کتاب خیرگی

چشم‌ها قضاوتگرند و در جامعه‌ی مدرن، انسان‌ها به سوژه‌های متحرکی تبدیل شده‌اند که همه باید به یک شکل و قواره با تیپ بدنی یکسان باشند. کتاب خیرگی به قلم الیف شافاک، در سال 2000 موفق به کسب جایزه‌ی بهترین رمان سال از طرف اتحادیه‌ی نویسندگان ترکیه شده و راوی یک عاشقانه‌ی منحصر به فرد است: رابطه‌ی زنی با اضافه وزن زیاد با مردی کوتاه قامت! این زوج از نگاه‌های خیره‌ی دیگران عاصی شده‌اند و تصمیم می‌گیرند نقش خود را با یکدیگر تعویض کنند.

درباره‌ی کتاب خیرگی

الیف شافاک (Elif Shafak) نویسنده‌ای دغدغه‌مند است که در داستان‌های خود به مسائل زنان و انواع تبعیض در سطح جهان می‌پردازد. این نویسنده در کتاب خیرگی (The Gaze)، یک روایت عاشقانه‌ی منحصر به فرد را ارائه داده و از خلال آن قصد دارد مسائل اجتماعی و فرهنگی را مورد بررسی قرار دهد. این کتاب، رابطه‌ی یک زن فربه با مردی کوتاه قامت را روایت می‌کند که هر دو از نگاه‌های خیره‌ی مردم گریزانند و تصمیم می‌گیرند نقش‌های خود را با یکدیگر عوض کنند. زن در نقش مرد حاضر شده، کت می‌پوشد و برای خود سبیل می‌کشد؛ مرد نیز آرایش می‌کند، لباس‌های زنانه می‌پوشد و در نقش زن خود وارد اجتماع می‌شود. تصور این وضعیت بسیار خنده‌دار و جالب است. تغییر چهره و لباس این زوج، چالش‌هایی را برای آن‌ها ایجاد می‌کند که برای خوانندگان بسیار جذاب است.

الیف شافاک، نویسنده‌ی کتاب مشهور و پرفروش ملت عشق، با روایت این عاشقانه‌ی متفاوت، قصد دارد به مفاهیم مهمی در خصوص پذیرش خود، احترام به دیگران، تغییر نگرش به زندگی و ایجاد تحول در تفکرات شخصی بپردازد. از نظر این نویسنده، زیبایی واقعی در درون انسان است و نباید خود را با استانداردهای ظاهری جامعه مقایسه کرد. زن و مرد کتاب خیرگی (Mahrem)، از نگاه‌های خیره عاصی شده‌اند و بحران هویتی را تجربه می‌کنند که نتیجه‌ی قضاوت‌های بی‌جا درمورد شکل ظاهری آن‌ها و تفاوتشان با یکدیگر است. غافل از اینکه وسعت عشق بیش از آن است که به معیارهای ظاهری سطحی و پوچ خلاصه شود. قضاوت‌های ظاهری می‌توانند آسیب‌های روحی و روانی بسیاری را به همراه داشته باشند؛ بنابراین باید به شخصیت و ارزش‌های درونی افراد توجه داشته باشیم؛ نه ظاهر و لباس آن‌ها!

برای بهتر زیستن باید از نگاه‌های سطحی دوری کنیم و نگرش مثبت‌تری نسبت به خود و دیگران داشته باشیم. شخصیت‌های کتاب خیرگی، فارغ از نگاه‌های تبعیض‌آمیز، عاشق یکدیگرند. رابطه‌ی بین این زوج، چیزی فراتر از ظاهر فیزیکی آن‌ها است و به کشف زیبایی درونی و پذیرش متقابل می‌انجامد. این روایت عاشقانه نشان می‌دهد که چگونه عشق می‌تواند مرزهای ظاهری را بشکند و به عمق شخصیت و احساسات افراد نفوذ کند.

عشق میان دو شخصیت کتاب خیرگی، نمادی از توانایی انسان‌ها برای دیدن فراتر از کلیشه‌ها و قضاوت‌های سطحی است. این نویسنده با روایت عاشقانه‌ی خود به مخاطبان یادآوری می‌کند که عشق واقعی بر پایه‌ی درک، احترام و پذیرش متقابل بنا شده است. این عشق لطیف و جذاب، کتاب خیرگی را به اثری تأثیرگذار و الهام‌بخش تبدیل کرده است که مخاطبان را به تفکر درباره‌ی ارزش‌های انسانی و زیبایی درونی دعوت می‌کند.

