کتاب الرویه الفلسفیه: نقد و تحلیل

معرفی کتاب الرویه الفلسفیه: نقد و تحلیل

کتاب الرویه الفلسفیه: نقد و تحلیل اثر ماجد کاظمی، پژوهشی است که با نگاهی انتقادی مبانی فلسفه اسلامی و برخی دیدگاه‌های فلسفی و عرفانی را بررسی می‌کند. نویسنده با تکیه بر قرآن، روایات و استدلال‌های عقلی، می‌کوشد نسبت میان اندیشه‌ی فلسفی و آموزه‌های اسلامی را واکاوی کرده و برداشت خود را از توحید الهی تبیین کند.

درباره‌ی کتاب الرویه الفلسفیه: نقد و تحلیل

محور اصلی کتاب الرویه الفلسفیه: نقد و تحلیل اثر آیه‌الله الشیخ ماجد الکاظمی، نقد مبانی فلسفی و تفسیرهای رایج از توحید، معرفت و هستی‌شناسی است. نویسنده ضمن بررسی دیدگاه‌هایی همچون وحدت وجود، اصالت وجود، حرکت جوهری، رابطه‌ی علت و معلول و دیگر مباحث مطرح در فلسفه اسلامی، آن‌ها را از منظر کلام اسلامی و آموزه‌های قرآن و اهل‌بیت (ع) ارزیابی می‌کند و به نسبت میان فلسفه و عرفان با مبانی اعتقادی اسلام می‌پردازد.

ماجد کاظمی مطالب کتاب الرویه الفلسفیه: نقد و تحلیل را در سه بخش اصلی سامان داده است. بخش نخست به مبانی معرفت‌شناسی، جایگاه عقل، منابع شناخت و اصول استدلال اختصاص دارد. بخش دوم، گسترده‌ترین بخش کتاب است که به نقد فلسفه اسلامی و تحلیل مباحثی مانند وجود و ماهیت، اصالت وجود، وحدت وجود، حرکت جوهری، معاد، علت و معلول و دیگر نظریه‌های فلسفی می‌پردازد و آرای فیلسوفان مسلمان چون ابن سینا و ملاصدرا را نقد می‌کند.

بخش سوم کتاب الرویه الفلسفیه ماجد کاظمی نیز با استناد به آیات قرآن و روایات، مباحث مربوط به توحید الهی، صفات خداوند، رابطه‌ی خالق و مخلوق و دیگر اصول اعتقادی را بررسی می‌کند.

شیخ ماجد الکاظمی در این اثر نگاهی انتقادی به مباحث فلسفی و عرفانی می‌اندازد. ساختار منظم، استناد به منابع دینی و پرداختن به مهم‌ترین مباحث اعتقادی، این اثر را به یکی از آثار قابل توجه در حوزه‌ی گفت‌وگوی میان فلسفه و کلام تبدیل کرده است. با خرید کتاب الرؤیه الفلسفیه نقد و تحلیل انتشارات چتر دانش می‌توانید با یکی از رویکردهای انتقادی در بررسی فلسفه اسلامی و توحید الهی از منظر کلام شیعه آشنا شوید.

کتاب الرویه الفلسفیه: نقد و تحلیل برای شما مناسب است اگر

• به نقد فلسفه اسلامی و نقد آراء فیلسوفانی چون ابن سینا و ملاصدرا علاقه‌مند هستید.
• دانشجو و پژوهشگر الهیات، فلسفه و کلام اسلامی یا طلبه‌ی حوزه‌ی علمیه هستید و می‌خواهید مباحث توحید الهی و نسبت آن با دیدگاه‌های فلسفی را از منظر نویسنده‌ی این اثر مطالعه کنید.

در بخشی از کتاب الرویه الفلسفیه: نقد و تحلیل می‌خوانیم

«الفصل الخامس فی علمه تعالی: قد تقدم أنّ ذاته المتعالیة صرف الوجود الذی لا یحده حدّ و لا یشذّ عنه وجود و لا کمال وجودی فما فی تفاصیل الخلقة من وجود أو کمال وجودی بنظامها الوجودی فهو موجود عنده بنحو اعلی و أشرف، غیر متمیّز بعضها من بعض فهو معلوم عنده علما اجمالیّا فی عین الکشف التفصیلیّ.

ثم إنّ الموجودات بما هی معالیل له قائمة الذوات به قیام الرابط بالمستقل حاضرة بوجوداتها عنده فهی معلومة له علما حضوریّا فی مرتبة وجوداتها المجردة منها بأنفسها و المادیّة منها بصورها المجردة.

