معرفی و دانلود کتاب دوراهی‌های اخلاقی

معرفی کتاب دوراهی‌های اخلاقی

ترنس مک کانل در کتاب دوراهی‌های اخلاقی، از یکی از دشواری‌های انسان بودن می‌گوید؛ لحظه‌هایی که باید میان دو امر درست یکی را قربانی کنیم. نویسنده نشان می‌دهد که چرا چنین موقعیت‌هایی نه‌تنها نادر نیستند، بلکه بخش جدایی‌ناپذیر تجربه‌ی اخلاقی ما هستند. انتخاب بین دو ارزش هم‌زمان معتبر، جایی که هر تصمیمی بخشی از وجدان ما را زخمی می‌کند، همان نقطه‌ای است که ترنس مک کانل آن را قلب تپنده‌ی اخلاق می‌داند.

درباره‌ی کتاب دوراهی‌های اخلاقی

کتاب دوراهی‌های اخلاقی (Moral Dilemmas) در واقع ترجمه‌ای از مقاله‌ی مشهور ترنس مک کانل (Terrance C. McConnell) در دانشنامه‌ی فلسفه استنفورد است. اما منظور از دوراهی‌ها چیست و چرا این‌قدر مهم‌اند؟

بگذارید در پاسخ، پرسشی اساسی‌تر را مطرح کنیم؛ اگر روزی مجبور شوید بین دو کار «درست» یکی را قربانی کنید، چه چیزی از شما باقی می‌ماند؟ ترنس مک کانل در کتاب دوراهی‌های اخلاقی تلاش نمی‌کند یک پاسخ قطعی ارائه دهد یا یک نظریه را بر دیگری ترجیح دهد. او بیشتر شبیه راهنمایی است که خواننده را در میان استدلال‌ها، مثال‌ها و دیدگاه‌های مختلف همراهی می‌کند.

فهم دوراهی‌های اخلاقی و دشواری وظیفه

به قول احمد شاملو، «انسان بودن دشواری وظیفه است»؛ و با خواندن کتاب دوراهی‌های اخلاقی ترنس مک کانل، تازه می‌فهمیم این دشواری دقیقاً از کجا می‌آید. به باور نویسنده، انسان تنها زمانی واقعاً با اخلاق روبه‌رو می‌شود که دیگر اطاعات کورکورانه کافی نیست و باید بر اساس اصول درونی، نیت‌ها و فهم شخصی تصمیم بگیرد. نویسنده با تکیه بر نظریات پیاژه و کلبرگ توضیح می‌دهد که چگونه انسان از مرحله‌ی «باید انجام داد، چون گفته‌اند» عبور می‌کند و به مرحله‌ای می‌رسد که در آن هر انتخاب، وزن و پیامد اخلاقی خودش را دارد.

ترنس مک کانل برای روشن کردن مفهوم و هدف خود، کتاب دوراهی‌های اخلاقی را با مثال‌های روشنی پیش می‌برد. برای مثال می‌توانیم به شاگرد ژان پل سارتر اشاره کنیم که نزد او آمده و گفته بود میان دو وظیفه گیر کرده است؛ از یک طرف، مادر پیر و تنهایش که تنها دلخوشی‌اش بوده به حضور او نیاز دارد و از طرف دیگر، وظیفه‌ای بزرگتر و مهم‌تر، یعنی پیوستن به مقاومت برای مبارزه با نازی‌ها و انتقام خون برادرش. در چنین وضعیت‌هایی چگونه باید تصمیم گرفت؟

درست در همین نقطه است که اخلاق از یک «نظام قواعد» به یک فرآیند انسانی پیچیده و مبتنی بر قضاوت تبدیل می‌شود. به باور ترنس مک کانل در کتاب دوراهی‌های اخلاقی، مسئله این نیست که کدام کار درست است و کدام نادرست؛ مسئله این است که وقتی هر دو کار درست‌اند، انسان چگونه باید وزن‌کشی کند، اولویت بدهد و در نهایت مسئولیت انتخابش را بپذیرد.

اخلاق در لبه‌ی تیغ؛ فلسفه‌ی دوراهی‌های اخلاقی

با رسیدن به نقطه‌ی عطف کتاب دوراهی‌های اخلاقی ترنس مک کانل، این پرسش مطرح می‌شود که آیا یک نظام اخلاقی منسجم می‌تواند وجود دوراهی واقعی را بپذیرد؟ مخالفان می‌گویند اگر انجام دو وظیفه با هم ممکن نیست، پس اخلاقاً هم نمی‌توان هر دو را بر عهده داشت. اما موافقان به «ته‌مانده‌ی اخلاقی» اشاره می‌کنند؛ همان حس گناه یا پشیمانی که پس از انتخاب یکی از دو گزینه در ما باقی می‌ماند.

این حس، به زعم آن‌ها، نشانه‌ای است از این‌که وظیفه‌ی کنارگذاشته‌شده همچنان معتبر بوده است. کتاب دوراهی‌های اخلاقی ترنس مک کانل در این بحث داوری نمی‌کند؛ فقط استدلال‌هایی را کنار هم می‌گذارد و خواننده را به اندیشیدن دعوت می‌کند.

