کتاب بر سر کوه موریه: ادبیات در سر، مقدمه‌ای بر نام‌های پدر

یکی از مهم‌ترین داستان‌های دینی که در میان ادیان مختلف مشترک است، داستان حضرت ابراهیم و ذبح اسماعیل یا اسحاق به دست اوست. کتاب بر سر کوه موریه نوشته ژاک لاکان و ژاک دریدا دو فیلسوف فرانسوی است که از ترکیب دو مقاله آن‌ها تهیه و منتشر شده است. مقالاتی که در این کتاب از این دو نویسنده می‌خوانید، «مقدمه‌ای بر نام‌های پدر» و «ادبیات در سرّ» نام دارند و به ابعاد جدیدی از داستان حضرت ابراهیم و فرزند او می‌پردازند.

درباره کتاب بر سر کوه موریه

داستان ابراهیم (ع)، شیوه پیامبری او و پدری کردنش و در نهایت ذبح اسماعیل یا اسحاق،‌ یکی از روایت‌های تاریخی و مذهبی است که در همه ادیان ابراهیمی وجود دارد و هر دینی به شیوه خاص خودش آن را روایت کرده است. قصه‌ای که از چند جنبه می‌توان به آن پرداخت و بارها از منظر فلسفی و روانشناسی آن را بررسی و تحلیل کرد.

کتاب بر سر کوه موریه (Over Mount Murray) یکی از کتاب‌های ماندگار در زمینه فلسفه و روانکاوی است که ترکیبی از دو مقاله به نام‌های «مقدمه‌ای بر نام‌های پدر» از کتاب «On the names of the fathe» نوشته ژاک لاکان (Jacques Lacan) و «ادبیات در سرّ» از کتاب «The Gift of Death» نوشته ژاک دریدا (Jacques Derrida) است.

در این کتاب دو روایت و دیدگاه از این دو فیلسوف تاثیرگذار را می‌خوانید که درباره داستان حضرت ابراهیم و ذبح فرزند او در راه خدا نوشته شده است. ژاک لاکان در مقاله خود، به رازداری ابراهیم و همچنین فرمانبرداری و اطاعت او از خدا اشاره می‌کند و به علت و شیوه قربانی کردن آنچه برای او عزیز است می‌پردازد.

در مقاله بعدی، ژاک دریدا، پدر را به عنوان یک توتم (موجودی که حکم نیاکان یا خدای اختصاصی یک قبیله را دارد) می‌بیند. او در تلاش است که نام‌های مناسبی را برای عملکرد ابراهیم در مقابل خدا بیابد و با استفاده از آن‌ها، داستان پیش‌رو را روایت و تحلیل کند. نکته مهمی که در این کتاب وجود دارد و مترجم نیز به آن اشاره می‌کند، این است که روایت دریدا از داستان ابراهیم، به‌عنوان فردی با اعتقاد به دین یهود، با روایت مسلمانان از این داستان بسیار متفاوت است و همین تفاوت، دیدگاه جدیدی را درباره عملکرد حضرت ابراهیم ابراز می‌کند.

کتاب بر سر کوه موریه شما را با آرایی متفاوت از آنچه تاکنون شنیده‌اید آشنا می‌کند و نتایج فلسفی مهمی را در اختیارتان می‌گذارد.

کتاب بر سر کوه موریه برای چه کسانی مناسب است؟

همه افرادی که طرفدار کتاب‌های فلسفی هستند و از مباحث نقد ادبی و روانکاوی نیز لذت می‌برند، ‌از خواندن این کتاب پشیمان نخواهند شد.

با نویسندگان کتاب بر سر کوه موریه بیشتر آشنا شویم

یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان و روانکاوان دنیا که در زمینه پزشکی نیز مهارت زیادی داشته است، ژان لاکان نام دارد. لاکان فرانسوی از جمله افرادی است که به دلیل طرح ایده «بازگشت به فروید» و رساله خود که در آن از ناخودآگاه انسان به‌عنوان یک زبان ساختارمند یاد کرده است، به شهرت رسید. همچنین او یکی از افراد تاثیرگذار بر فلسفه فرانسه به‌شمار می‌رود که آثار فلسفی زیادی را از خودش برجای گذاشته است. از این فیلسوف و روانکاو برجسته می‌توانید آثاری را همچون «اضطراب»، «گزیده مکتوبات» و «تلویزیون» را بخوانید.

