کتاب حرمت‌شکنی‌ها اثر جورجو آگامبن با ترجمه صالح نجفی از نشر مرکز

در کتاب حرمت‌شکنی‌ها اثر جورجو آگامبن، مرز میان فلسفه، ادبیات، هنر و سیاست محو می‌شود. از پینوکیو و کافکا تا عکاسی و سینما، هر موضوع به دریچه‌ای برای اندیشیدن دربارۀ انسان معاصر بدل می‌شود. این جستارهای فلسفی مفاهیمی مانند نبوغ، سوژگی، زمان، جادو و حرمت‌شکنی را به شیوه‌ای تازه بررسی می‌کنند و پرسشی مهم را به میان می‌آورند؛ اینکه چگونه می‌توان آنچه را که از زندگی جدا شده، دوباره به زندگی بازگرداند؟

درباره‌ی کتاب حرمت‌شکنی‌ها

همیشه لازم نیست برای فهم جهان، به سراغ پرسش‌های عمیق، پیچیده و بنیادین برویم. گاهی کافی است لنز نگاهمان را کمی بچرخانیم و به چیزهای ساده و آشنا از زاویه‌ی تازه و متفاوتی نگاه کنیم؛ همان کاری که جورجو آگامبن (Giorgio Agamben) در کتاب حرمت شکنی‌ها (Profanations) انجام می‌دهد. او به درون ساده‌ترین تصاویر، داستان‌ها و تجربه‌ها نقب می‌زند و به پرسش‌هایی تأمل‌برانگیز در باب انسان و جهان معاصر می‌رسد.

این فیلسوف ایتالیایی که به خوانش متفاوت متون شهره است، چیزهای آشنا را از زاویه‌ای ناآشنا می‌بیند. به طوری که ممکن است از یک واژه به ریشه‌ی تاریخی آن برسد، مسئله‌ای فلسفی را از دل یک تصویر بیرون بکشد یا از طریق یک شخصیت ادبی به پرسشی در باب عصر مدرن برسد. به همین خاطر است که خواندن هر یک از جستارهای کتاب حرمت شکنی‌ها می‌تواند ما را شگفت‌زده کند. کتابی که از دل داستان‌های کافکا، تصاویر و فیلم‌ها، مسیرهایی تازه برای فکر کردن به انسان و جهان معاصر پیش رویتان می‌گشاید.

حرمت‌شکنی؛ مفهوم محوری اندیشه آگامبن

جورجو آگامبن در اولین فصل کتاب به نبوغ می‌اندیشد، در جستار دیگر به سراغ عکس‌ها می‌رود تا از این رهگذر درباره‌ی حافظه و فراموشی بیندیشد. سپس، از واژه‌ی دستیاران در آثار کافکا می‌گوید. همچنین در باب پارودی، میل ورزیدن و سینما هم به بحث و واکاوی می‌پردازد. در نهایت کتاب حرمت‌شکنی‌ها به اثری بدل شده که بیش از ارائه‌ی پاسخ‌های آماده و نتایج قطعی، ما را دعوت می‌کند تا دوباره به چیزهایی بنگریم که فکر می‌کردیم برایمان آشنا هستند یا آن‌ها را می‌شناسیم.

با تمام این‌ها جستارهای فلسفی کتاب که با تلاش صالح نجفی و مراد فرهادپور به فارسی ترجمه شده‌اند، همگی حول مفهوم حرمت‌شکنی می‌گردند، مفهومی که جورجو آگامبن آن را در برابر تقدیس قرار می‌دهد. در واقع او قصد دارد آن‌چه را که از دسترس معمول خارج شده به حوزه‌ی استفاده‌ی انسانی برگرداند. مفهومی که در جستار «در ستایش حرمت‌شکنی» از یک مفهوم دینی فراتر می‌رود و به مسئله‌ای سیاسی بدل می‌شود.

پس اگر در پی کتابی کوچک و فشرده هستید تا فلسفه را از حوزه‌ی آکادمیک بیرون بکشد و آن را وارد ادبیات، سینما، زبان و زندگی روزمره کند، با خرید کتاب حرمت‌شکنی‌های نشر مرکز می‌توانید تجربه‌ای متفاوت را برای خود رقم بزنید.

