کتاب اسطوره‌های رومی اثر جین ف گاردنر با ترجمه عباس مخبر از نشر مرکز

جین ف گاردنر در کتاب اسطوره‌های رومی، شما را با باورها، آیین‌ها و اسطوره‌شناسی روم باستان آشنا می‌کند؛ سرزمینی که روزگاری مرکز یکی از پرشکوه‌ترین امپراتوری‌های جهان بود و در تاریخ ایران باستان نیز به خاطر جنگ‌های متعددش با شاهنشاهی اشکانی و ساسانی، شناخته شده است. نویسنده در این کتاب اسطوره‌شناسی، ما را به دل روایت‌ها و افسانه‌هایی می‌برد که نقش مهمی در شکل‌گیری هویت و ارزش‌های رومیان داشتند.

درباره‌ی کتاب اسطوره‌های رومی

روایت‌های اسطوره‌ای، تلاش‌هایی نخستین به منظور درک جهان و پیچیدگی‌های فراوان آن بوده‌اند. اینکه بشر از کجا آمده، رهسپار کدامین سو است و آیا مرگ، نقطه‌ی پایانی بر سرنوشت است یا خود، شروع مسیری دیگر؟ پاسخ اقوام و تمدن‌های مختلف به این سوالات، افسانه‌های منحصربه‌فرد آن‌ها را خلق کرده که در کتاب اسطوره‌های رومی نوشته‌ی جین ف گاردنر، قرار است با رفتن به دل این امپراتوری عظیم، با داستان‌های شگفت‌انگیز آن‌ها آشنا شویم.

اسطوره‌شناسی یونان تاثیر چشمگیری بر شکل‌گیری افسانه‌های رومی داشته است. رومیان بسیاری از خدایان یونانی را با نام‌هایی تازه پذیرفتند و داستان‌های آنان را با باورها و سنت‌های خود سازگار کردند. با این حال، اسطوره‌های روم باستان تنها بازگویی ساده‌ی روایت‌های یونانی نبودند، بلکه بخش مهمی از آن‌ها به پیدایش شهر رم و سرگذشت بنیان‌گذارانش اختصاص داشت و گذشته‌ی این سرزمین را به جهان اسطوره‌ای یونان پیوند می‌داد.

از رومولوس و رموس تا امپراتوری روم

یکی از مشهورترین این افسانه‌ها که در کتاب اسطوره‌های رومی به آن اشاره می‌شود، داستان رومولوس و رموس است؛ دو برادری که پس از رهاشدن در کنار رودخانه، ماده گرگی به آن‌ها شیر می‌دهد و بعدها یکی از آن‌ها، بنیان‌گذار شهر رم می‌شود. در روایتی دیگر، انه، قهرمان بازمانده از جنگ تروا، راهی ایتالیا می‌شود و سرگذشتش با پیدایش و آینده‌ی رم پیوند می‌خورد.

جین ف. گاردنر نشان می‌دهد که چگونه این داستان‌ها به تدریج با یکدیگر آمیختند و گذشته‌ای پرافتخار برای شهر رم و پشتوانه‌ای اسطوره‌ای برای فرمانروایی حاکمان آن فراهم کردند. گذشته‌ای که به تروا و اسطوره‌شناسی و تاریخ یونان پیوند می‌خورد.

اساطیر رومی و شکل‌گیری هویت یک تمدن

کتاب اسطوره‌های رومی نشر مرکز نشان می‌دهد که این افسانه‌ها، به مردم شیوه‌ی درست زندگی را می‌آموختند و تصویری دقیق از ارزش‌ها و باورهایی ارائه می‌دادند که جامعه‌ی روم بر پایه‌ی آن‌ها شکل گرفته بود. در این داستان‌ها، قهرمانان و سلحشورانی که منافع سرزمینشان را بر خواسته‌های شخصی و خانوادگی ترجیح می‌دادند، به نماد شجاعت، وفاداری و فداکاری تبدیل می‌شدند. سرگذشت زنانی مانند لوکرتیا نیز اهمیت باورهایی همچون فضیلت را در جامعه‌ی رومی نشان می‌داد.