نویسنده دیگری که یکی از مقالات بی‌نظیر او را در این کتاب خواندید، ژاک دریدا نام دارد که او را به‌عنوان برجسته‌ترین فیلسوف قرن بیستم می‌شناسند. او یک فیلسوف الجزایری تبار فرانسوی است که نظریاتش بر فلسفه پسامدرن و نقد ادبی معاصر، تاثیر ویژه‌ای گذاشته است. از دریدا می‌توانید این آثار را بخوانید: «واقعیت در نقاشی»، «سیاست دوستی»،‌ «اشرار، دو رساله درباره عقل».

در بخشی از کتاب بر سر کوه موریه می‌خوانیم

هرچند ازدواج بزرگ‌ترین کارِ عالم است و شرافتمندانه‌ترین استقلال را با خود می‌آورد، لیک ربطِ بسیار نزدیکی نیز با تو دارد. خلاص شدن از این مخمصه پس ذره‌ای دیوانگی می‌خواهد و هر تلاشی در این رابطه با رانده شدن به مرزِ جنون مجازات می‌شود... من باید بگویم که برای‌ من نیز تحمل‌ناپذیر است داشتنِ پسری تا این حد خموش و غمزده و خشک و مفلوک؛ باید بگویم که اگر چاره داشتم از او می‌گریختم مهاجرت می‌کردم مثلِ وقتی تو خیال داشتی مهاجرت کنی اگر من ازدواج می‌کردم [ما همیشه از قبل در محدودۀ آن مکانِ آینه‌ای هستیم که به زودی قرار است مثلِ آینه شود در چشمِ‌ پدری که فرانتس می‌خواهد وانمود کند که درست در این زمان به او اجازۀ صحبت کردن داده است] و همچنین این می‌تواند بر ناتوانیِ‌ من در ازدواج کردن تا به الان تأثیر‌گذار بوده باشد... مهم‌ترین مانعِ ازدواج این است که مجاب شده‌ام که لازمۀ آن تأمینِ خانواده و راهبری‌اش است که دیده‌ام در تو به خوبی هست؛ و به واقع ترکیبی است از همه‌چیز، خوب و بد، درست به همان طریقی که در تو به صورت‌ ارگانیک ترکیب شده... و حالا اگر می‌توانی بی‌آنکه دیوانه شوی ازدواج کن!

اگر به دلایلی که من برای ترس از تو ارائه دادم نگاه کنی، شاید بگویی:... تو نیز همۀ گناه‌ها و مسئولیت‌ها را باطل اعلام می‌کنی؛ در اینجا روشِ من و تو یکی است [کافکا پدرش را بر این می‌دارد که بگوید کارِ هر دوشان آینه‌گری برای همدیگر است، یعنی آن می‌کنند که دیگری کرد]. اما با اینکه من آن زمان با صراحتِ کامل همه تقصیرات را به گردنِ تو انداختم، تو می‌خواهی «فوقِ‌ باهوش» باشی و هم «فوقِ مهربان» و تازه مرا هم از تمامیِ گناهان مبرا کنی. البته در این موردِ‌ آخر به نظر می‌رسد کاملاً موفق بوده‌ای (و بیشتر از این نمی‌توان خواست) و از لابه‌لای نوشته‌هایت، به رغم تمامیِ «کلمه‌بندی»هایت [نحوۀ صحبت‌ کردنت، کلمه‌بندی‌هایت، فنِ بیانت] در وصفِ کاراکترها و طبیعت و آنتاگونیسم و بیچارگی، این به نظر می‌رسد که من اول حمله کردم و هرچه تو کردی در دفاع از خود بود.