با خرید کتاب دوراهی‌های اخلاقی انتشارات دکسا و خواندن بی‌وقفه‌ی آن، درمی‌یابیم که اخلاق نه مجموعه‌ای از قوانین خشک، بلکه گفتگویی دائمی میان عقل، احساس و واقعیت‌های پیچیده‌ی زندگی است. ترنس مک کانل با زبانی روشن و ساختاری منظم، خواننده را به سفری فکری می‌برد که هم آموزنده است و هم عمیقاً انسانی.

اگر به دنبال کتابی هستید که نگاهتان را به اخلاق، مسئولیت و تصمیم‌گیری دگرگون کند، دانلود کتاب دوراهی‌های اخلاقی با ترجمه‌ی حمیده بحرینی و سید محمد حسینی به شما پیشنهاد می‌شود. این کتاب نه تنها برای دانشجویان فلسفه، بلکه برای هر کسی که می‌خواهد بداند چرا انتخاب‌های اخلاقی در زندگی واقعی این‌قدر پیچیده‌اند، تجربه‌ای روشنگر و تأمل‌برانگیز خواهد بود.

کتاب دوراهی‌های اخلاقی برای شما مناسب است اگر

• فلسفه‌ اخلاق، مبحث مورد علاقه‌ی شما است و می‌خواهید بفهمید چرا تصمیم‌گیری اخلاقی در جهان واقعی همیشه شفاف و بی‌تناقض نیست.
• می‌خواهید با نظریات پیاژه، کلبرگ و دیگر اندیشمندان درباره‌ی رشد اخلاقی آشنا شوید.
• از خواندن جستارهای فلسفی و متن‌های تحلیلی اما روان لذت می‌برید و دوست دارید درگیر پرسش‌های عمیق شوید.

در بخشی از کتاب دوراهی‌های اخلاقی می‌خوانیم

پیاژه برای تبیین پاسخ‌های کودکان به این پرسش‌های اخلاقی، دو نوع اصلی اخلاق، یا دو مرحلۀ اصلی رشد اخلاقی کودکان، را از هم متمایز ساخت. نوع یا مرحلۀ اولِ اخلاقی‌بودن که عمدتاً در کودکان حدوداً 4 تا 9 ساله مشاهده می‌شود، چهار ویژگی اساسی دارد: دگرآیین، پیامدانگارانه یا، به تعبیر خودِ پیاژه، واقع‌گرایانه، مطلق‌انگارانه و کیفربنیاد است؛ اما در نوع یا مرحلۀ دومِ اخلاقی‌بودن که عمدتاً شامل کودکان بالای 9 سال است، ما شاهدِ اخلاقِ خودآیین، وظیفه‌انگارانه یا فضیلت‌انگارانه، نسبی‌انگارانه و جبران‌بنیاد هستیم. او یک مرحلۀ میانی را هم که شامل کودکان 7 تا 9 ساله است به‌عنوان مرحلۀ انتقالی تشخیص داد. در این مرحله کودکان به نحو التقاطی‌تری می‌اندیشند و آمیزه‌ای از هر دو نوع اخلاق را به‌کار می‌برند. حال برای درک بهتر نظریۀ رشد اخلاقی پیاژه این چهار جفت مفهوم را مرور می‌کنیم و بعد به این پرسش می‌اندیشیم که نوع تفکر (قضاوت و تصمیم) و زیست اخلاقی سوزان از چه نوع بوده و آیا می‌توان گفت که رشد شخصیت اخلاقی او به نوعی ناقص یا مختل بوده است؟

دگرآیینی و خودآیینی: پیاژه معتقد بود که کودکان خردسال، تا پیش از 4 سالگی، شناخت و توجه ناچیزی به قوانین دارند و بنابراین مثلاً بازی کردنشان قانون و قاعده‌ای ندارد و تنها هدفی که می‌شود برای کودکان مشارکت‌کننده در یک بازی گروهی تصور کرد لذت‌بردن و خوش‌گذرانی است. از حدود 5 سالگی اتفاق شناختیِ مهمی رخ می‌دهد و کودک متوجه ساختار و قوانین و مقررات بازی می‌شود و می‌فهمد که «قوانین غیر از حرکات جزئی و معیّن هستند و بازی بر قانون استوار است.» اساساً ذهن برای تجربۀ «بازی» باید بتواند «قانون» را بشناسد و حساب آن را از حرکات جدا کند تا «رعایت قانون» معنادار شود. تنها با شناخت و رعایت قوانین کلی و تمییز آن‌ها از حرکات و اَعمال جزئی است که بازی رخ می‌دهد و لذت در سطح بالاتر تجربه می‌شود.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه
دوراهی های اخلاقی (تِرِنس مک ‌کانِل)
1: مثال‌ها
2: مفهوم دوراهی‌های اخلاقی
3: مشکلات
4: دوراهی‌ها و مسئلۀ سازگاری
5: پاسخ‌هایی به این دو استدلال‌
6: ته‌ماندۀ اخلاق و دوراهی‌ها
7: انواع دوراهی‌های اخلاقی
8: اصول اخلاقی متکثر
9: نتیجه‌گیری
منابع
واژه نامه (انگلیسی به فارسی)
نمایه