معرفی و دانلود کتاب ناخودآگاه جمعی ایرانیان

معرفی کتاب ناخودآگاه جمعی ایرانیان

کتاب ناخودآگاه جمعی ایرانیان در تلاش برای نگاهی است به تاریخ ایران از زاویه‌ای دیگرگونه؛ بدین نحو که حمیدرضا بوستانی نظری بر تمام ادوار تاریخی ایران از دوران باستان تا معاصر می‌اندازد تا از خلال آن به عوامل اثرگذار بر ناخودآگاه جمعی در مردم ایران پی ببرد. نویسنده این عمل را بخشی از سهم خود در راستای ادای دین به سرزمین ایران می‌داند، برای تحقق یک خودآگاهی کامل از تاریخ میهن‌مان، و در ادامه، هموار گرداندن مسیر آزادی.

درباره‌ی کتاب ناخودآگاه جمعی ایرانیان

آشکارا می‌توان از خلال درنگی نه‌چندان طولانی بر عنوان کتاب ناخودآگاه جمعی ایرانیان به درونمایه‌ی آن پی برد. حمیدرضا بوستانی در این کتاب، عوامل و زمینه‌های اثرگذار بر وجهی از ما ایرانیان را می‌کاود، که ناخودآگاهش می‌نامیم. اما نگاه کوتاهی به سرچشمه‌های پیدایش باور به مفهومی تحت اصطلاح ناخودآگاه جمعی در اینجا خالی از لطف نخواهد بود. ما در ادامه ناخودآگاه جمعی را به میانجی نگاهی بر دو کلیدواژه‌ی اساسی از جانب هگل، و یونگ، واکاوی خواهیم کرد.

از روح هگل تا ناخودآگاه جمعی یونگ

در نگاه فریدریش هگل بر سیر تاریخ انسان به‌ویژه انسان متمدن اگر بنگریم درخواهیم یافت که جان کلام هگل این است: «تمام ابناء و افراد بشری ذیل یک روح (Geist) کلی قرار می‌گیرند و این روح است که سیر تکامل تاریخ را سبب می‌شود.» و نیز آنکه «تاریخ، سیر آگاهی روح است از آزادی.» این دو گزاره به روشنی عیان می‌گرداند که از نگاه ایدئالیست سرشناس آلمانی، تاریخ بشر را می‌توان همان تاریخ رشد آگاهی روح کلی بشر، از خود، دانست. این از مقدمه‌ی نخست برای کتاب ناخودآگاه جمعی ایرانیان.

از دیگرسو، یک سده پس از هگل، کارل گوستاو یونگ، روان‌شناس سوئیسی با نظریه‌ی نوآورانه و انقلابی خود تحت عنوان ناخودآگاه جمعی (Collective Unconscious)، اقدام به ادعا در خصوص میراثی دیگر از میان دارایی‌های بشری کرد. اگر در نزد هگل، جمیع بشر برخوردار است از یک «خودآگاهی» تاریخی که طی هزاران سال پدید آمده و بر تک‌تک افراد بشری هویداست، یونگ، به یک «ناخودآگاهی» تاریخی اشاره می‌کند که باور دارد طی هزاران سال، در ژرف‌ترین لایه‌های روان بشری مأمن گزیده؛ و ماحصل تجربه‌های تمام نسل‌ها و نیاکان پیش از ما را در غرایز و کهن‌الگوهای هر یک از ما جای داده است.

وقت آن است که بازگردیم به کتاب ناخودآگاه جمعی ایرانیان حمیدرضا بوستانی و ببینیم این ناخودآگاه جمعی، در مقیاس‌های کوچک‌تر چگونه ظهوری دارد؟

ایرانیان و ناخودآگاه جمعی

گام برداشتن به‌سوی آزادی و دستیابی به آن امکان تحقق ندارد مگر در صورتی که «آگاهی از خود (خودآگاهی)» حاصل آید. و تحصیل چنین آگاهی‌ای شدنی نیست مگر پس از التفاتی ژرف بر «ناخودآگاهی». رسالتی که حمیدرضا بوستانی بر دوش خود بار کرده نیز در همین راستاست. او در کتاب ناخودآگاه جمعی ایرانیان تلاش دارد با نگاهی بر تاریخ ایران از هزاره‌های دور تا به امروز، عوامل گوناگون، اعم از رنج‌ها و نیز کامیابی‌ها، که بر اعماق لایه‌های ناپیدای روان ما ایرانیان اثرگذار بوده است را بررسی کند، تا از این طریق به خودآگاهی رسیده و سپس قادر باشیم آزادیِ پیروِ آن را، به‌سان هدفی که به‌راستی دسترس‌پذیر باشد، بنگریم.

