کتاب آخرین روزهای راجر فدرر و چند پایان دیگر

کتاب آخرین روزهای راجر فدرر و چند پایان دیگر نوشته‌ی جف دایر اثری است که از همان ابتدا به شما وعده‌ی چیزی غیرمنتظره می‌دهد؛ سفری میان رها کردن‌ها، نیمه‌کاره گذاشتن‌ها و آن لحظاتی که زندگی، بی‌سروصدا مسیرش را عوض می‌کند. نویسنده در این کتاب به دنبال کشفِ شکاف‌ها و فاصله‌هاست؛ لحظاتی که آدم‌ها دست می‌کشند، جا می‌مانند یا یک‌بار برای همیشه دیر می‌رسند. این اثر یکی از بهترین کتاب‌های بهار 2022 از نظر مجله‌ی اسکوایر بوده است.

درباره‌ی کتاب آخرین روزهای راجر فدرر و چند پایان دیگر

اگر پایان‌ها را فقط لحظه‌ای ناگهانی بدانیم؛ لحظه‌ی سوت داور، خاموش شدن چراغ صحنه یا شنیدن جمله‌ی «بازنشسته شدم»... کتاب آخرین روزهای راجر فدرر و چند پایان دیگر (The Last Days of Roger Federer: And Other Endings) از جف دایر (Geoff Dyer) آمده تا نظرمان را تغییر دهد. نویسنده نشان می‌دهد پایان‌ها، اغلب پیش از اعلام رسمی‌شان آغاز می‌شوند؛ در زانویی که دیگر تاب نمی‌آورد، در صدایی که خش‌دار می‌شود، در نثری که از تب‌وتاب می‌افتد یا ناگهان به شکلی تازه می‌درخشد.

نقطه‌ی آغاز هر پایان کجاست؟

کتاب آخرین روزهای راجر فدرر و چند پایان دیگر در واقع درباره‌ی واپسین لحظه‌هاست؛ واپسین سبک، واپسین اثر، واپسین اجرا، واپسین دیدار. جف دایر با طنز خاص و خودافشاگرایانه‌اش، پا به میدان‌هایی می‌گذارد که برای خودش هم یادآور پایان‌های بی‌شماری هستند. او در میانه‌ی دهه‌ی شصت زندگی‌اش، با بدنِ دردآشنا و خاطره‌ی یک سکته‌ی خفیف، به زمین تنیس نگاه می‌کند و به آغازِ شکل‌گیری یک پایان درخشان سلام می‌کند.

کتاب آخرین روزهای راجر فدرر و چند پایان دیگر جف دایر به جای یک نوستالژی‌گرایی منفعلانه، به خودِ سازوکارِ پایان می‌پردازد. به شکلی که کنار کشیدن می‌تواند به‌نوعی تغییرِ شکلی برای ادامه دادن باشد. دایر نشان می‌دهد پایان اغلب لحظه‌ای ناگهانی و قابل علامت‌گذاری نیست و درواقع فرایندی تدریجی از دگرگونی در ریتم، شدت و کیفیت حضور است که فقط در نگاه به عقب قابل تشخیص خواهد بود.

جف دایر و کالبدشکافی مفهوم پایان در هنر و زندگی

آنچه کتاب آخرین روزهای راجر فدرر و چند پایان دیگر را متمایز می‌کند، گستره‌ی حیرت‌انگیز موضوعات آن است. جف دایر بی‌هیچ محدودیتی از ادبیات به سینما، از تاریخ به تجربه‌های شخصی می‌پرد و در این میان، به‌طرزی غافلگیرکننده انسجام خود را حفظ می‌کند. او از رمان‌هایی می‌گوید که ناتمام رها کرده و حتی با طنزی صادقانه اعتراف می‌کند که شاید بهتر بود هرگز سراغشان نمی‌رفت. شاید همین صداقت جاری در فضای کتاب باشد که آن را به اثری انسانی، ملموس و تاثیرگذار تبدیل می‌کند.

