کتاب اکنون و آینده ما

معرفی کتاب اکنون و آینده ما

رضا داوری اردکانی در کتاب اکنون و آینده ما به سراغ فلسفه توسعه می‌رود و این سؤال بنیادین را مطرح می‌کند که چرا با وجود پیشرفت علم، گسترش دانشگاه‌ها و دسترسی به فناوری، هنوز بسیاری از مسائل اساسی جامعه حل نشده‌اند؟ نویسنده در این کتاب به نقد مدرنیته می‌پردازد و اشکالات موجود در ساختار آموزش و پرورش ایران را مطرح می‌کند. او تلاش می‌کند ریشه‌ی این مشکلات را در نوع نگاه ما به علم، توسعه و شیوه‌ی اندیشیدن جست‌وجو کند.

درباره‌ی کتاب اکنون و آینده ما

رضا داوری اردکانی از اسامی شناخته‌شده در حوزه‌ی فلسفه در ایران است. او در کتاب اکنون و آینده ما، بحث توسعه را از منظر تفکر انتقادی بررسی کرده و توضیح داده که چرا با وجود پیشرفت‌های بسیار در زمینه‌ی آموزش علم و همچنین ظهور فناوری‌های جدید، تفاوت محسوسی در برطرف کردن مشکلات مردم مشاهده نشده است. به اعتقاد او، توسعه تنها با افزایش امکانات و تجهیزات به دست نمی‌آید، بلکه به تحول در نگرش و فرهنگ نیز وابسته است.

آیا توسعه فقط به معنای ساختن زیرساخت‌ها و بهره بردن از تکنولوژی است یا به نوع نگاه و شیوه‌ی اندیشیدن نیز ارتباط دارد؟ کتاب اکنون و آینده ما انتشارات نقد فرهنگ به همین سؤال می‌پردازد و با تکیه بر فلسفه علوم انسانی، این موضوع را تشریح می‌کند که پیشرفت صرفاً با تقلید از الگوهای کشورهای توسعه‌یافته حاصل نمی‌شود؛ بلکه این امر نیاز به درک عمیق از فرهنگ، تاریخ و شرایط اجتماعی هر جامعه دارد. به همین دلیل، نویسنده خواننده را به بازنگری در برداشت رایج از مفهوم پیشرفت دعوت می‌کند.

اکنون و آینده ما؛ نقش دانشگاه در توسعه‌ی کشور

رضا داوری اردکانی در کتاب اکنون و آینده ما، به سراغ تحلیل نقش دانشگاه و علوم انسانی در مسیر توسعه می‌رود و توضیح می‌دهد که اگر آموزش و علم از نیازها و دغدغه‌های واقعی جامعه فاصله بگیرند، ظرفیتی برای ایجاد پیشرفت پایدار نخواهند داشت. او همچنین رابطه‌ی میان فرهنگ، تفکر و تکنولوژی را نیز واکاوی می‌کند و از این طریق، دغدغه‌هایش درباره‌ی آینده‌ی علمی و فرهنگی ایران را تشریح می‌کند. در نگاه او، دانشگاه زمانی می‌تواند نقش مؤثری در توسعه ایفا کند که با مسائل واقعی جامعه ارتباطی عمیق و مستمر داشته باشد.

گرچه این کتاب توسط یک فیلسوف نوشته شده، اما جدا از فلسفه‌دوستان، می‌تواند برای علاقه‌مندان به مسائل اجتماعی و بحث توسعه نیز جذاب باشد. خرید کتاب اکنون و آینده ما به کسانی توصیه می‌شود که به دنبال تأمل در سازوکارهای آموزشی فعلی ایران هستند و دغدغه‌ی بهتر کردن وضعیت را دارند. اگر به کتاب‌هایی علاقه دارید که با طرح پرسش‌های اساسی، مخاطب را به تفکر وادار می‌کنند، این اثر می‌تواند انتخابی ارزشمند برای شما باشد.

