کتاب تبصره المتعلمین فی احکام الدین

کتاب تبصره المتعلمین فی احکام الدین نوشته‌ی علامه حلی (ره) و با تدوین و اعراب‌گذاری حمید نیک فکر، از متون فقهی شیعه و اثری جامع در معرفی احکام عملی اسلام بر پایه‌ی فقه جعفری است. این اثر به زبان عربی، تصویری جامع از مهم‌ترین ابواب فقه در اختیار خواننده قرار می‌دهد. علامه حلی در این کتاب، با پرهیز از بحث‌های طولانی استدلالی، احکام شرعی شیعه را پیرامون موضوعات فردی، عبادی، خانوادگی، اقتصادی، قضایی و کیفری گردآوری کرده است.

درباره‌ی کتاب تبصره المتعلمین فی احکام الدین

علامه حلی در کتاب تبصره المتعلمین فی احکام الدین از نقل گسترده‌ی آیات، روایات یا دیدگاه‌های گوناگون فقهی خودداری کرده و بیشتر به بیان حکم و شرایط اجرای آن می‌پردازد. از این جهت، اثر حاضر را باید متنی آموزشی دانست که هدف آن، ارائه‌ی مجموعه‌ای منسجم از احکام فقهی است. اعراب‌گذاری متن عربی که توسط حمید نیک فکر انجام شده نیز خواندن عبارت‌ها و تشخیص ساختار دستوری آن‌ها را برای مخاطبان آسان‌تر می‌کند.

کتاب تبصره المتعلمین فی احکام الدین با مباحث طهارت آغاز می‌شود. علامه حلی در این بخش، احکام نجاست، وضو، غسل، تیمم، حیض، غسل میت و دیگر مسائل مرتبط با پاکی را توضیح می‌دهد. پس از آن، احکام نماز مطرح می‌شود و موضوعاتی مانند اوقات نماز، قبله، اذان و اقامه، واجبات و مستحبات نماز و... بررسی می‌شوند. بخش‌های دیگر کتاب به زکات، خمس، روزه، جهاد و امر به معروف و نهی از منکر می‌پردازد.

نگاهی جامع به ابواب فقه امامیه

مباحث مربوط به روابط مالی و اجتماعی نیز سهم قابل توجهی از موضوعات فقهی کتاب تبصره المتعلمین فی احکام الدین را به خود اختصاص داده‌اند. احکامی مثل ربا، حق فسخ، اجاره، شرکت، مضاربه و... در بخش‌های گوناگون اثر مطرح شده‌اند. این موضوعات نشان می‌دهند که فقه امامیه برای روابط اقتصادی و حقوقی نیز قواعد مشخصی دارد.

خرید کتاب تبصره المتعلمین فی احکام الدین شما را با اثری فشرده و آموزشی در باب فقه شیعه آشنا می‌کند که تلاش دارد چندی از مهم‌ترین احکام را از طهارت تا پوشش و زکات، به شکلی دقیق توضیح دهد. انتشارات چتر دانش این اثر را منتشر کرده است.

کتاب تبصره المتعلمین فی احکام الدین برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید با ساختار و ابواب اصلی فقه جعفری آشنا شوید.
• به دنبال متنی فشرده درباره‌ی عبادات، معاملات، ارث و میراث و احکام قضایی اسلامی هستید.
• قصد دارید یکی از متون فقهی شیعه را به زبان عربی مطالعه کنید.
• به پژوهش درباره‌ی دیدگاه‌های علامه حلی در مسائل فقهی علاقه‌مند هستید.

در بخشی از کتاب تبصره المتعلمین فی احکام الدین می‌خوانیم

173 وَ هُوَ ضَرْبَانِ: وَاجِبٌ، وَ نَدْبٌ.

فَالْوَاجِبُ: الْأَکْلُ، وَ الشُّرْبُ، وَ الْجِمَاعُ فِی الْقُبُلِ وَ الدُّبُرِ، وَ الاسْتِمْنَاءُ، وَ إِیصَالُ الْغُبَارِ الْغَلِیظِ إِلَى الْحَلْقِ مُتَعَدِّیًا، وَ الْبَقَاءُ عَلَى الْجَنَابَۀِ مُتَعَمِّداً حَتَّى یَطْلُعَ الْفَجْرُ، وَ مُعَاوَدَۀُ النَّوْمِ بَعْدَ انْتِبَاهَتَیْنِ حَتَّى یَطْلُعَ الْفَجْرُ.

وَ هَذِهِ السَّبْعَۀُ تُوجِبُ الْقَضَاءَ وَ الْکَفَّارَۀَ.

174 وَ یَجِبُ الْقَضَاءُ: بِالْإِفْطَارِ بَعْدَ الْفَجْرِ مَعَ ظَنِّ بَقَاءَ اللَّیْلِ وَ تَرْکِ الْمُرَاعَاۀِ مَعَ الْقُدْرَۀِ عَلَیْهَا - وَ لَوْ أَخْبَرَهُ غَیْرُهُ بِبَقَاءِ اللَّیْلِ، وَ قَبْلَ الْغُرُوبِ لِلظُّلْمَۀِ الْمُوهِمَۀِ - وَ لَوْ غَلَبَ عَلَى الظَّنِّ دُخُولُ اللَّیْلِ فَلاَ قَضَاءَ - وَ تَقْلِیدِ الْغَیْرِ فِی دُخُولِ اللَّیْلِ وَ لَمْ یَدْخُلْ، وَ مُعَاوَدَۀِ النَّوْمِ بَعْدَ انْتِبَاهَۀٍ وَاحِدَۀٍ قَبْلَ الْغُسْلِ حَتَّى یَطْلُعَ الْفَجْرُ، وَ تَعَمُّدِ الْقَیْ‌ءِ، وَ دُخُولِ الْمَاءِ إلَى الْحَلْقِ لِلتَّبَرُّدِ - دُوْنَ مَاءِ الْمَضْمَضَۀِ لِلصَّلَاۀِ - وَ الْحُقْنَۀِ بِالْمَائِعَاتِ.

وَ فِی الِارْتِمَاسَ فِی الْمَاءِ قَوْلَانِ، وَ کَذَا الْإِمْسَاکَ عَنْ کُلِّ مُحَرَّمٍ سِوَى مَا ذَکَرْنَاهُ، وَ یَتَأَکَّدُ فِی الصَّوْمِ.

176 وَ الْمَنْدُوبُ: [تَرْکُ] السُّعُوطِ، وَ الْکُحْلِ بِمَا فِیهِ صَبْرٌ اَوْ مِسْکٌ، وَ إِخْرَاجُ الدَّمِ، وَ دُخُولُ الْحَمَّامِ لِلضَّعْفَانِ، وَ شَمُّ النَّرْجِسِ وَ الرَّیَاحِینَ، وَ الْحُقْنَۀُ بِالْجَامِدِ وَ بَلُّ الثَّوْبِ عَلَى الْجَسَدِ، وَ الْقِبْلَۀُ وَ الْمُلَاعَبَۀُ وَ الْمُبَاشَرَۀُ بِشَهْوَۀٍ، وَ جُلُوسُ الْمَرْأَۀِ فِی الْمَاءِ.

177 وَ لاَ یُفْسِدُ الصَّوْمُ بِمَصِّ الْخَاتَمِ، وَ مَضْغِ الْعِلْکِ، وَ ذَوْقِ الطَّعَامِ إذَا لَفَّظَهُ، وَ زَقِّ الطَّائِرِ، وَ اسْتِنْقَاعِ الرَّجُلِ فِی الْمَاءِ.