معرفی و دانلود کتاب زندگی روزمره خدایان یونان باستان

معرفی کتاب زندگی روزمره خدایان یونان باستان

کتاب زندگی روزمره خدایان یونان باستان، آیینه‌ی جهان‌نمایی است که از خلال اسطوره‌پردازی‌های شاعران کهن و پرآوازه‌ی یونان، آهنگ واکاوی جهان مردمان یونان در آن سده‌ها را در سر دارد. جولیا سیسا و مارسل دوتی ین در روبنای این کتاب، داستان‌های اساطیری یونانیان کهن در آمدوشد و نشست‌وبرخاست‌ها میان خدایان را نگریسته‌اند؛ اما چیزی که در لایه‌های زیرین کلام به انعقاد درآمده، کوششی است بر حصول یک پژوهش جامعه‌شناختی بر زیست خود مردمان یونانی در آن روزگار و سرزمین.

درباره‌ی کتاب زندگی روزمره خدایان یونان باستان

یک نکته‌ی بسیار ضروری و حائز اهمیت در شناخت و پژوهیدن اساطیر این است که ضمن پرهیز از قیاس و شبیه‌انگاری، مضمون و روند داستان‌های اساطیری هر ملت را صرفاً با خود آن بسنجیم. بدین معنا که چنین نباشد اگر [برای مثال] نوعی نگاه تنزیهی نسبت به خدا و خدایان در اساطیر یک سرزمین دیده شود، پس رویکردی دیگرگونه به خدایان را در داستان‌های ملتی دیگر به باد سرزنش بگیریم. و یا بر آن شویم میان مراحلِ تکاملِ اسطوره‌پردازی در اقوام مختلف به هم‌سنجی و مقایسه روی آورده و بی‌آن‌که تفاوت در ساحات و چارچوب‌ها را ببینیم، تمام این اسطوره‌پردازی‌ها را با عینکی یکسان بنگریم.

این فرض از این حیث مطرح شد که قبل از رفتن به پیشباز کتاب زندگی روزمره خدایان یونان باستان (The daily life of the Greek gods)، نیاز است توجه کنیم چیزی که در این کتاب از نقش و کارکرد اسطوره و اسطوره‌پردازی تلقی می‌گردد، در حقیقت، «رسالت اساطیر در معنای خاص یونانی» است و نه تمام اساطیر از تمام روزگاران و سرزمین‌ها.

آن‌چه که جولیا سیسا (Giulia Sissa) و مارسل دوتی‌ین (Marcel Detienne) در این اثر اسطوره‌شناختی آهنگ وصفش را دارند، نگاهی است بر احوالات و روزمرگی‌های خدایان یونان باستان، موجوداتی هم‌ریشه با انسان، که دربند اهریمن هراس‌انگیزی به نام زمان، که پیوسته در پی مردمان می‌شتابد، نیستند. اما عنوان این کتاب دربردارنده‌ی دو کلیدواژه‌ی اساسی است که در نگاه نخست، و به حق، جمع‌ناپذیرند. و آن دو، «زندگی روزمره»، و «خدا بودن» است. اصلاً مگر خدایان زنده‌اند که امکان زندگی کردن، آن هم در قالب نوعی روزمرگی را داشته باشند؟

روزمرگی از دیرباز تا به امروز

جولیا سیسا در پیشگفتار کتاب زندگی روزمره خدایان یونان باستان به تفاوتی در نوع نگاه به مقوله‌ی روزمرگی در درازای اعصار و روزگاران پرداخته است. نیاز به یادآوری و دادن نشانه‌ها نیست و همه واقفیم بر بار معنایی منفی‌ای که امروزه این واژه دارد. به‌ویژه پس از وقایع و دگرگونی‌هایی که با انقلاب صنعتی در زیست بشر پدید آمد، پیکان انتقادات رفته‌رفته متولیان و صاحبان صنایع را نشان گرفت و با یک نگاه بدبینانه، «روزمره شدن» را محصول زندگی کردن به‌عنوان عمال و کارگران صنایع و نظام‌های سرمایه‌داری انگاشتند.

