بله
کتاب زبان و مرگ، یکی از مهم‌ترین آثار جورجو آگامبن، فیلسوف مشهور ایتالیایی بوده که به ارتباط زبان، هستی و مرگ می‌پردازد. نویسنده با تکیه بر فلسفه هگل و هایدگر و با بررسی شعر، فلسفه و سیاست، نقش زبان در انتقال تجربیات انسانی و ناتوانی آن در بیان امور ناگفتنی را تحلیل می‌کند. او نتیجه می‌گیرد که زبان، فراتر از ابزاری برای انتقال مفهوم بوده و با مفاهیمی مثل خشونت و قدرت، ارتباطی تنگاتنگ دارد.
درباره‌ی کتاب زبان و مرگ
جورجو آگامبن، فیلسوف معاصر ایتالیایی، یکی از معروف‌ترین شاگردان مارتین هایدگر محسوب می‌شود که در زمینه‌ی زیبایی‌شناسی، فلسفه سیاسی و اجتماعی آثار برجسته‌ای را به نگارش درآورده است. کتاب زبان و مرگ، جستار او در حیطه فلسفه زبان بوده که حول محور نقش زبان در شکل دادن به تجربیات انسانی، به‌ویژه تفکر و مرگ شکل گرفته است.
جورجو آگامبن کار خود در این کتاب را با پرسشی درباره‌ی تفاوت انسان و حیوان آغاز می‌کند و از آنجایی که فیلسوفان بزرگ تاریخ، زبان را نقطه تمایز اصلی بشر می‌دانند، توجه خود را به این موضوع معطوف می‌کند. انسان علاوه بر آگاهی از مرگ، می‌تواند درباره‌ی آن فکر کند و سخن بگوید؛ تجربه‌ای که نویسنده آن را مختص انسان می‌داند.
زبان و فقدان از نگاه جورجو آگامبن
یکی از موضوعات مهم کتاب زبان و مرگ، ناتوانی زبان در بیان کامل مفاهیم و منظور افراد است. او از هگل مثال زده و توضیح می‌دهد که حتی وقتی به چیزی اشاره می‌کنیم، مثل جمله «این میز»، درواقع آن شیء خاص به واسطه‌ی زبان به مفهومی کلی تبدیل می‌شود. به زعم جورجو آگامبن، هرگاه که درباره‌ی چیزی حرف می‌زنیم، بخشی از معنای آن از دست می‌رود؛ در نتیجه زبان همیشه نوعی فقدان را به همراه دارد.
کتاب حاضر توضیح می‌دهد که این فقدان یا امر ناگفته، بخشی از خود زبان است. تفکر به وسیله‌ی زبان ممکن می‌شود و به نوعی، انسان در زبان زندگی می‌کند. از طرفی دیگر، مرگ، شدیدترین و کامل‌ترین حالت فقدان است؛ به این ترتیب نویسنده میان زبان و مرگ ارتباطی منطقی ایجاد می‌کند.
شعر و فلسفه چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟
از مباحث دیگر کتاب زبان و مرگ، می‌توان به رابطه‌ی زبان با شعر و فلسفه اشاره کرد. جورجو آگامبن دوباره به سراغ سوال‌های اساسی و قدیمی می‌رود: شعر و فلسفه با هم چه تفاوتی دارند؟ پاسخ کلاسیک این سوال، این است که هدف فلسفه بیان حقیقت است، درحالی‌که شعر، تلاش می‌کند تجربه‌ای از حقیقت را به زیبایی ارائه دهد.
اما به عقیده‌ی نویسنده، مسئله کمی پیچیده‌تر است؛ چرا که هم شعر و هم فلسفه با محدودیت زبان دست و پنجه نرم می‌کنند. او برای توضیح منظور خود، به اشعار قرون وسطی رجوع می‌کند که موضوعشان، عشق‌های دست نیافتنی و فاصله‌ی میان عاشق و معشوق است. این مسئله، شبیه فاصله‌ی میان نیت ما از سخن گفتن و چیزی که واقعاً گفته می‌شود است، یعنی همان بحرانی که در ابتدای این کتاب به آن پرداخته می‌شود.