فقد تحقّق: أنّ للواجب تعالی علما حضوریّا بذاته، و علما حضوریّا تفصیلیّا بالأشیاء فی مرتبة ذاته قبل ایجادها و هو عین ذاته و علما حضوریّا تفصیلیّا بها فی مرتبتها و هو خارج من ذاته، و من المعلوم أنّ علمه بمعلوماته یستوجب العلم بما عندها من العلم».

اقول: ان الاقوال فی علمه تعالی عند الفلاسفة احد عشر قولا هذا احدها و خلاصة الاشکال فیها ان لازم بعضها هو نفی العلم الالهی قبل ایجاد الاشیاء و لازم بعضها الاخر هو حضور صور الاشیاء مع الذات الالهیة المقدسة سواء کان هذا الحضور من قبیل حضور صور الاعیان الثابتة أم من قبیل حضور صور الماهیات الممکنة الکامنة أو من قبیل حضور صور الاشیاء فی الذات نعم لم یجعلوا هذه الصور فی مرتبة الذات الا انها قدیمة بقدم الذات عندهم و لا یخفی بطلان هذا الرأی فلا قدیم غیره تعالی.

و قد ذکر السید الطباطبائی الاقوال العشرة و اشکل علی کل واحد منها و ذهب الی ان علم الله سبحانه و تعالی الاجمالی فی عین علمه التفصیلی و بالعکس.