با خرید کتاب ناخودآگاه جمعی ایرانیان انتشارات نقد فرهنگ، که با مقدمه‌ای خواندنی از دکتر محسن رنانی آغاز شده است، امکان مطالعه‌ی کتابی را می‌یابید که جامعه‌شناسی و فلسفه‌ی تاریخ را با تاکید ویژه بر تاریخ ایران یک‌جا در خود دارد. ناخودآگاه جمعی ایرانیان اثری است از حمیدرضا بوستانی.

کتاب ناخودآگاه جمعی ایرانیان برای شما مناسب است اگر

• جامعه‌شناسی بر تاریخ ایران برای شما موضوعی جذاب است.
• بررسی روان ایرانیان از منظر کهن‌الگوهای جمعی را به‌عنوان یک ایرانی ضروری می‌دانید.
• دغدغه‌ی تحقق آزادی در ایران را در سر دارید.

در بخشی از کتاب ناخودآگاه جمعی ایرانیان می‌خوانیم

بلاتکلیفی، اوضاع سیاسی_اجتماعی مبهم و ناپایداری شرایط در طول تاریخ سبب شده مردم رفتارهایی از خود بروز دهند که در نگاه اول شاید چندان مبنای منطقی و اخلاقی نداشته باشد. به‌عنوان یک مصداق، تهاجم خارجی یکی از دلایل عمومی سرنگونی دولت در همۀ جوامع بوده، اما در ایران مقاومت چندانی در برابر این تهاجمات صورت نمی‌گرفت و هنگامی‌که مردم سلطانی را بیدادگر یا محکوم‌به فنا می‌دانستند حتی از این هجوم‌های بیگانه استقبال و حمایت نیز می‌کردند. به همین دلیل، پیوستن سپاهیان و مردم عادی به جناح مخالف امری عادی بود و حتی گاهی پیش می‌آمد که مردم به علت استقامت در مقابل نیروهای بیگانه مورد شماتت نیز قرار می‌گرفتند. برای مثال، با قدرت‌گیری سربداران، در کرمان، شخصی به نام پهلوان اسعد در سال 755 قمری به تبعیت از آنان علیه ظلم قیام کرد.

اما شورش او درنهایت عقیم ماند و چون مردم شهر از پیشرفتش مأیوس شدند با او به مخالفت برخاستند؛ حتی زنش نیز در این ماجرا با مخالفانش همدست شد. او شکست خورد و به دست اهل شهر کشته شد و در آن روزهای قحطی، گوشت او در دکان‌های قصابی فروخته می‌شد. البته باید اشاره کرد رفتارهایی از قبیل همدست شدن با یک بیگانه مهاجم اگرچه عجیب و نابخشودنی به نظر می‌رسد اما بدون توجه به زمینۀ شکل‌گیری آن نمی‌تواند به‌درستی تحلیل شود. در این خصوص، ابتدا باید توجه داشت که پادشاهی در این مملکت هیچ‌گاه مسئولیت اجتماعی نبوده که در روابط متقابل به کسی واگذار شود، بلکه شکار بوده که همواره توسط صاحب قدرتی زده و گرفته شده است. هرکس در ایران به پادشاهی رسید با زور نیزه به این توفیق دست پیدا کرد و مردمی که به‌عنوان سپاهی دور او جمع می‌شدند، به‌دنبال دستیابی به آسان‌ترین راه برای ثروتمند شدن بودند.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه: توسعه: خودآگاه یا ناخودآگاه؟
ایرانیان و ناخودآگاه جمعی
تأسیس ماد تا حملۀ اسکندر مقدونی
مادها
هخامنشیان
حملۀ اسکندر به ایران
سلوکیان تا فتح ایران توسط اعراب
سلوکیه و اشکانیان
ساسانیان
حملۀ اعراب به ایران
طاهریان، صفاریان و سامانیان
طاهریان
صفاریان
سامانیان
ظهور آل زیار تا سقوط سلجوقیان
آل زیار
آل‌بویه
غزنویان
سلجوقیان
خوارزمشاهیان تا ظهور صفویه
خوارزمشاهیان
ایلخانان مغول
ملوک‌الطوایفی
تیموریان
صفویه تا زندیه
صفویه
افشاریه
زندیه
قاجار و پهلوی
قاجاریه
پهلوی
ایرانیان و رنج‌های جمعی: راهی به رهایی
رنج‌های جمعی ایرانیان کدم‌اند؟
اما چه باید کرد؟
راهی به رهایی: تخیل اجتماعی
ایرانیان و گذر از چرخۀ زندگی‌بخش
منابع