل اتکابودن شواهد موردی
فصل چهاردهم: شواهد غلط‌انداز
بخش چهارم: رهنمودهایی برای تفکر بهتر
فصل پانزدهم: بررسی ابزارهایی که مبنایی برای تفکر عقلانی می‌شوند
فصل شانزدهم: معنا
فصل هفدهم: ساده‌سازی
فصل هجدهم: قواعد و فیلترها
فصل نوزدهم: اهداف
فصل بیستم: جایگزین‌ها
فصل بیست‌و‌یکم: پیامدها
فصل بیست‌و‌دوم: کمّی‌سازی
فصل بیست‌وسوم: شواهد
فصل بیست‌و‌چهارم: تفکر معکوس
فصل بیست‌وپنجم: احتمال خطر
فصل بیست‌و‌ششم: نگرش‌ها
ضمیمه‌ی یکم: سخنرانی چارلی مانگر در جشن فارغ‌التحصیلی مدرسه‌ی هاروارد، 13 جون 1986
ضمیمه‌ی دوم: فرزانگی؛ اثر چارلی مانگر و وارن بافِت
ضمیمه‌ی سوم: احتمال
ضمیمه‌ی چهارم: فهرست‌های بازبینی
منابع
سپاسگزاری