کتاب خوانش فراگون: خوانشی که می‌خواهد صدای حیوانات را به آنان بازگرداند تا خود سخن بگویند

حسین رسول زاده کتاب خوانش فراگون را با نگاهی نو به ادبیات نمادین نگاشته است. دیدی انتقادی به بخش سمبلیک ادبیات کلاسیک و مدرن که حیوانات را به نمادهایی با معانی انسانی تبدیل کرده‌اند و صدای واقعی آن‌ها را گرفته‌اند و خود به‌جایشان حرف می‌زنند. نویسنده از این مسیر به مسئولیت بشر در قبال حیات‌وحش گریز می‌زند و ارتباطی می‌سازد برای تفسیر چرایی رفتار تخریبگرانه‌ی انسان در طبیعت.

درباره‌ی کتاب خوانش فراگون

آیا حیوانات عقل دارند؟ آیا می‌توانند قصه بسازند؟ آیا می‌توانند بخندند؟ انسان از مسیر پاسخ به این سوال‌ها به این نتیجه رسیده که بر حیوانات برتری دارد و در پی آن می‌تواند بر زیستگاه و حقوق آن‌ها مسلط باشد. حسین رسول زاده در کتاب خوانش فراگون با به چالش کشیدن تفکری که ریشه در تمدن باستان و حتی پیش از تمدن دارد، از انسان می‌خواهد گاهی دست بردارد از اینکه حیوانات را تبدیل کند به نقاب‌ها و شخصیت‌هایی که در نهایت صدای انسان‌ها می‌شوند، نه صدای واقعی خود حیوانات. این قصه‌پردازی‌ها هرگز به حفاظت از زیستگاه حیوانات کمک نکرده است.

آیا حضور حیوانات در ادبیات به سود حیوانات بوده است؟

انسان از آغاز زندگی خود در طبیعت از مواجهه با حیوانات در حیرت و شگفتی بوده. نقاشی حیوانات در غارهای لاسکو (فرانسه)، آلتامیرا (اسپانیا) و تاسیلی ناژر (الجزایر) نشان می‌دهد که اندیشه‌ی بشر حتی پیش از تمدن تا چه اندازه درگیر فهم حیوانات بوده، این دغدغه بعدها در اسطوره‌ها، باورها و ادبیات ادامه پیدا کرده، اما انقراض گونه‌های زیادی از حیوانات، شکار بی‌رویه و تخریب زیستگاه‌های آنان نشان داده این تلاش‌های هنری به فهمیدن حیوانات منجر نشده است.

حسین رسول‌زاده در کتاب خوانش فراگون به این می‌اندیشد که آیا می‌شود در ادبیات صدای اصلی حیوانات را منعکس کنیم؟ می‌شود از آن‌ها فقط برای استفاده‌ی سمبلیک استفاده نکنیم؟ آیا حیوانات می‌توانند در ادبیات حضور بیابند اما درباره‌ی نیازها و مشکلات اصیل خودشان سخن بگویند؟ او حضور فانتزی آن‌ها در قصه‌ها را دلیل انقراض حیواناتی می‌داند که انسان با دخالت بی‌رویه‌ی خود زیستگاهشان را نابود کرده است.

نقد خوانش‌های گونه‌پرستانه در ادبیات، موضوعی است که حسین رسول زاده، منتقد و نظریه‌پرداز ادبی و متفکر فلسفی آن را دستمایه‌ی جستاری خلاقانه و فلسفی کرده است. خرید کتاب خوانش فراگون برای افرادی که پذیرای دیدگاه‌های نو و البته انتقادی‌اند بسیار مفید خواهد بود. انتشارات راه طلایی امکان مطالعه‌ی این اثر خواندنی را برای مخاطبان ادبیات و البته حقوق حیوانات فراهم کرده است.

کتاب خوانش فراگون برای شما مناسب است اگر

• به جستارها و نقد ادبی و فلسفی علاقه دارید.
• از طرفداران محیط‌زیست و حمایت از حقوق حیوانات هستید.
• از اندیشیدن به شیوه‌های نو و به چالش کشیدن باورهای کهن علاقه دارید.

در بخشی از کتاب خوانش فراگون: خوانشی که می‌خواهد صدای حیوانات را به آنان بازگرداند تا خود سخن بگویند می‌خوانیم

پس آمدِ تجاوز به زیست‏گاه‏های حیوانات، ناپدیدی سال افزونِ حیوانات بود. اما این ناپدیدی، صدایی را از قعر قصه‌‏ها و داستان‏‌ها پدیدار ساخته است: صدای فرو خفته حیوانات. تاکنون این انسان‏‌ها بودند که چهره حیوانات را بر صورت خود می‏ گرفتند و به جای آن‌ها سخن می‏‌گفتند. صورتکی از حیوانات که در پس آن، انسانی سخن می‏‌گفت و در پایان آن که به نتیجه می‌‏رسید (نتیجه‏‌ای اخلاقی، آرمانی ...) انسان بود نه حیوان. حیوانات صدایی نداشتند. این انسان بود که سخن می‏‌گفت. اینک برای نخستین بار، خوانشی جوانه زده تا حیوانات را به سخن در آورد، که خود سخن بگویند، که خود باشند. سخن بگویند از خود، با خود و برای خود. اینک این واپسین، همان گامی‌‏ست که دیگر نمی‏‌تواند درنگ کند. حیوانات برای باز پس گرفتن زیست‏گاه‌‏های خود، ابتدا باید صدای خود را باز پس بگیرند. زمان آن رسیده است صورتک‌‏های دروغین را کنار بزنند تا نشان دهند آن که تاکنون سخن می‌‏گفت همان کسی بود که تاریخ را از آنها گرفته بود.

اما حیوانات کیستند؟

پرسش از کیستی حیوانات همچون تاملی در کیستی خود، سپس در آنچه که می‌‏توان تنیده‏گی تن‏ها نامید، در تن افزایی حیوانات و انسان‏‌ها بازتابید. ایزدان در مصر و یونان باستان و غیره با سری حیوانی و بدنی انسانی (مثل آنوبیس در مصر) یا سر گاو و بدن انسان (مثل مینوتور در یونان) و سانتور که نیمی انسان و نیمی اسب بوده، تصویر می‏‌شدند. چرا انسان باستان تصویر خدایگان خود را در تن یا چهره حیوانات جستجو می‏‌کرد؟

به نوشته باستان‌پژوهان «سر ستون‏‌های کاخ‏‌های تخت جمشید چهار شکل‏‌اند: سرِ انسان و بدن حیوان، سرِ دو گاو پشت به هم، سرِ دو شیر پشت به هم و سرِ دو شاهین پشت به هم.» (ضابطی جهرمی، 1394، 46)