کتاب بولرو و قطار سریع السیر در تاریکی: دو نمایشنامه‌ی تک پرده‌ای

نقد بی‌اخلاقی‌های اجتماعی، ریا و تزویر محور شکل‌گیری کتاب بولرو و قطار سریع السیر در تاریکی نوشته‌ی گورگن خانجیان است. این کتاب که دو نمایشنامه‌ی تک‌پرده‌ای ارمنی را شامل می‌شود، به گونه‌ای نمادینْ رواج شعارهای پوچ و توخالی در جامعه و سرنوشت مردم را در چنین جوامعی نقد می‌کند.

درباره‌ی کتاب بولرو و قطار سریع‌السیر در تاریکی

در کتاب بولرو (Bolero) و قطار سریع‌السیر در تاریکی ( High speed train in the dark) نوشته‌ی گورگن خانجیان (Gurgen Khanjyan) مردان و زنانی نقش اصلی را ایفا می‌کنند که در فضایی محدود و بسته اسیرند. ایشان در جبری که محیط به آن‌ها تحمیل می‌کند، اندک اندک خود را بروز می‌دهند و ضعف‌ها و حتی امیال وحشتناکی را که در عمق ناخودآگاهشان پنهان است، هویدا می‌کنند.

کتاب بولرو و قطار سریع‌السیر در تاریکی در اصل شامل دو نمایشنامه می‌شود. در نمایشنامه‌ی اول به نام بولِرو، دو مرد و یک زن پشت درهای بسته‌ی کافه‌ای گرفتار شده‌اند. حوالی شب چراغ‌ها خاموش می‌شوند. کافه‌دار می‌رود و درها را قفل می‌کند و آن‌ها که خوابشان برده، در کافه محبوس می‌مانند. در مدتی که این سه نفر کنار هم هستند، ناچار با هم برخورد و گفتگو دارند. از خلال این گفتگوها گذشته و شخصیت هریک برای خواننده آشکار می‌شود. زن قریحه‌ی شعرسرایی دارد و در سن شانزده سالگی مورد تجاوز قرار گرفته است. یکی از مردها روحیاتی خشن دارد و مرد دیگر، گویا در انتخابات مجلس ملی فعالیت داشته است. این مرد پوشه‌ای همراه دارد که حکم مدارک هویتی او را دارد و گویا حاضرست هرکاری بکند که ماهیت پوشه برای کسی فاش نشود؛ اما شاید رفتارش بیش از هر چیز دیگر هویتش را فاش می‌کند. این سه در عین تفاوت‌هایی که با هم دارند، در چیزی مشترک هستند؛ هر سه قربانیان دروغ و بی‌اخلاقی و افراد مطرود جامعه هستند. این اتفاقات در حالی می‌افتد که صدای موسیقی بولرو ساخته‌ی راول، آهنگ‌ساز فرانسوی، از طبقه‌ی بالا ‌شنیده می‌شود. با جلو رفتن داستان، مواجهه‌ی این افراد تبدیل به یک دوئل می‌شود.

اما در قطار سریع‌السیر در تاریکی، نمایشنامه‌ی دوم، قطاری در تاریکی در حال حرکت است. در این نمایشنامه، شخصیت‌های متعددی حضور دارند. سخنور، قمارباز، دانشمند، دائم‌الخمر و... چند نمونه از شخصیت‌های این داستان هستند. در اصل این افراد از اقشار و طبقات مختلف جامعه هستند و هریک طرز فکر و منش طبقه‌ی خاص خود را به نمایش می‌گذارند. در این میان مردی سخنور هست که تعدادی را دور خود جمع کرده و شعارهایی مبنی بر برابری‌طلبی سر می‌دهد. این قطار و سرنشینانش به سمت سرنوشتی محتوم و تلخ در حال حرکت هستند.

در کتاب بولرو و قطار سریع‌السیر در تاریکی نویسنده با نمایش افراد مختلف جامعه که هریک نماینده‌ی یک طرز فکر یا یک طبقه هستند، دروغ، بی‌اخلاقی و دورویی را در جامعه به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد چه بسا بی‌اخلاقی در افراد و گروه‌هایی که شعارهای آزادی‌خواهانه سر می‌دهند، بیشتر از کسانی باشد که آشکارا میل به دروغ و جنایت دارند. گورگن خانجیان از نمایشنامه‌نویس‌های معروف ارمنستان است که تاکنون جوایز بسیاری دریافت کرده و نوشته‌های او به زبان‌های روسی، انگلیسی، گرجی، رومانیایی و فارسی ترجمه شده است. نمایشنامه‌ی بولرو و قطار سریع‌السیر در تاریکی را انتشارات دیدآور با ترجمه‌ی آندرانیک خچومیان به زبان فارسی منتشر کرده است.

کتاب بولرو و قطار سریع‌السیر در تاریکی برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب برای همه‌ی کسانی که به نمایشنامه‌های اجتماعی و آثار نمایشی ارمنستان علاقه‌مند هستند، مناسب است.

در بخشی از کتاب بولرو و قطار سریع السیر در تاریکی: دو نمایشنامه‌ی تک پرده‌ای می‌خوانیم

هر سه به‌سمت کوپه‌ی مرد خوش‌رو راه می‌افتند.
خوش‌رو. عالیه، محشره، زندگی شاد و روشنه.
دائم‌الخمر. آره، اما وقتی که نوشیدنی باشه.
خوش‌رو. به‌پیش دوستان من! به‌پیش و بدون شک و تردید.
کچل. ولی اون بی‌چاره از گرسنگی می‌میره، واقعاً که... نمی‌بینن چطور هر روز رنگش می‌پره و لاغر می‌شه؟
دائم‌الخمر. گور باباش، بچه که نیست. به من نوشیدنی بدین، کجاست نوشیدنی؟
آن‌ها مرد سخنور و افرادی را که دور او جمع شده‌اند، دور زده و وارد کوپه‌ی مرد خوش‌رو می‌شوند. قمارباز به رنگ‌پریده نزدیک می‌شود.
قمارباز. [با ورق‌هایی که در دست دارد، بازی می‌کند.] اون سه نفر کجا رفتن؟
رنگ‌پریده. بنوشن.
قمارباز. پس تو چرا نرفتی؟
رنگ‌پریده. نخواستم.
قمارباز. آره؟ خب پس بیا ورق بازی کنیم، یه جوری باید وقت بگذرونیم نه؟ هستی؟
رنگ‌پریده. نه.
قمارباز. تخته‌نرد، دومینو، اگه دوست داری شطرنج.