از سده‌ی هجدهم بود که تعبیر زندگی روزمره، رنگی خاکستری به خود گرفت و به تلقی‌ای منفی بدل گشت. این در حالی است که سابقاً چنین نبود. نگاه به مقوله‌ی «روز» و «روزمره»، در جهان یونان باستان به شیوه‌ای دیگرگونه بود و قواعد خاص خود را داشت.

از خلال متون و نوشته‌های شاعران و نمایش‌نامه نویسان یونان باستان، نظیر هومر، هزیود، سوفوکل و اوریپید درمی‌یابیم که در جهان اساطیری یونان، «خدایان» و «انسان‌ها» از یک ریشه و سرچشمه‌اند. هر دو گونه، برخوردار از جسمانیت، غرایز، احساسات، میل، نیاز به خوراک و ازدواج و دیگر چیزهایند؛ تنها وجه تفاوت میان خدا و انسان، در زمان است. انسان است که دیر یا زود مرگ را چیره بر خود می‌بیند و خدایان جاودان، بی‌هیچ ترسی از آسیب و گزند زمان، در روزمرگی‌های بی‌پایان زیست کرده، پیوست و توأمان، برای سرنوشت هر روزه‌ی انسان، تصمیم گرفته و تعیین حکم می‌کنند.

بازتاب زندگی اساطیر در زندگی روزمره‌ی یونانیان

از ضرورت و لزوم این شرط گفتیم که می‌بایست اساطیر هر ملت را جداگانه و در بستر بافت فرهنگی همان ملت مورد غور و تحلیل قرار داد. اما البته که می‌توان زوایای مشترکی هم میان امر اسطوره‌پردازی در معنای عام آن پیدا کرد. شاید برجسته‌ترین مسئله‌ی تکرارشونده و جاری در میان تمام داستان‌های اسطوره‌ای یا میثولوژیکال، این است که این حکایت‌ها، آیینه‌ای هستند بازتاب‌دهنده‌ی ساختارِ زندگیِ اجتماعی همان مردم، که در کسوت روایتی خیال‌آمیز تدوین و پرداخت گشته‌اند. پس اگر جولیا سیسا و مارسل دوتی ین عنوان این کتاب را زندگی روزمره خدایان یونان باستان نامیده‌اند، ای بسا خطا و بی‌اساس نباشد اگر آن را به زندگی روزمره‌ی انسان‌ها در روزگار یونان کهن تعبیر و تلقی کنیم. با همان امیال، اهداف، عادات و چالش‌هایی که در اثناء داستان‌هایشان به خدایان ساخته‌ی ذهن خود نسبت می‌دادند.

کتاب زندگی روزمره خدایان یونان باستان، اثری است که به قلم جولیا سیسا و مارسل دوتی‌ین نوشته شده و به زبان‌های مختلفی در دنیا ترجمه گشته است. برگردان فارسی این اثر در ایران را سعید درودی و انتشارات نگاه، به‌ترتیب در منصب مترجم و ناشر، عهده‌دار بوده‌اند.

کتاب زندگی روزمره خدایان یونان باستان برای شما مناسب است اگر

• به اسطوره‌شناسی به‌ویژه آشنایی با اساطیر یونان علاقه‌مندید.
• دوست‌دار آگاه گشتن از هلنیسم و باورهای یونان کهن هستید.
• جامعه‌شناسیِ تمدن‌های کهن در هزاره‌های دور برایتان جالب است.