نکوداشت‌های کتاب حرمت‌شکنی‌ها

• فرقی ندارد که این کتاب چندمین تجربه‌ی شما از خواندن کتاب‌های جورجو آگامبن باشد، چون در هر صورت در مجموعه جستار حرمت‌شکنی‌ها به مطالبی سودمند و قابل تأمل دست خواهید یافت. (نشریه‌ی Rain Taxi)
• در نگاه اول شاید این مجموعه جستار به ظاهر جذاب و نامنسجم به نظر برسد. اما با وجود تفاوت‌های موضوعی و سبکی جستارها، به مرور نوعی انسجام ظریف را شاهد خواهید بود. کتابی درخشان و لذت‌بخش که هم اندوه و حسرت در خود دارد و هم از شادی با تمرکزی پرشور و غرقگی کودکانه برخوردار است. (نشریه‌ی Critical Quarterly)

کتاب حرمت‌شکنی‌ها برای شما مناسب است اگر

• به مطالعه در حوزه‌ی فلسفه‌ی معاصر و نظریه‌های انتقادی علاقه دارید و می‌خواهید از زاویه‌ی دید یک فیلسوف برجسته، نگاه متفاوتی به مفاهیم فلسفی بیندازید.
• اهل تفکر در باب فلسفه‌ی سیاسی هستید و از کتاب‌هایی که به موضوعاتی مثل رابطه‌ی قدرت، مصرف و جامعه‌ی معاصر می‌پردازند، استقبال می‌کنید.
• از مطالعه‌ی کتاب‌هایی که فلسفه و ادبیات را به هم پیوند می‌دهند، لذت می‌برید.
• دلتان می‌خواهد کتابی بخوانید که در آن فلسفه‌ی هنر و نگاه زیبایی‌شناختی پررنگ است.
• به دنبال بهترین کتاب‌های جورجو آگامبن هستید.

در بخشی از کتاب حرمت‌شکنی‌ها می‌خوانیم

در 22 فوریه‌ی 1969، میشل فوکو درسگفتار «مؤلف چیست؟» را خطاب به اعضا و میهمانان انجمن فلسفه‌ی فرانسه ایراد کرد. سه سال پیش از آن، انتشار کتاب نظم اشیاء او را به اوج شهرت رسانده بود. در جمع مخاطبان (که موریس دو گاندیاک، لوسین گلدمن، ژاک لکان و ژان وال را شامل می‌شد که این آخری درسگفتار را معرفی کرد) به‌راحتی می‌شد کنجکاوی باب روز را با هیجان در مورد موضوع بحث اشتباه گرفت. فوکو درسگفتار را با نقل‌قولی از ساموئل بکت آغاز کرد («چه فرق می‌کند چه کسی سخن می‌گوید، کسی گفت چه فرق می‌کند چه کسی سخن می‌گوید») تا به نحوی قسمی بی‌اعتنایی به مؤلف را بیان کند که می‌بایست مبنایی باشد برای اخلاق نگارش در جهان معاصر. به بیان فوکو، در نوشتن مسأله نه‌چندان بر سر بیان احوال و آرای نویسنده که بر سر گشودن فضایی است که در آن سوژه یا فاعل نوشتن از ناپدید شدن بازنمی‌ایستد: «رد پای نویسنده فقط در تکین‌بودگی غیبتش یافت می‌شود.»

اما قول بکت، درست در حین ادا شدن، حاوی تناقضی است که به نظر می‌رسد به نحوی آیرونیک یادآور مضمون سرّی خود درسگفتار است: «چه فرق می‌کند چه کسی سخن می‌گوید، کسی گفت چه فرق می‌کند چه کسی سخن می‌گوید.» بنابراین کسی هست که، ‌در عین بی‌نام و بی‌چهره ماندن، این عبارت را مطرح کرده، کسی که بدون او اندیشه‌ی بی‌اهمیت بودنِ آنکه سخن می‌گوید هرگز بیان نمی‌شد. همان ژستی که هویت مؤلف را بی‌مناسبت می‌سازد درعین‌حال ضرورت تقلیل‌ناپذیر حضور او را تأیید می‌کند.