فهرست مطالب کتاب

المقدمة
اهمیة التوحید الالهی
حرمة التقیة فی الامور المهمة
مسؤولیة حفظ الدین
مسؤولیة حفظ التشیّع
خلاصة من تاریخ الفلسفة
البراهمیون
الإیلیون
فلاسفة الیونان
أصحاب الافلاطونیة الحدیثة
المسیحیون العقلیون
الفلاسفة من المسلمین
الباب الاول
اصول المعرفة
الاصل الأول: واقعیة عالم الوجود
الاصل الثانی: العقل اساس التفاهم البشری
مذهب المادیین
الجواب علی استدلال المادیین
الاصل الثالث: قیمة المعرفة
خلاصة أدلة الشکاکین
الجواب على شبهات الشکاکین
المعرفة عند الفلاسفة
توضیح النظریة
کلام ابن عربی
الرد علی نظریة اتحاد العقل و العاقل و المعقول
جواب ابن سینا لنظریة اتحاد العقل و العاقل و المعقول
کلام ملا صدرا عن هذا الاستدلال
الجواب علی استدلال ملا صدرا
استدلالات واهیة
الاصل الرابع: مصادر المعرفة
الاصل الخامس: مدرکات العقل
رؤیة القران الکریم حول العقل العملی
الاصل السادس: حول قوانین العقل و الطبیعة
الاصل السابع: طبیعة الاحکام العقلیة
الاصل الثامن: اختلاف العقل و الشرع
الاصل التاسع: هل یصح الاستدلال بالکتاب و السنة
الاصل العاشر: نصائح مهمة
الباب الثانی
فی مناقشة المباحث الفلسفیة
نظرات و ملاحظات حول القسم الأول
من المباحث الفلسفیة
فی مباحث الوجود و العدم و الماهیة
البحث الأول: موضوع الفلسفة
البحث الثانی: اشتراک الوجود
بطلان مساواة الوجود للذات الالهیة المقدسة
الاستدلال علی اشتراک الوجود فی حقیقة واحدة
جواب المحقق البهبهانی
البحث الثالث: إصالة الوجود أو الماهیة
قابلیة الذهن البشری علی کشف الحقائق
ادلة القائلین باصالة الوجود
الاستدلال بالذوق العرفانی لا بالعقل
ادلة اصالة الوجود و الجواب علیها
الدلیل الأول:
تبصرة :
الدلیل الثانی
الدلیل الثالث
الدلیل الرابع
الدلیل الخامس
اجوبة اخری
الدلیل السادس
الدلیل السابع
إستدراک
الإضافة الابداعیة
قاعدة کل ما کان محلا ً للحوادث فهو حادث
الجواب علی قول الدوانی
الجواب علی استدلال الطباطبائی
البحث الرابع: بطلان ما یتفرع علی إصالة الوجود
البحث الخامس: حقیقة الوجود
الجواب علی کون الوحدة فی عین الکثرة
و بطلان القول بمراتب الوجود
بطلان فروع کون حقیقة الوجود واحدة:
ما یترتب علی کون حقیقة الوجود واحدة
الامر الاول: ان الوجود لا یصدر منه الّا الوجود.
الامر الثانی: کونه جل‌ و علا کل الوجود
بطلان قاعدة بسیط الحقیقة تمام الاشیاء وکلها
مغالطات الاستدلال علی قاعدة بسیط الحقیقة تمام الاشیاء
المغالطة الاولى
المغالطة الثانیة
المغالطة الثالثة
المغالطة الرابعة
الامر الثالث: کونه «جل وعلا» صرف الوجود
البحث السادس: إعادة المعدوم
الاستدلال علی الاستحالة
جواب الاستدلال
مناقشات وملاحظات
حول القسم الثانی من المباحث الفلسفیة
الواجب والممکن
الامکان الفقری
الثابت و المتغیر
الحرکة الجوهریة
اشکال ابن سینا علی الحرکة الجوهریة
جواب ملا صدرا
ادلة الحرکة الجوهریة والجواب علیها
المجرّدات
المجردات بالمعنی الفلسفی
نفی وجود المجردات غیر الذات الالهیة المقدسة
الحادث و القدیم
المستقِّل و الرابط
مناقشات وملاحظات
حول بعض مسائل القسم الثالث من المباحث الفلسفیة
العلة والمعلول
معنی العلّة عند الفلاسفة
الإرادة من صفات الذات عند الفلاسفة
الرد علی کلام الفلاسفة
جواب المحقق الخوئی حول کون الله جلّ و علا علة موجبة
لا اختیار لها
الایات حول کونه تعالی مختارا
الشواهد الروائیة علی کونه جلّ و علا فاعلا مختارا
الفلسفة تقول بالجبر لا بالاختیار
جواب الفلاسفة لاشکال الجبر
الرد علی جواب الفلاسفة
الوجود المطلق و الوجود الخاص أو المقید
بطلان السنخیة
لوازم السنخیة الباطلة
لزوم اجتماع النقیضین
منافاة السنخیة مع التوحید
ما یترتب علی السنخیة
العقول و المُثُل
بطلان قاعدة الواحد لا یصدر منه الا واحد
تذنیب
حول قاعدة الواحد لا یصدر منه إلّا واحد
بطلان التفویض
بطلان ما یتوهم من قاعدة فاقد الشئ لا یعطیه
مناقشات وملاحظات
حول القسم الرابع من المسائل الفلسفیة
عوالم الصعود والنزول
المعاد الجسمانی
انکار المعاد بلغة حکمة الاجتماع
الجواب علی دعوی الطباطبائی
الدلیل العقلی علی امکان المعاد
الدلیل العقلی علی ثبوت المعاد
ایات المعاد
دفع ما یتوهم من التعبیر بالخلق الجدید و امثالکم
الروایات حول المعاد الجسمانی
اسئله حول التوحید
نظریة الفیض الالهی
هل ان العالم ظل الله جل ‌وعلا
هل ان الخلق مسبوق بالعدم الحقیقی
هل ان الاشیاء بوجودها تمانع وجوده تعالى
لو تعددت حقیقة الوجود فهل من حدود بین الخالق والمخلوق؟
هل ان ارادة الله جل‌ و علا ذاتیّة
هل ان فاعلیة الله جل وعلا بالابداع ام بالتجلی؟
هل ان علمه تعالی بالاشیاء من باب انها عینه؟
برهان الصدیقین و برهان القاهریّة
الباب الثالث
التوحید الالهی من زاویة الایات و الروایات
آیات التوحید
عیسی یتکلم عن نفسه
عیسى عند المسیحیین
عیسى ابن مریم لا ابن اللَّه جلّ وعلا
تنزه اللَّه جلّ وعلا عن اتخاذ الإبن
القسم الثانی من الباب الثالث
الروایات الواردة حول التوحید الالهی
الفصل الاول
فی اثبات الذات الالهیة المقدسة وحدوث العالم
الفصل الثانی
فی صفاته تعالی
الامر الاول: فی جملة من صفاته جل و علا
الامر الثانی
فی مباینة الذات الالهیة المقدسة لکل المخلوقات
الامر الثالث
فی ارادته سبحانه وتعالی
الامر الرابع
فی احدیته وواحدیته سبحانه وتعالی
الامر الخامس
فی قدرته سبحانه و تعالی
الامر السادس
فی عموم خالقیته جل و علا
بطلان عقیدة التفویض
الفصل الثالث
فی استحالة ان یکون الممکن قدیماً
الفصل الرابع
فی استحالة معرفة کنه الذات الالهیة المقدسة
الدلیل علی امتناع ادراک الذات الالهیة المقدسة
الفصل الخامس
فی النهی عن الخوض فی ذات الله سبحانه وتعالی
الفصل السادس
فی تنزّه الخالق جل وعلا عن الاتصاف بالمکان والزمان، وانه
تعالی فوق المکان والزمان وانه الاول بلا اولیة والاخر بلا اخریة
الفصل السابع
فی نفی السنخیة بینه تعالی وبین المخلوقات
الفصل الثامن
فی الطریق الی معرفة الله عزَّ وجلّ
وهمٌ ودفع
الفصل التاسع
فی الاسماء والصفات
الفصل العاشر
شبهات وردود
الخاتمة
نداء الدین
المصادر