کتاب پسر اسوئا نوشتهی لنا آندرشون، روایتی از زندگی یک مرد معمولی در دل تحولات اجتماعی سوئد در قرن بیستم است؛ مردی که زندگیاش با شکلگیری و دگرگونی دولت رفاه سوئد پیوند خورده. شخصیت اصلی این رمان اجتماعیسیاسی، رگنار یوهانسن، در دورهای به دنیا میآید که سوسیال دموکراتها در سوئد به قدرت میرسند. نویسنده از خلال زندگی او نشان میدهد که سیستمهای سیاسی و اجتماعی به چه شکل بر شیوهی اندیشیدن و ادراک فرد از خود و جهان پیرامون، اثر میگذراند.
دربارهی کتاب پسر اسوئا
رگنار یوهانسن فرزند نسلی از جامعهی سوئد است که فقر و کار جانکاه و طاقتفرسا را از نزدیک تجربه کرده. مادر او، اسوئا، به شیوهای از زندگی تعلق دارد که بیش از هر چیز بر کار، وظیفهشناسی، صرفهجویی و صبر و تحمل در برابر دشواریهای فزایندهی زندگی استوار بوده است. اما شخصیت اصلی کتاب پسر اسوئا اثر لنا آندرشون، در جامعهای رشد میکند که به آموزش عمومی، امنیت شغلی، خدمات اجتماعی و امکان پیشرفت طبقاتی امید بسته است.
رگنار به نظم، عقلانیت، تلاش و مسئولیت اجتماعی باور دارد و جامعه را زمانی مورد پسند میداند که افراد در چارچوب و بستر قواعدی روشن، وظایف خود را نسبت به یکدیگر و نسبت به کل جامعه انجام دهند. همین مسئله، یکی از محورهای اصلی این رمان اجتماعی را شکل میدهد. رگنار، تحت تاثیر همین شیوهی رشد، هویت فردی خود را در پیوند با نوعی هویت جمعی تعریف میکند، هویتی که بر کار، مشارکت و احساس تعلق بنا شده است.
شکاف میان دو نسل، شکاف میان دو سوئد
جامعهای که رگنار یوهانسن در آن رشد و نمو یافته و به اصول و اهداف آن نوعی ایمان درونی پیدا کرده، به تدریج دستخوش تغییر میشود؛ نسل بعدی، نسل فرزندان او، دیگر همان نگاه را به اصول زیستی و آرمانهای مورد پسند پدر ندارند. برای آنان، انتخاب شخصی، آزادی فردی و امکان تعیین مسیر زندگی از اهمیتی به مراتب بیشتر برخوردار است.
لنا آندرشون در کتاب پسر اسوئا از دل همین شکاف نسلی، نشان میدهد که این تفاوت در نگاه، صرفا اختلافی ساده درون خانواده نیست، بلکه بازتاب فاصلهی میان جنس ارزشها و نگاه دو نسلی است که زندگی برایشان معنایی بهکلی متفاوت دارد. از دل همین شکاف، این داستان سیاسی به روایتی دربارهی رابطهی هویت جمعی و هویت فردی تبدیل میشود.
سرگذشت یک انسان، روایت یک جامعه
شخصیت اصلی این رمان سوئدی متعلق به نسلی است که از فرد انتظار دارد بخشی از یک کل منسجم باشد. وضعیتی که الگوی ذهنی و ساختار فکری رگنار را هم شکل داده. او به نظم و چینش و برنامهریزی عقلانی، بیش از هر چیز باور دارد و از همین رو، ورزش، برایش منزلگاهی آرمانی است. ورزش برای او موقعیتی کاملا تحت کنترل است که عقبه و خانواده در آن نقشی ندارند و هرکسی از هر طبقه و جایگاهی میتواند با تلاش و کوشش منظم، در آن پیشرفت کند. از این سو، وی بر تمرین منظم و دقیق ورزش فرزندانش تاکید میورزد.

ولی همین ورزش، خود بدل به یکی از اختلافات جدی میان رگنار و و فرزندانش در رمان پسر اسوئا میشود؛ وقتی که اریک و السا هر دو برای دنبال کردن علایق و خواستههای شخصیشان، ورزش را کنار میگذارند، خشم پدر را برمیانگیزند. رگنار حالا با یک وضعیت فرهنگی - اجتماعی روبهرو شده که بیش از هر چیز، بر استقلال، انتخاب شخصی و خودشناسی تاکید میکند. آنچه برای او زمانی نشانهی پیشرفت و عقلانیت بود، برای نسل بعدی پذیرفتنی نیست.
