زندگینامه و کتاب‌های هانا آرنت

زندگینامه هانا آرنت

هانا آرنت (Hannah Arendt) 14 اکتبر سال 1906 در هانوفر آلمان به دنیا آمد. پس از پایان دوره‌ی دبیرستان، رشته‌ی فلسفه را برای ادامه‌ی تحصیلات خود انتخاب کرد و در چندین دانشگاه به مطالعه‌ی آن پرداخت. در دانشگاه ماربورگ با معلمش، مارتین هایدگر، رابطه‌ی عاشقانه‌ی کوتاه‌مدتی برقرار کرد که تأثیراتی ابدی بر افکار و اندیشه‌های او گذاشت. هانا آرنت پس از ماربورگ، تحصیلات خود را در دانشگاه‌های فرایبورگ و هایدلبرگ ادامه داد. او پایان‌نامه‌ی دکتری خود را زیر نظر کارل یاسپرس، فیلسوف سیاسی آلمانی، دفاع کرد و در سال 1929 موفق به اخذ مدرک دکتری فلسفه شد.

هانا آرنت که یهودی بود، در سال 1933 و با به قدرت رسیدن آدولف هیتلر، ناگزیر به فرار از آلمان شد و پس از اقامت کوتاهی در پراگ و ژنو، به پاریس نقل مکان کرد. در سال 1940 با هاینریش بلوشر، استاد فلسفه، ازدواج کرد و یک سال بعد به‌ناچار رهسپار آمریکا شد. 

سیر نویسندگی هانا آرنت

هانا آرنت در نیویورک، در جمع روشنفکران و نویسندگان تأثیرگذار قرار گرفت و پس از مدتی، خود نیز از جمع آنان محسوب شد. او در دوران پس از جنگ، در تعدادی از دانشگاه‌های آمریکا از جمله پرینستون، برکلی و شیکاگو سخنرانی کرد، اما بیشترین ارتباط را با مرکز نوین پژوهش‌های اجتماعی داشت و تا پایان حیات خود، استاد فلسفه‌ی سیاسی آن مرکز بود.

هانا آرنت در سال 1951 کتاب «توتالیتاریسم» را منتشر کرد. این کتاب که پژوهشی جامع درباره‌ی رژیم‌های نازی و استالینیستی بود، به‌سرعت به کتابی پرمخاطب تبدیل شد. آرنت پس از آن، کتاب «وضع بشر»، مهم‌ترین اثر فلسفی خود، را به رشته‌ی تحریر درآورد. در سال 1961، به‌عنوان گزارشگر مجله‌ی نیویورکر در محاکمه‌ی آدولف آیشمن در اورشلیم شرکت کرد و دو سال بعد، کتاب «آیشمن در اورشلیم» را به انتشار رساند که جنجال‌های گسترده‌ای را در محافل سیاسی و یهودی ایجاد کرد.

در همان سال نیز کتاب «انقلاب» از هانا آرنت منتشر شد که پژوهشی تطبیقی از انقلاب‌های آمریکا و فرانسه بود. آرنت همچنین در طی دهه‌ی 1960 و اوایل 1970، مجموعه مقالات مهمی را به انتشار رساند که از جمله‌ی آنان می‌توان به «میان گذشته و آینده» و «انسان‌ها در عصر ظلمت» اشاره کرد.

هانا آرنت پس از آنکه رابطه‌ی خود را با هایدگر از سر گرفت، در مقالات و سخنرانی‌های خود به دفاع از او پرداخت. از نظر او، هایدگر فیلسوفی بزرگ بود و همراهی او با نازی‌ها، جز یک اشتباه کوچک، چیز دیگری نمی‌توانست باشد. وقتی که در اواخر قرن بیستم نامه‌نگاری‌های آنان منتشر شد، چنین به نظر پژوهشگران آمد که وابستگی‌های فکری و شخصی هانا آرنت موجب شده تا او ارزیابی منعطفی از اقدامات هایدگر داشته باشد؛ امری که در تضاد با ایده‌ی آرنت مبنی بر غیراخلاقی بودن هر گونه سازش با شر بود.

هانا آرنت تا پیش از مرگ خود در 1975، دو جلد نخستین از بزرگ‌ترین اثر فلسفی خود درباره‌ی اندیشه و اراده را منتشر کرد. جلد سوم آن که درباره‌ی قضاوت بود، ناتمام ماند و پیشینه و برخی از سخنرانی‌های مربوط به آن در سال 1982 تحت عنوان «درس‌گفتاری در باب فلسفه‌ی سیاسی کانت» به چاپ رسید.

بهترین کتاب‌های هانا آرنت

کتاب آیشمن در اورشلیم: گزارشی در باب ابتذال شر (Eichmann in Jerusalem: A Report on the Banality of Evil): کتاب آیشمن در اورشلیم نگاهی متفاوت به یکی از اسف‌بارترین فجایع قرن بیستم است: گزارشی معتبر و خیره‌کننده از هانا آرنت درباره‌ی محاکمه‌‌ی آدولف آیشمن که بحث‌های بسیاری را در محافل روشنفکران و یهودیان برانگیخت. آدولف آیشمن از مقامات نازی بود که به آرژانتین گریخته بود. او در آن کشور ربوده و سپس به اسرائیل منتقل شد و در آنجا به جرم جنایت علیه بشریت محاکمه شد. 