کتاب آخرین روزهای راجر فدرر و چند پایان دیگر اثری است درباره‌ی نگاه کردن به چیزهایی که ناتمام مانده‌اند، به لحظاتی که از دست رفته‌اند و به زیبایی عجیبی که در همین ناتمامی‌ها نهفته است. این کتاب به ما یادآوری می‌کند که گاهی رها کردنْ پذیرفتن شکلی دیگر از زیستن است.

خرید کتاب آخرین روزهای راجر فدرر و چند پایان دیگر انتشارات رایبد برای کسانی که به جستارهای ادبی معاصر و نگاه‌های غیرکلیشه‌ای به زندگی هنرمندان و ورزشکاران علاقه دارند، انتخابی جذاب و خواندنی خواهد بود. ترجمه‌ی احمد حسینی اثر حاضر را خواندنی‌تر کرده است.

کتاب آخرین روزهای راجر فدرر و چند پایان دیگر برای شما مناسب است اگر

• به کتاب‌های غیرداستانی، جستاری و ترکیب خاطره‌نویسی و نقد فرهنگی علاقه دارید.
• موضوعاتی مثل پیری، بازنشستگی، فرسودگی و به طور کلی هر پایانی برایتان جذاب و قابل تأمل است.
• از خواندن درباره‌ی زندگی و آثار هنرمندان، نویسندگان، موسیقی‌دانان و ورزشکاران لذت می‌برید.
• به دنبال کتابی هستید که نگاه متفاوتی به مفهوم «پایان» و «ادامه دادن» ارائه دهد.
• دوست دارید کتابی بخوانید که هم شخصی باشد و هم به فرهنگ، هنر و تاریخ سرک بکشد.

در بخشی از کتاب آخرین روزهای راجر فدرر و چند پایان دیگر می‌خوانیم

نیچه می‌دانست که در امری مهم مشارکت دارد، یعنی مسئلۀ «به چالش کشاندن انسانیت به‌صورت یک کل، با ایراد اتهاماتی وحشتناک»؛ و بااین‌همه، «تصمیم» هرچه که بود، او می‌دانست کسی که این اتهام را وارد می‌کند، خودش هم محکومیتی وحشتناک دریافت می‌کرد؛ چون به‌قول خودش «نفرینی پشت‌سر نام من است که یارای گفتنش نیست.» نیچه در کتاب «اینک انسان»، میان طنز او که بدش نمی‌آمد بقیه او را «یک دلقک» بدانند، ادعا می‌کند که در مقایسه با زرتشتش، دانته «یک معتقد محض بود» و تعمقی جدی دربارۀ «تقدیرش» مدام در نوسان است: «روزی خواهد آمد که نامم یادآور امری هولناک و بحرانی باشد که زمین مثالش را ندیده است.»

این کتاب، که در کمتر از سه هفته یعنی 15 اکتبر تا 4 نوامبر 1888 نوشته شده، به‌شکلی درخشان، ترسناک، ابزورد، کمدی، فاخر و ناراحت‌کننده، مدام میان طنز و جدی در نوسان است؛ آن هم درست در آستانۀ آن بیهوش‌شدن و ازحال‌رفتن. در نامه‌هایی که کمی پیش از آن بیهوشی از نیچه به‌جا مانده است، هنوز هم می‌شد کورسوی نوری را دید؛ اگرچه در بیشتر موارد، در جملۀ بعد، پوچی و تاریکی، همان کورسو را هم خاموش می‌کرد. در روز پنجم ژانویه، در اوج روشن‌بینی و بصیرت، نیچه به یاکوب بورکهارت می‌نویسد: «من تمام نام‌های تاریخم!» من البته معنای این جمله‌اش را نمی‌دانم، ولی خوب به یاد دارم که اولین‌بار آن را از زبان نویسنده‌ای دیگر که نامش را به خاطر ندارم و در متنی یافتم که دربارۀ فهرست‌نویسی دقیق از اسامی کشته‌شدگان جنگ جهانی اول روی یادبودها بود. برای همین، به ‌نظر می‌رسد که این جمله از نیچه، مانند بسیاری از جمله‌های دیگرش، ویژگی آینده‌نگرانه یا به بیانی دقیق‌تر ماهیتی پیشگویانه دارد؛ یعنی به زمانی در آینده اشاره می‌کند، آن هم وقتی که پژواک گذشته را در زمان حال می‌شنویم.