در بخشی از کتاب زندگی روزمره خدایان یونان باستان می‌خوانیم

هومر به خدایان اولمپ اعتقاد داشت و آنان را ارج می‌نهاد، اما اپیکوری‌ها هرگاه پیرامون خدایان صحبت می‌کردند، ویژگی‌های منفی ایشان را پیش می‌کشیدند و می‌گفتند: «زمان برای خدایان در بهترین حالت قرار دارد، یعنی همیشه ثابت است و هرگز تغییر نمی‌کند؛ هیچ حادثه‌ای جریان زمان را منقطع یا متوقف نمی‌سازد، زیرا اَمیال به دنیای خدایان رسوخ نمی‌کند. در جهان خدایان چیزی نیست که موجب فعالیت شود؛ هیچ ماجرایی رخ نمی‌دهد و هواوهوسی نیست که به نگرانی و اضطراب بینجامد. اما بی‌آنکه با معمایی روبه‌رو شویم، در سرتاسر دنیای خدایان، جریانی پیوسته و لاینقطع از خوشی و لذت به چشم می‌خورَد و بی‌آنکه هواوهوسی در کار باشد، فقط خوش‌گذرانی بر همه‌جا حاکم است. چگونه چنین چیزی ممکن است؟» کسانی که مخالف فلسفۀ اپیکوروس هستند و دائماً از آن بدگویی می‌کنند، معمولاً این سؤال را پیش می‌کشند: «چگونه ممکن است خدایان از این خوشی‌ها و سعادت بهره‌مند شوند؟» اپیکوری‌ها نیز در پاسخ به این‌قبیل پرسش‌ها سؤالی دیگر مطرح کردند: «چرا خدایان امیال و هواوهوس دارند؟» به‌این‌ترتیب، مسئلۀ زمان ویژۀ خدایان در محاصرۀ این‌قبیل پرسش‌ها قرار گرفت.

اپیکوروس خدایان اولمپ را شاد و سعادتمند می‌دانست. طرز فکر او پرسش‌های جالبی را پیش می‌کشد که بعضی از آن‌ها به این شرح است: زندگی خدایان به چه شکل است؟ اوقاتشان را چگونه می‌گذرانند؟ اگر بپذیریم که خدایان هیچ‌گاه کار نمی‌کنند، آن‌وقت این سؤال پیش می‌آید که در این زمان و مکان تهی و عاری از حادثه، که بی‌شباهت به «تعطیلات ابدی» نیست، چه اتفاقی رخ می‌دهد؟ این‌گونه سؤالات نشان می‌دهند که زمان اگر تهی باشد و هیچ پدیده‌ای آن را اشغال نکرده، و اتفاقی در آن نیفتاده باشد و در آینده نیز حادثه‌ای در آن رخ ندهد، با شرایطی واقعاً تحمل‌ناپذیر روبه‌رو خواهیم شد. مخالفان اپیکوری‌ها به آن‌ها می‌گفتند: «به‌عقیدۀ شما، خدایان هیچ‌وقت کار نمی‌کنند. داشتن دست‌ و پا و چشم و گوش و دیگر اندام، وقتی قرار نیست با آن‌ها کاری انجام شود، چه سودی دارد؟»

فهرست مطالب کتاب

پیش‌گفتار
بخش نخست: هومر انسان‌شناس
فصل 1: ادبیات یا انسان‌شناسی؟
فصل 2: افرادی ویژه، با جامعه‌ای خاص
فصل 3: گذراندن اوقات
فصل 4: خدایانی با سبک زندگی خاص
فصل 5: زندگی شیرین می‌شود!
فصل 6: دخالت‌های خدایان
فصل 7: صحنه‌هایی از اقتدار خدایان
فصل 8: روزهای زندگی خدایان
بخش دوم: خدایان در خدمت شهر
فصل 9: پوشیدن لباس شهروندان
فصل 10: باغ چندخدایی
فصل 11: سروکار داشتن با خدایان
فصل 12: خانه‌های خدایان در شهرها
فصل 13: امور خدایان، امور انسان‌ها
فصل 14: قدرت زنان هرا، آتنا و پیروانشان
فصل 15: قضیب دیونوسوس