خرید کتاب پسر اسوئا، تصویری دقیق از وضعیت مردی ترسیم میکند که یکبهیک عناصر هویتبخش فرهنگی پیرامونش، جلوی چشمانش رنگ میبازند. تمامی ارزشهایی که از کودکی شخصیت او را شکل داده بودند، حالا رنگوبویی دیگر گرفتهاند و گویی دیگر افرادی همچون او احساس تعلق به چیزی نخواهند کرد. این اثر توسط سعید مقدم به فارسی ترجمه شده و نشر مرکز آن را منتشر کرده است.
نکوداشتهای کتاب پسر اسوئا
- لنا آندرشون با مهارتی چشمگیر، روایت زندگی رگنار را چنان پیش میبرد که مسیر آن با ابعاد و آهنگ تحولاتی که کشورش را درمینوردند، هماهنگ میشود. (پابلیشرز ویکلی)
- اثری اندیشمندانه، چابک، تیزبین و حتی گاه معذبکننده. آندرشون، یکی از مهمترین چهرههای ادبی روزگار ماست. نثر شفاف و درخشان او، کتابی ساخته که به تمام معنا یک گوهر ادبی است. (دیوید لاگرکرانتس، نویسندهی پرفروش دختری در تار عنکبوت)
- هر کلمه از کتاب پسر اسوئا، شما را درگیر خود میکند. تقریبا هر یک جمله در میان این اثر، به قدری هوشمندانه و خندهدار است که آدم دوست دارد آن را گوشهای بنویسد تا بعد برای دیگران نقلش کند. لنا آندرشون استعدادی بسیاری در خلق موقعیتهای احساس برانگیز از دل رخدادها و اتفاقهای عادی و کوچک روزمره دارد. (گاردین)
کتاب پسر اسوئا برای شما مناسب است اگر
- به ادبیات معاصر سوئد علاقه دارید و میخواهید در خصوص حزب سوسیال دموکرات سوئد و تاثیر بر آن زیست شخصی افراد، بیشتر بدانید.
- رمانهایی را دوست دارید که زندگی شخصی افراد را در پیوند با تحولات اجتماعی و تاریخی روایت میکنند.
- به موضوعاتی مانند فرد در برابر جامعه، مسئولیت اجتماعی و آزادی فردی علاقهمندید.
- به دنبال خواندن یک رمان سیاسی و اجتماعی هستید.
در بخشی از کتاب پسر اسوئا میخوانیم
برای رَگنار یوهانسُن مهم بود که فرزندانش مجبور نباشند همان کارهای او را انجام دهند. البته در ورزش باید فعال میبودند، در این مورد حق انتخاب نداشتند، زیرا رَگنار معتقد بود که بدون فعالیت ورزشی زندگی معنا و ساختار پیدا نمیکند، اما لازم نبود آنها همان رشتههای ورزشی خود او را انتخاب کنند. هیچکدام از رشتههای ورزشی رَگنار برای السا موضوعیت نداشت، زیرا هنوز دختران هاکی روی یخ بازی نمیکردند و سطح فوتبالشان به شکل شرم آوری پایین بود.
رَگنار فرزندانش را با پشتکار و عزم راسخ در ورزشهای انفرادی هدایت میکرد. آنچه تجربهی زندگی برایش روشن ساخته بود این نقص ورزشهای تیمی بود که در آنها هر بازیکن وظیفه دارد به کل تیم و بهترین نتیجه برای آن فکر کند، اما واقعیت این است که همه وظیفهشناس نیستند، برخی فقط به خود فکر میکنند و از قبل دیگران میخورند. اگر قرار بود فرزندان او عضو تیمی باشند، آنگاه میزان موفقیتشان به دیگران وابسته میشد، اما رَگنار میخواست موفقیتشان وابسته به خود آنها و در نتیجه وابسته به او باشد.
این یکی از دلایلی بود که رَگنار برای اریک دوچرخهی مسابقه خرید و او را در باشگاه دوچرخهسواری ثبت نام کرد. دلیل دیگری که ربط مستقیمتری با این انتخاب داشت این بود که ورزشکاری سوئدی به نام برنت یوهانسُن در مسابقات المپیک مونترال در سال 1976 برندهی مدال طلا در رشته ی دوچرخهسواری شده بود.
وقتی رَگنار شانزدهساله بود، سوئدی دیگری به نام هری اسنل قهرمان مسابقات جهانی دوچرخهسواری شده بود، و این به او انگیزه داده بود در مسابقهی دوچرخهسواری شرکت کند، و با دوچرخهی نظامی سنگینی هم در مسابقهی بیستکیلومتری سرعت شرکت کرده و برنده شده بود. او فاقد تجهیزات لازم و خدمات حمایتی برای ورزشهای انفرادی بود، و به این سبب آن را ادامه نداده بود.
بله
