هانا آرنت از طرف مجله‌ی نیویورکر عهده‌دار تهیه‌ی گزارشی از این محاکمه بود. او ضمن پوشش جنبه‌های خبری و فنی، مضامین گسترده‌تری از جمله ماهیت عدالت و شر را نیز در گزارش‌های خود مورد بررسی قرار داد. استدلال او بر این بود که اقدامات آیشمن ناشی از قدرت اغواگرانه‌ی حکومت توتالیتر است و نه وجود شر در ذات او. هانا آرنت در این کتاب، با معرفی مفهوم «ابتذال شر»، تحلیلی جدید از ماهیت و ذات شر ارائه می‌کند. کتاب آیشمن در اورشلیم در ابتدا به‌شکل مجموعه مقالاتی در مجله‌ی نیویورکر به چاپ رسید و سپس در قالب یک کتاب منتشر شد.

کتاب توتالیتاریسم (The Origins of Totalitarianism): هانا آرنت در این کتاب به بررسی نهادها و جنبش‌های توتالیتر پرداخته است. او خاستگاه توتالیتاریسم را سال 1800 و هم‌زمان با ظهور یهودی‌ستیزی و امپریالیسم استعماری اروپا و جنگ‌های جهانی می‌داند. در این کتاب، دو حکومت توتالیتر _ حکومت نازی در آلمان و حکومت استالینیستی در روسیه _ مورد بررسی قرار گرفته و پیش‌شرط‌های سلطه‌ی کامل این نوع حکومت‌ها نظیر انزوا و تنهایی، تبلیغات و تحول توده‌ها شرح داده می‌شوند.

کتاب انقلاب (On Revolution): مشاهدات دقیق و جزئی‌نگرانه‌ی هانا آرنت از دنیای مدرن که از دانش ژرف او از گذشته مدد گرفته، چشم‌انداز سیاسی جامعی را در برابر مخاطب قرار می‌دهد. این کتاب کاوشی عمیق در پدیده‌هایی است که جهان را تغییر داده‌اند. آرنت چهره‌ی انقلاب و رابطه‌ی میان انقلاب و جنگ را از شورش‌های قرن هجدهم در آمریکا و فرانسه تا تحولات انفجاری قرن بیستم دنبال می‌کند. این کتاب اثری فرازمانی، روشنگرانه و آینده‌نگر است و برای هر خواننده‌ای که به‌دنبال کشف و رمزگشایی اسرار عصر پرفرازونشیب ماست، بسیار جذاب خواهد بود.

کتاب میان گذشته و آینده (Between Past and Future): چشم‌انداز روشنگرانه‌ی هانا آرنت از دنیای مدرن و نگاه عمیق او که وام‌دار دانش وی از تاریخ است، سهم بزرگی از فلسفه‌ی سیاسی معاصر را به خود اختصاص داده است. آرنت در این کتاب بحران‌ها و چالش‌هایی را توصیف می‌کند که یک جامعه، در پی از دست دادن عدالت، عقل، مسئولیت و شکوه خود، با آن مواجه خواهد شد. او در خلال این کتاب، نشان می‌دهد که این مفاهیم چگونه می‌توانند بازشناسی و بازسازی شوند.

کتاب عشق و آگوستین قدیس (Love and Saint Augustine): هانا آرنت پژوهش‌ها و فعالیت‌های فلسفی خود را با رساله‌ی دکتری‌اش آغاز کرد. رساله‌ی او که زیر نظر کارل یاسپرس و با الهام از نظرات مارتین هایدگر نوشته شده، دربردارنده‌ی پژوهش‌های آرنت از منشأ توتالیتاریسم و نیز تحلیل‌های او از این پدیده است. او با استفاده از مفاهیم و منابع آگوستینی، درصدد است تا برداشت‌های خود را از دنیای ساخته‌ی دست انسان‌ها ارائه دهد.

سبک نگارش و دیدگاه‌های هانا آرنت

هانا آرنت، به‌عنوان یک متفکر بزرگ سیاسی، رشد تمامیت‌خواهی یا توتالیتاریسم را نتیجه‌ی فروپاشی مناسبات سنتی میان دولت و ملت می‌دانست. او همچنین استدلال می‌کرد که رژیم‌های توتالیتر، بدون ژرف‌نگری و به‌دنباله‌ی پیروی از قدرت سیاسی خام و غفلت از مناسبات مالی سودآور، به ایجاد تحول در ساختارهای اجتماعی دست زده‌اند و از همین رو، پیش‌بینی سیاست معاصر را غیرممکن ساخته‌اند.

صراحت سیاسی هانا آرنت باعث شد تا به‌نوعی، به پناهنده‌ی سیاسی ابدی تبدیل شود. در آلمان، اقدامات او علیه یهودی‌ستیزی او را هدف پلیس مخفی کرد و در آمریکا، گزارش او از محاکمه‌ی آیشمن منجر به طرد شدن و دریافت تهدیدهای مرگ شد.

آثار هانا آرنت اغلب بحث‌برانگیز بوده‌اند. از بحث‌های جنجال‌آمیز درباره‌ی او و افکار و عقایدش می‌توان به پیامدهایی که در پی انتشار کتاب آیشمن در اورشلیم رخ داد اشاره کرد. آرنت استدلال می‌کرد که جنایات آیشمن از شخصیتی شرور و فاسد سرچشمه نگرفته‌اند، بلکه ناشی از بی‌فکری محض‌اند. آیشمن صرفاً بوروکراتی جاه‌طلب بوده است که نتوانسته درباره‌ی عظمت و تأثیر کاری که انجام می‌دهد تأمل کند. امتناع آرنت از به رسمیت شناختن شر در آیشمن موجب محکومیت او از جانب روشنفکران و هم‌کیشانش شد. ایده‌ی ابتذال شر که توسط او در این کتاب بیان شده، همچنان از مباحث جالب‌ توجه برای اندیشمندان و متفکران است.