به این ترتیب، اسطوره‌ها دیگر روایت‌هایی سرگرم‌کننده از گذشته‌های دور نبودند، بلکه الگوهایی برای رفتار مردم و تربیت نسل‌های آینده به شمار می‌رفتند. خرید کتاب اسطوره‌های رومی به شما کمک می‌کند تا بفهمید که روایت‌های اساطیری به چه شکل در خلق هویت و فرهنگ امپراتوری روم، نقش ایفا کردند. این اثر توسط عباس مخبر به فارسی ترجمه شده و نشر مرکز آن را منتشر کرده است.

نکوداشت‌های کتاب اسطوره‌های رومی

• کتابی بسیار خوب برای علاقه‌مندان به اساطیر رومی، به‌ویژه کسانی که می‌خواهند با ویژگی‌های متمایز آن‌ها در مقایسه با اساطیر یونانی آشنا شوند. (کاربر گودریدز)
• مطالب کتاب بسیار جالب و خواندنی است. جین گاردنر با نثری روان و پرداختی دقیق، موضوعات را به‌خوبی شرح داده است. (کاربر گودریدز)

کتاب اسطوره‌های رومی برای شما مناسب است اگر

• به افسانه‌های روم باستان و داستان‌های مربوط به پیدایش این تمدن بزرگ علاقه دارید.
• به بررسی پیوند میان اسطوره‌ها، تاریخ و شکل‌گیری قدرت سیاسی در تمدن‌های باستانی علاقه‌مندید.
• می‌خواهید بدانید اسطوره‌ها چه نقشی در شکل دادن به باورهای مذهبی، ارزش‌های اخلاقی و هویت جمعی رومیان داشته‌اند.

در بخشی از کتاب اسطوره‌های رومی می‌خوانیم

پانزدهم ماه مارس، روزى که ژول‌سزار در سال 44 ق م به قتل رسید مصادف با روز جشن آنّاپرنّه است. تا حدود سال 153 ق م، سال نو از یکم ماه مارس آغاز مى‌شد، و لذا روز پانزدهم تقریبا مقارن با نخستین حلول کامل ماه در سال جدید بود. به نوشته یکى از نویسندگان قدیم رم، روز قبل از آن، یعنى چهاردهم، مردم با شلاق مردى را که پوستینى بر تن کرده بود مى‌زدند و از شهر بیرون مى‌کردند (درست همان کارى که در آستانه حلول سال نو، در مزارع جزیره لویس انجام مى‌گرفت).

اصطلاح آنّاپرنّه، بیانگر نوعى تجسم دور سالانه است؛ تصورى که از او وجود داشت، یک پیرزن بود. آوید، در این مورد نیز همچون موارد دیگر تبیین‌هایى ارائه کرده است. یکى از این تبیین‌ها که احتمالاً اختراع خود او است، او را خواهر دیدون معرفى مى‌کند. پس از مرگ دیدون، کارتاژ به تصرف مردم محلى درآمد، و آنّا سوار بر یک قایق گریخت و نهایتا وارد لاتیوم شد. انه با او دیدار کرد و او را به کاخ خود برد؛ امّا همسرش لاوینیا حسادت ورزید، و نقشه قتل او را کشید. دیدون در رؤیایى بر آنّا ظاهر شد و به او هشدار داد، و متعاقب این رؤیا آنّا بار دیگر گریخت و رودخانه نومیکوس او را با خود برد. کسانى که به جستجوى او برآمده بودند، از درون آب صدایى شنیدند که مى‌گفت او اکنون یک پرى دریایى است. «من در یک رودخانه جاودانى (آمنه پِرِنّه) پنهان شده‌ام، و آنّاپرنّا نامیده مى‌شوم.»

امّا داستانى که آوید آن را محتمل‌تر مى‌داند به شرح زیر است: به هنگام نخستین جدایى پلب‌ها، مواد غذایى مردمى که به کوه مقدس رفته بودند بتدریج به پایان رسید. پیرزنى به نام آنّا که در محلى خارج از شهر به نام بویلى به دنیا آمده بود، زنى فقیر امّا سخت‌کوش بود. او با دستان لرزان و چروکیده خود، قرص‌هاى نان روستایى مى‌پخت، و هر روز صبح نان داغ و تازه را در میان مردم قسمت مى‌کرد.