کتاب اکنون و آینده ما برای شما مناسب است اگر

• به فلسفه معاصر علاقه دارید.
• دانشجو یا پژوهشگر رشته‌های فلسفه، علوم انسانی، علوم اجتماعی، علوم سیاسی و رشته‌های مرتبط هستید.
• دوست دارید درباره‌ی نقش دانشگاه، علم و فرهنگ در توسعه‌ی جامعه بیشتر بدانید.
• به دنبال کتابی هستید که مفهوم توسعه را از زاویه‌ای فلسفی و انتقادی بررسی و شما را به اندیشیدن درباره‌ی آینده‌ی جامعه دعوت کند.

در بخشی از کتاب اکنون و آینده ما می‌خوانیم

6. در این میان امر محرز این است که ما نمی‌توانیم از تکنیک چشم بپوشیم و لوازم و نتایج بسط آن را هم ما معین نمی‌کنیم و اگر بعضی از این لوازم و نتایج نامطلوب و مضر باشند به آسانی و با تعلیم اخلاق مهندسی و اتخاذ تدابیر عادی سیاستمداران رفع نمی‌شوند. پیداست که هیچ حکومتی نمی‌خواهد هوای تنفس مردم کشورش آلوده و مسموم باشد اما پاک‌کردن هوای آلوده شهرها کاری بسیار دشوار و در کوتاه‌مدت تقریباً محال می‌نماید. پس اخلاق جز این که از وقوع چنین پیش‌آمدها و گرفتار شدن حکومت‌ها و دولت‌ها در چنین ضرورت‌هایی اظهار تأسف کند چه می‌تواند بکند؟ اگر اهل اخلاق به تحقیق در شرایط امکان رفع این قبیل ابتلاها و گرفتاری‌ها بپردازند صاحب‌نظر و پژوهشگرند و اگر دستورالعمل‌های احساساتی و رمانتیک بدهند اندرزشان انتزاعی و وهمی است و به کار نمی‌آید.

اخلاق که در قدیم تأدب به آداب مناسب زندگی مدنی و آراستگی به فضایل بود از زمان کانت به دستورالعمل برآمده از باطن اشخاص که باید قاعده برای عمل همگان باشد تحویل شد و این تناسبی با دیگر شئون جهان مدرن و به خصوص با علم و تکنولوژی داشت. این بانگِ باطن درباره تکنیک چه می‌تواند بگوید که قانون عمل برای همه نیز باشد؟ نمی‌دانیم آیا مهندسانی که می‌خواسته‌اند کارهای خطیر و اجرای طرح‌های دگرگون‌ساز را به عهده بگیرند چنین تجربه‌ای داشته‌اند یا نه، اما به هرحال این تجربه ناظر به آثار و نتایج اجتماعی و تاریخی مهندسی است و به این جهت با خرد سیاسی درمی‌آمیزد. ارسطو که اولین اثر منظم فلسفی در اخلاق را نوشت توجه داشت که فضیلت اخلاقی را با فضیلت عقلی (خرد مدنی) اشتباه نباید کرد و البته نسبت میان این دو را نیز از نظر دور نمی‌داشت.

یعنی می‌دانست که رعایت اخلاق در مدینه بد که گردانندگانش از فضیلت عقلی محروم‌اند چه اندازه دشوار است. اکنون در زمان ما این نسبت به صورت دیگری درآمده است و گرچه اخلاق را از نظم علمی، تکنیکی و از سیاست و جامعه جدا نمی‌توان دانست با وعظ و تکرار مشهورات و مسلمات اخلاقی این نظم را نمی‌توان به صلاح آورد.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه
1. درباره نقد
2. درباره دانشگاه
3. ملاحظاتی اجمالی درباره تعلیم و تربیت و مقام معلم
4. گفتار در ضرورت و اولویت اصلاح نظام اداری و آموزشی
5. فرهنگستان علوم و آینده‌اش؛ امید به آینده (1)
6. فرهنگستان علوم و آینده‌اش؛ امید به آینده (2)
7. اخلاق مهندسی
8. گفتار در عقل، طبیعت و قانون
9. مقام عقل و نقل در سیر و بسط تاریخ ایران
10. فلسفه در عالم اسلام، ایدئولوژی و آینده ما
11. نقد فلسفه در ایران و آینده
12. وضع فلسفه و علوم انسانی در کشور و آینده ما
13. ما آینده خودمانیم
14. گفتاری در آینده‌نگری، آینده‌نگاری و برنامه‌ریزی