اهمیت نقد و جایگاه منتقد در فلسفه معاصر
جورجو آگامبن در کتاب زبان و مرگ نشر مرکز، به انتخاب میان شعر و فلسفه راضی نمی‌شود و تلاش می‌کند تا راه سومی را پیدا کند. اهمیت نقد در اینجا مشخص می‌شود؛ به نظر نویسنده، وظیفه‌ی منتقد، توضیح یک شعر و پیدا کردن معنی آن نیست، بلکه موشکافی تنش بین زبان و معنی‌ای است که یک متن، فارغ از فلسفی یا شاعرانه بودن، سعی در بیان آن دارد.
خرید کتاب زبان و مرگ را به تمامی علاقه‌مندان به فلسفه هایدگر و هگل، فلسفه‌ی قاره‌ای و فلسفه‌ی زبان پیشنهاد می‌کنیم. برگردان فارسی اثر حاضر برعهده‌ی پویا ایمانی بوده است.
کتاب زبان و مرگ برای شما مناسب است اگر
- می‌خواهید ارتباط بین زبان، فکر و مرگ را از دید یکی از مشهورترین فیلسوفان قرن بیستم دنبال کنید.
- به فلسفه‌ی قاره‌ای علاقه‌مند بوده و قصد دارید برداشت جورجو آگامبن از آرای هگل و هایدگر را مطالعه کنید.
در بخشی از کتاب زبان و مرگ: در باب جایگاه منفیت می‌خوانیم
هایدگر در لحظه‌ی مهم و سرنوشت‌سازی از هستی و زمان (بندهای 53 - 50)، در تلاش برای گشودن راهی جهت فهم دازاین هم‌چون یک کل، به ترسیم رابطه‌ی دازاین با مرگ‌اش می‌پردازد. اندیشه‌ی سنتی معمولاً مسأله‌ی مرگ دازاین را به دست فراموشی سپرده و مردن هم به «رویدادی که بی‌شک بر دازاین عارض می‌شود، اما به هیچ شخص خاصی تعلق ندارد» تقلیل یافته است (ه‌ز: 253؛ فا: 326 / 559؛ در ترجمه‌ی نقل‌قول‌های هایدگر اندک تغییراتی داده شده تا نکات مورد نظر نویسنده در هر عبارت برجسته شوند م. ا). اما در اینجا مرگ، هم‌چون پایان دازاین، خود را به‌مثابه‌ی «شخصی‌ترین امکان دازاین که غیرارتباطی، قطعی، و در گوهر خود نامتعین است و نمی‌تواند پشت سر گذاشته شود» آشکار می‌سازد (ه‌ز: 258؛ فا: 332 / 569).
دازاین، در ساختار خود، هستن به‌سوی پایان یا همان هستن به‌سوی مرگ است. او، در ذات خویش، همواره در مناسبتی با مرگ وجود دارد. «دازاین، در هستن به سوی مرگ‌اش، تا زمانی که وفات‌اش فرا نرسیده، به‌طور واقع‌بوده و حتا پیوسته، می‌میرد» (ه‌ز: 259؛ فا: 333 / 570). آشکارا، هایدگر در اینجا به مرگ حیوانات یا به یک واقعیت زیست‌شناختی صرف اشاره ندارد، چراکه حیوانات، یا جاندارانِ صرف (Nur-lebenden ، ه‌ز: 240؛ فا: 311 / 536)، نمی‌میرند بلکه تنها از زیستن باز می‌ایستند، حیات‌شان خاتمه می‌یابد.
در واقع، آن تجربه‌ی مرگی که در اینجا مورد بحث است، شکل «پیش‌بینیِ» امکان وقوع خودش را می‌گیرد، گرچه این امکان هیچ محتوای ایجابی بالفعلی نداشته باشد. «مرگ به‌مثابه‌ی امکان، هیچ چیزی برای "محقق شدن" [فعلیت یافتن] به دازاین نمی‌دهد، هیچ چیزی که خود دازاین، به‌مثابه‌ی امری بالفعل، بتواند آن باشد»