رمان خواندنیِ الیف شافاک، توسط مهرنوش عدالت به فارسی برگردانده شده و به همت انتشارات سیصد و شصت درجه، در اختیار شما عزیزان قرار گرفته است.

جوایز و افتخارات کتاب خیرگی

• جایزه‌ی بهترین رمان سال 2000 اتحادیه نویسندگان ترکیه
• نامزد جایزه‌ی ایندیپندنت در دسته‌ی ادبیات داستانی خارجی
• منتخب واتراستونز برای طرح مطالعه‌ی تابستانی در سال 2005

نکوداشت‌های کتاب خیرگی

• رمان خیرگی، اثری طنزآمیز است که به مفهوم نگاه کردن و در معرض نگاه‌ها قرار گرفتن می‌پردازد. (روزنامه‌ی تایمز)
• رمان خیرگی، سفری هیجان‌انگیز، شاد و مسرت‌بخش است؛ همراه با نمایش‌های طنز و سرگرم‌کننده، عشق، شور و هیجان، سرّ آفرینش و موضوعات جسته و گریخته‌ی فراوان. (روزنامه‌ی ایندیپندنت)
• ترکیبی افسون‌کننده از دلسوزی و بی‌رحمی ... الیف شافاک بهترین نویسنده‌ای است که در دهه‌ی گذشته از ترکیه برخاسته است. (اورهان پاموک، نویسنده‌ی مشهور ترکیه‌ای)
• رمان خیرگی، بازی با مفهوم زشتی و زیبایی است؛ همانند قطعات مکعب روبیک. (هلن اوییمی، نویسنده‌ی بریتانیایی)

کتاب خیرگی برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی کتاب خیرگی به دوست‌داران ادبیات ترکیه و علاقه‌مندان به داستان‌های عاشقانه با درون‌مایه‌ی اجتماعی و فرهنگی پیشنهاد می‌شود.

در بخشی از کتاب خیرگی می‌خوانیم

دختربچه کنار من پول‌هایی را که از صندلی‌های پشت دست به دست داده‌اند، محکم در دستش گرفته و علی‌رغم اصرارهای مادرش، به راننده نمی‌دهد. این از همان بچه‌های سرتق و لجبازی است که حرف هیچ کس را گوش نمی‌دهند، از آن بچه‌هایی که یک اتاق کامل و بی کم و کاست دارند، علی رغم این که تاریخ به دنیا آمدنشان دور و فقط یک احتمال بود. حتماً او هم دیر به دنیا آمده بود و سخت، کلی نذر و نیاز کرده بودند برای به دنیا آمدنش، کفش‌هایشان پاره شده بود از بس پیش این دکتر و آن دکتر رفته بودند، کلینیک‌های گران قیمت، دوا و درمان‌های گوناگون و داروهای گران، جر و بحث‌های خسته‌کننده، در آستانه طلاق و جدایی، تسلی و دلداری به این که: «اگر نشد، بچه‌ای را به فرزندی قبول می‌کنیم.» اما درست لحظه‌ای قبل از این که امیدشان از دست برود؛ بارقه‌ای از نور و امید، فرزندی در راه، لخته خونی بیش نبود اما بهانه‌ای ارزشمند بود برای شادی و شادمانی. مادر لحظه‌ای چشم از او برنمی‌داشت، اسباب‌بازی‌های گران قیمت و فراوان، ده‌ها عکس از هر لحظه بودنش، هر لبخندش الهام بخش شعر و ترانه‌ای، هر حرف و گفتار روزانه‌اش شبانه ثبت می‌شد در دفتری، عکس‌هایش زینت بخش هر آلبوم و کیف و قابی، لوس و ازخودراضی، هرگز او را تنها نگذاشته‌اند. همه این‌ها به کنار، به نظر من که دختر زشت‌رویی بود با آن چشم‌های ورقلمبیده و عینک ته‌استکانی که چشم آدم‌ها را سه برابر بزرگ‌تر نشان می‌دهد. دختربچه مدام برمی‌گشت و مرا نگاه می‌کرد. هر دوی ما بدعنق و اخمو؛ گویی صد من سرکه خورده بودیم. سر و صدای جیغ جیغی دختر مدرسه‌ای ما را به خود آورد.

«نه، این طور نگوئید، من مطمئنم که دختر خوبی است.» بعد با خنده ادامه داد: «کاش اسم این دختر خوشگل را می‌دانستم، ببینم، اسمت چیه؟»